Recensie

Wandelen langs grenzen van keramiek

De beste werken op Luster zijn die welke de uiterste grenzen van keramiek verkennen. Keramiek is definitief uit het hoekje van tuttige ambachtelijkheid gekropen.

Extreme sculptuur: kleiberg in het bos, van Alexandra Engelfriet. Toen het nog nat was bewerkt met graafmachine en haar eigen lichaam, met afdrukken van heup, hand, vinger en reuzenbandensporen.

Sinds de Britse kunstenaar Grayson Perry begin dit jaar het Bonnefantenmuseum in Maastricht op stelten zette met geëxalteerd, grappig, diepzinnig en vooral beeldschoon keramisch werk, is Nederland officieel ‘om’. Keramiek is definitief uit het hoekje van tuttige ambachtelijkheid gekropen.

Ontzagwekkende buitensculpturen

De stichting Fundament, die al jaren tentoonstellingen vooral in de Brabantse openbare ruimte maakt maar vanaf dit jaar een vaste stek heeft in het classicistische park De Oude Warande in Tilburg, haakt behendig in op deze beweging met de tentoonstelling Luster – Clay in Sculpture Today. Elf kunstenaars uit binnen- en buitenland zijn gevraagd om nieuw werk te maken in het park. Fundament is bekend van grote internationale thematentoonstellingen, waar soms ontzagwekkende buitensculpturen verrezen. Maar geld voor zoiets groots is er niet meer. En daarom slaat de organisatie een andere richting in: ieder jaar een bescheiden presentatie, met een grote uitsmijter pas weer in 2019.

Luster is inderdaad bescheiden. En dat valt behoorlijk op in het door kilometerslange wandelpaden doorsneden bos van De Oude Warande. Bind je wandelschoenen dus onder en bereid je voor op een lange tocht, want de werken van de elf uitgenodigde kunstenaars staan ver verspreid en behoorlijk verstopt tussen het beukenloof en de dennen. Een groot aantal deelnemers toont redelijk traditioneel werk. De Duitse in Nederland wonende Anne Wenzel toont twee bustes van duidelijke hellevegen bedekt met groenblauw kristalglazuur. De Belg Johan Tahon maakte een mooi dubbelzinnig beeld dat schietschijf is, abstracte sculptuur en deerniswekkend leven tegelijk.

Grenzen van keramiek

De beste werken op Luster zijn die welke de uiterste grenzen van keramiek verkennen. Dat wil zeggen dat ze zich ofwel alleen met het medium bezig houden, zoals Alexandra Engelfriet doet die in een natuurlijke kom in het bos een moloch van natte klei heeft gestort en bewerkt met graafmachine en eigen lichaam. Het resultaat is een ritmisch deinende, nog net niet gestolde lavazee met afdrukken van reuzenbandensporen, mensentenen, handen, een heup, een vinger.

Aan de andere kant van het spectrum staat Marien Schouten, die – het klinkt saai maar is het niet – in Green Room / Vault reflecteert op een ouder werk van hemzelf, een groen betegelde ruimte met groene sculptuur in het bezit van museum De Pont in Tilburg. Zijn nieuwe sciencefictionachtige beeld van groen keramiek staat voor (of achter) een groene, transparante kunststof voorzetwand. Daardoor wordt niet alleen het omringende bos als plastic groen in het werk opgenomen, ook de aanwezigheid van het abstracte beeld wordt verhevigd. Alsof het nergens anders had kunnen staan dan hier, tussen de dennenbomen in het bos.