Opinie

Pak Wilders aan, stop immuniteit

In de Tweede Kamer doet Geert Wilders voorstellen die daarbuiten strafbaar zouden zijn. Schrap de parlementaire immuniteit, schrijft Meindert Fennema.

Illustratie Hajo

Vanaf 31 oktober kan de inhoudelijke behandeling van de strafzaak tegen Geert Wilders plaatsvinden, wegens zijn ‘Minder, minder’-uitspraak die betrekking had op Marokkanen. Veroordeling is lang geen uitgemaakte zaak omdat Marokkanen geen ras vormen en Marokkaans zijn ook geen geloofs- of levensovertuiging is, zodat artikel 137 (strafrecht) niet van toepassing is, zoals Paul Cliteur terecht betoogd heeft. Maar Wilders heeft uitspraken gedaan die veel verder gaan.

Het concept-verkiezingsprogramma van de PVV, van 25 augustus dit jaar – dat op 1 A4’tje past – bevat een voorstel dat botst met artikel 6 van de Grondwet, dat luidt: „Ieder heeft het recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.”

Het PVV-voorstel luidt: „Alle moskeeën en islamitische scholen dicht, verbod koran.”

Zo geformuleerd vereist het voorstel niet alleen afschaffing van artikel 6 van de Grondwet, maar ook een wijziging van artikel 23, dat de gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs regelt. Artikel 23 zou dan zodanig geherformuleerd moeten worden dat niet alleen de financiële gelijkstelling van bijzonder en openbaar onderwijs wordt afgeschaft, maar ook dat bepaalde vormen van bijzonder onderwijs verboden kunnen worden.

Op zich ondergraaft een wijziging van artikel 23 nog niet het fundament van de rechtsstaat. Het openbaar onderwijs blijft voor iedereen toegankelijk. Maar het sluiten van moskeeën doet dat wel. Immers, de rechtsstaat garandeert de godsdienstvrijheid en de vrijheid van levensbeschouwing. Hoe men ook tegen de islam aankijkt – als religie of als politieke ideologie – in beide gevallen garandeert de rechtsstaat de vrijheid van vergadering. Die vrijheid wil de PVV afschaffen.

Mocht de overheid vermoeden dat moskeeën of islamitische scholen de staatsveiligheid in gevaar brengen, dan beschikt zij over inlichtingendiensten die kunnen onderzoeken of dat en waar dat het geval is. In die gevallen neemt de overheid passende maatregelen tegen personen of organisaties. Die mogen zich echter nooit uitstrekken tot alle leden van een bevolkingsgroep of alle religieuze en ideologische organisaties.

In het verleden hebben we te maken gehad met politieke partijen die langs democratische weg de democratie wilden afschaffen. Om ons daartegen te wapenen lanceerde prof. George van den Bergh in 1936 in zijn oratie Wat te doen met anti-democratische partijen? het begrip ‘weerbare democratie’. Bastiaan Rypkema heeft daar onlangs een mooi proefschrift over geschreven (2015). Hij onderzoekt de grenzen van de democratische tolerantie jegens ondemocratische bewegingen.

Nu hebben wij te maken met een ander fenomeen: een politieke partij die met democratische middelen de rechtsstaat wil afschaffen.

Er waren natuurlijk al eerder aanwijzingen dat de PVV de Nederlandse rechtsstaat wilde afschaffen. Het begon met het voorstel om de Koran te verbieden. Maar dat zou men nog kunnen beschouwen als een symbolische uitspraak, een provocatie zo men wil. Mein Kampf was tenslotte ook verboden in Nederland. Toen volgde de zogenoemde ‘kopvoddentaks’: een voorstel, gelanceerd in de Algemene Beschouwingen in september 2009, om vrouwen die om religieuze redenen een hoofddoek dragen daarvoor een belasting te laten betalen. Dat zou neerkomen op ongelijke behandeling door de overheid van haar burgers op grond van godsdienst of levensovertuiging. Dat voorstel kon destijds niet vervolgd worden omdat het gedaan was in de Tweede Kamer en daarmee onder de parlementaire immuniteit viel.

De derde aanval op de rechtsstaat is een recent voorstel van de PVV om moslims niet toe te laten tot de Nederlandse krijgsmacht. Een vraag daarover van De Roon en De Graaf (beiden PVV) aan minister Hennis van Defensie werd op 7 april 2015 als volgt geformuleerd:

„Deelt u de mening dat het onmogelijk is om islamitische militairen met en zonder loyaliteitsproblemen van elkaar te onderscheiden? Wilt u in lijn met eerdere wervingscampagnes een campagne starten die eindigt met de tekst: islamitische militairen vanwege risico loyaliteitsproblemen: geschikt ( ) ongeschikt (X)?”

Het filmpje van de landmacht waarnaar wordt verwezen, eindigde met een kruisje bij ‘geschikt’ (X) voor alle Nederlandse jongeren. Beide voorstellen zouden strafbaar zijn als ze buiten de Tweede Kamer zouden worden gedaan.

Wordt het geen tijd om de parlementaire immuniteit af te schaffen? Die parlementaire immuniteit is ooit ingesteld om parlementariërs tegen de toorn van de Koning te beschermen. Zij was bedoeld om de rechtsstaat te beschermen, niet om hem af te schaffen.