Column

Waarom er bijnageen grote acteurs meer te zien zijn

Waar zijn alle ‘grote’ acteurs gebleven? Dat wil zeggen: acteurs met een expressieve manier van spelen, die toewerken naar heftige en dramatische gevoelsuitbarstingen. In een knap artikel in het Amerikaanse filmblad Film Comment constateert de jonge theaterwetenschapper Shonni Enelow dat veel succesvolle jonge acteurs in Hollywood op dit moment juist een kleine, ingehouden speelstijl hanteren en grote emoties liefst uit de weg gaan. Dat geldt in de eerste plaats voor Jennifer Lawrence, zowel in haar doorbraakrol in Winter’s Bone en als Katniss Everdeen in de Hunger Games-reeks. Maar ook acteurs als Rooney Mara, in The Girl with the Dragon Tatoo en Carol, Oscar Isaac, in Inside Llewyn Davis en A Most Violent Year, en Michael B. Jordan, in Fruitvale Station en Creed, geven niet al te veel bloot van hun personages.

Dat was ooit anders. Generaties Amerikaanse acteurs die zijn grootgebracht met Method Acting – van James Dean en Marlon Brando tot Robert De Niro en Al Pacino – speelden hun personages als borrelende vulkanen, die op zeker moment tot uitbarsting kwamen. Freud was populair in de hoogtijdagen van Method Acting. Acteurs werden aangemoedigd om middels emotionele herinneringen de trauma’s in hun eigen leven te verbinden met de trauma’s van een personage. Maar jonge acteurs gaan uit van andere ideeën over de menselijke geest. Emoties moeten juist worden beheerst.

Waar komt die verandering vandaan? Permanente zichtbaarheid – zowel op sociale media als door de voortdurend aanwezigheid van veiligheidscamera’s overal – zou als reactie een speelstijl die juist hecht aan privacy in de hand hebben gewerkt. Aan te koop lopen met ‘echte’ emoties kleven te veel risico’s. Het publiek zoekt daarom nu naar andere gedragsmodellen bij de sterren, schrijft Enelow.

Maar er is ook een meer voor de hand liggende verklaring. Net zoals Method Acting veel te maken had met de populariteit van – versimpelde – ideeën van Freud, zo zou de terughoudende speelstijl van nu te herleiden kunnen zijn op dominantie van allerlei vormen van kortdurende, pragmatische psychotherapie. In ellenlange sessies graven in het verleden, dat gebeurt haast niet meer. Rationeel en pragmatisch het leven van alledag meester proberen te worden, is meestal het hoogst haalbare bij hedendaagse psychotherapie. Emoties zijn er om te managen. Dat is terug te zien in de jongste generatie filmsterren – of ze nu wel of niet zelf ooit in therapie zijn geweest.

Peter de Bruijn is filmredacteur