Opinie

Vrouw, heb oog voor la condition masculine

Opinie Kleedkamertaal is voor sommige mannen een manier om om te gaan met de seksuele macht die vrouwen over hen hebben, schrijft Colin van Heezik. „We moeten de oerinstincten zo goed mogelijk kanaliseren.”

Julio Iglesias in 1989 Foto IPC MAGAZINES: CHAT / Rex Features Ltd.

Noor Spanjer deed in NRC een oproep aan mannen om kleedkamertaal van andere mannen te veroordelen. In haar artikel De seksist sterft niet vanzelf uit. Mannen, grijp in (15/10), schrijft ze dat wij mannen elkaar moeten corrigeren.

Ze verwijst naar Trump, uiteraard, naar de Vindicat-lijst en de protestgolf op Twitter: onder de hashtag #notokay rapporteren vrouwen en meisjes gevallen van seksuele intimidatie door mannen. „Twitter is een uitstekende plek gebleken om collectief verzet te tonen tegen mannen die bijdragen aan verkrachtingscultuur. Maar degenen die we daarin niet luid genoeg horen zijn mannen – de jongens die samen met de seksist in de kleedkamer staan.”

Nu wil ik eerst even helder krijgen wat seksisme is. Dat is volgens mij discriminatie in woorden of daden van het andere geslacht. Bijvoorbeeld: een bedrijf neemt een vrouw niet aan voor een functie omdat zij een vrouw is. Ze is volledig geschikt voor die baan, maar op basis van vooroordelen (ze is een vrouw dus ze zal wel dom, labiel, huilerig, manipulatief en binnen no time zwanger zijn) verkiest men een man. Seksisme in woorden mag onschuldiger lijken, maar is dat niet – het voedt de vooroordelen en negatieve stereotypen, die seksistisch handelen stimuleren en ook an sich al kwalijk zijn (denigrerend, beledigend, kwetsend).

Toch denk ik dat de werkelijkheid complexer is. Wanneer vrouwen ‘lekker kontje!’ zeggen, zoals tegenwoordig vaak gebeurt, is dat dan ook seksistisch? Of is het alleen seksistisch als zo’n uitspraak over een vrouw gaat? Op de redactievloer van LINDA kletsen ze de halve dag over mannen en seks – en als daar een mooie man binnenstapt wordt hij precies zo aangekeken als een mooie vrouw op een werkvloer met veel mannen. Er wordt gegiecheld, gefluisterd en achteraf stoom afgeblazen. Maar stel dat die lekkere fotograaf slechte foto’s maakt, dan komen ze heus niet in het blad – en zo zijn mannen evenmin verblind door lust.

Onderscheid drift van visie

Dan over die ‘kleedkamertaal’: dat is meer een uiting van seksuele drift dan van een negatief vrouwbeeld. Mannen in kleedkamers hebben ook moeders en zusters en dochters. Het is niet zozeer hun algemene visie op vrouwen die bovendrijft als wel hun testosteronspiegel die op dat moment een uitlaatklep zoekt. En tsja, of het sanctioneren van zulke taal in de kleedkamer er nu toe leidt dat mannen hun handen eerder thuis zullen houden – dat weet ik niet. Je kunt net zo goed het omgekeerde beweren.

Voor sommige mannen is machotaal een manier om om te gaan met de seksuele macht die vrouwen over hen hebben – bij voortduring zien zij vrouwen voorbij lopen met wie ze naar bed zouden willen, maar ze mogen het niet. De vraag is waar al dat overtollige zaad heen moet. We hebben porno en prostitutie, maar de feministes zijn van beide domeinen geen voorstander. Van verkrachting uiteraard ook niet, en van talige uitingen met seksistische strekking ook niet. Wat nu?

Mannelijke lust moet gekanaliseerd worden. In de oertijd kon hij een vrouw bespringen, maar geleidelijk aan is de man zich steeds beter gaan gedragen. In de twintigste eeuw, als hij een leuke vrouw zag, zou een man haar niet bespringen maar misschien wel aanspreken – een compliment maken, een telefoonnummer vragen of geven. Alles was mogelijk, variërend van charmeurs als Julio Iglesias of Charles Aznavour, die vrouwen vaak gewenst om hun vinger wonden, tot een fluitende bouwvakker die lachend in zijn bouwput gelaten werd door diezelfde vrouwen omdat hij bij hen geen schijn van kans maakte.

Inmiddels hebben pick up artists het versieren van vrouwen verdacht gemaakt. Maar veel vrouwen vinden het nog steeds prettig als wij mannen het initiatief nemen, op allerlei niveaus. Zo schrijft Zoe Rosielle deze maand in Vogue: „Het liefst parkeer ik me in een café aan de bar en blijf ik zitten tot er iemand op me afkomt. Dit omdat ik wil dat een man de eerste stap zet.” Laten we dus een cultuur vermijden waarin we elk initiatief van de man dreigen uit te bannen als potentieel fout, intimiderend, ongewenst – en we alleen nog op dating apps laffe berichtjes aan elkaar sturen.

Natuurlijk is de taal van Trump en Vindicat verwerpelijk en natuurlijk is het goed dat we seksuele intimidatie door mannen nu eindelijk aanpakken. Al die geilneven (Berlusconi, DSK, Julien Blanc) worden terecht weggefloten. Maar we moeten het kind niet met het badwater weggooien. Het gevaar is dat de kwaaien het voor de goeien verpesten: vrouwen zitten ook niet te wachten op al te voorzichtige mannen die niks meer durven. Wanneer je het ‘fout’ gaat vinden dat een man seksuele lust ervaart, daarover praat, daarnaar handelt, hou je een man over die zich ervoor schaamt man te zijn.

Zo zijn we geprogrammeerd

Spanjer is blij dat veel jonge mensen om haar heen wél een voelspriet voor seksisme hebben. Maar het voorbeeld dat ze er zelf bij geeft, is voor mij juist exemplarisch voor waar het niet heen moet: „Een collega van 23 wees me laatst op een titel waar onnodig in werd vermeld dat de vrouw over wie het artikel ging ‘beautiful’ was.” Hallo, mogen we ook niet onnodig vermelden dat een man mooi is, of een bloem? Dit is feminisme dat zichzelf in de voet schiet. Als je mannen zo ver in een hoek wil drijven, kun je niet verwachten dat er meer wederzijds begrip ontstaat.

Dames, het is onvermijdelijk dat wij heteromannen jullie aantrekkelijk vinden. Zo zijn we geprogrammeerd en dat is waarom we met jullie naar bed willen. Dat betekent niet dat wij jullie uitsluitend als lustobjecten ervaren en niet beseffen dat jullie volwaardige wezens zijn.

Van mij mag een man op zijn werk best denken: ‘wat een schoonheid’ en mag hij dat ook best tegen zijn mannelijke collega zeggen. Als hij haar maar niet op de billen gaat tikken en niet denkt dat zij dom is omdat ze grote borsten heeft. En als zij maar niet wordt voorgetrokken ten opzichte van mannelijke collega’s of vrouwelijke collega’s met minder mooie billen/borsten/benen/lippen/ogen/oren.

Het zal niet eenvoudig zijn deze zaken strikt van elkaar te scheiden, al zou het wel moeten. Een volledig politiek correcte wereld is niet haalbaar, wel eentje waarin oerinstincten zo goed mogelijk worden gekanaliseerd. Belangrijk is vooral dat mannen en vrouwen zich in elkaar verdiepen. Dat de man zich inleeft in een vrouw die zich vernederd voelt, maar ook dat een vrouw oog heeft voor la condition masculine.