Brein achter afzetting Rousseff had zijn gevangeniskleren al klaarliggen

M/V in het nieuws Eduardo Cunha was als parlementsvoorzitter de architect van de afzettingsprocedure rondom Braziliaanse ex-president Dilma Rousseff. Nu zit hij zelf vast voor corruptie.

Foto Reuters

Een paar dagen voor zijn arrestatie werd de Braziliaanse oud-parlementsvoorzitter Eduardo Cunha (58) nog gesignaleerd in een restaurant in Rio de Janeiro. Daar klampten bezoekers zich aan hem vast, wilden met hem op de foto en bedankten hem persoonlijk voor zijn rol bij de afzetting van ex president Dilma Rousseff. Andere bezoekers begonnen tegen hem te schreeuwen en scholden hem uit voor ‘oplichter’ en ‘klootzak’. Snel loodsten Cunha’s veiligheidsmannen hem het restaurant uit.

Het is typerend voor de omstreden politicus die sinds woensdag in voorlopige hechtenis zit voor zijn betrokkenheid in de grote smeergeldaffaire Operatie Lava Jato (Wasstraat) rondom (semi-)staatsoliebedrijf Petrobras. Cunha zou zich verrijkt hebben en miljoenen dollars aan smeergeld achterover hebben gedrukt en vastgezet op Zwitserse bankrekeningen. Na zijn arrestatie werd een bedrag van 60 miljoen dollar (ruim 57 miljoen euro) bij zijn verschillende bankrekeningen bevroren en nam de politie 8 luxe auto’s in beslag, waaronder een Porsche.

Eduardo Cunha was als parlementsvoorzitter de architect en grote motor van de afzettingsprocedure rondom ex-president Dilma Rousseff, met wie zijn partij (PDMB) in eerste instantie samen een coalitie vormde. Maar al sinds Cunha’s aantreden als parlementsvoorzitter, begin 2015, ging de conservatieve politicus en fanatieke evangelist volledig zijn eigen weg. Vrijwel alle regeringsvoorstellen werden onder invloed van Cunha, die het congres stevig in zijn greep had, getorpedeerd. Rousseff moest machteloos toezien hoe Cunha steeds meer de politieke agenda bepaalde en door dit sluwe politieke spel werd vergeleken met Frank Underwood, de machtsbeluste politicus uit de TV serie House of Cards.

Cunha begon eind 2015 zijn pijlen doelbewust op Rousseff te richten als revanche op zijn doorverwijzing naar de ethische commissie van het parlement, toen zijn naam werd genoemd als een van de corrupte politici in Lava Jato. Hij plaatste de afzettingsprocedure van Rousseff - die zou hebben gesjoemeld met overheidsuitgaven in aanloop naar haar herverkiezing in 2014 - met grote politieke steun op de agenda. En hij had de publieke opinie mee: veel Brazilianen wilden af van Rousseff die zij verantwoordelijk stelden voor het wanbeleid en de economische crisis in het land.

Na een zware machtsstrijd werd Rousseff afgelopen augustus afgezet en opgevolgd door Michel Temer, een partijgenoot van Cunha. Tijdens de laatste speech voor haar afzetting beschuldigde Rousseff Cunha van grote misdaden, terwijl zij onschuldig zegt te zijn:

“Ik heb mezelf nooit verrijkt, ik ben niet corrupt en ik heb ook geen geld op buitenlandse rekeningen.”

De laatste maand begon het net zich snel rondom Cunha te sluiten. In september werd hij uit zijn ambt ontheven, waardoor zijn immuniteit op losse schroeven kwam te staan. De weg was toen vrij voor de succesvolle rechter Sérgio Moro om hem te arresteren. Cunha had zich al voorbereid op zijn arrestatie, bleek gisteren. Hij droeg een kleine koffer bij zich, met kleding en spullen speciaal voor de gevangenis: hij wist dat het ieder moment kon gaan gebeuren.