Column

Het absurdisme is alledaags geworden

tomjanmeeus0

Je hebt allerlei onrecht. Maar het absurdistische onrecht dat het Dagblad van het Noorden laatst aan het licht bracht, wil maar moeilijk uit mijn hoofd verdwijnen. Wat is het geval: acht noordelijke gemeenten zijn zo in hun wiek geschoten nu de beloofde asielzoekers niet komen, dat ze, dit leest u goed, een schadeclaim bij de rijksoverheid indienen.

De bedrijfsmatige overheid in haar krankzinnigste gedaante: waag het niet iets op te lossen, dan moet je dokken.

Rutte en in mindere mate Samsom reisden dit voorjaar half Europa af om de komst van vluchtelingen naar de EU af te remmen. Staatssecretaris Dijkhoff, met de rug tegen de muur, duwde vorig najaar burgemeesters noodopvang door de strot. In gemeenten werd het verzet tegen opvang soms zo gewelddadig (ja jij, Geldermalsen) dat ze er niet meer normaal konden vergaderen.

Dus je moest wel héél lang de verkeerde kant opkijken wilde je missen dat het kabinet dit jaar veel minder vluchtelingen ging opnemen dan werd voorspeld.

Maar die noordelijke gemeenten konden dit duidelijk niet geloven. Nu blijkt dat ze er ook niet van gediend zijn.

Het fraaie aan het bericht dat Bas van Sluis van het Nieuwsblad van het Noorden hierover maakte, is de koele feitelijkheid waarmee hij het aangedane leed noteert. De gemeente De Wolden wil 200.000 euro wegens niet-gearriveerde vluchtelingen. Eemsmond denkt aan 120.000 euro. Zuidhorn: 100.000 euro. De Marne: 45.000 euro. „Ook de gemeenten Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Meppel en Oldambt willen geld zien.”

Laten we hun redenering op andere sectoren toepassen. Stel: het kabinet wil ziekenhuisopnamen terugdringen. Dit lukt boven verwachting, drastisch minder patiënten, dus de ziekenhuizen sturen het kabinet de rekening: compensatie voor leegstaande bedden.

Of: het kabinet probeert met een vredesmacht een conflict in Afrika bestrijden. De vrede komt snel en de lokale regering belt Den Haag: kom uw troepen maar halen. Waarna Den Haag: oké, maar alleen als jullie de soldij blijven betalen.

De bedrijfsmatige overheid werd ooit bedacht om ambtenaren discipline bij te brengen. Niet gek. Maar steeds blijkt hoe pervers dit uitpakt: financiële rationaliteit wint het te vaak van succesvol beleid. Er wordt al jaren op afgegeven, ook door politici, maar kortzichtige zuinigheid houdt de uitwassen in stand.

Nu die uitwassen zelfs tot Aa en Hunze en Borger-Odoorn zijn doorgedrongen, weten we dat de hele overheid is geïnfecteerd. Dus misschien moet iemand eens ingrijpen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.