Vanmiddag landt met een klapje een Europese sonde op Mars

Europees-Russisch Marsproject De test met het landingssysteem op Mars is een voorbereiding op een langdurige missie naar de rode planeet over ruim vier jaar.

Deze woensdagmiddag zal er – als alles goed gaat – een Europees-Russische sonde landen op de planeet Mars. De in Italië gebouwde landingsmodule heet Schiaparelli, genoemd naar de Italiaanse astronoom (1835-1910) die als eerste precieze kaarten van het Marsoppervlak maakte en daar ook ‘natuurlijke geulen’ zag: ‘canali’. De sonde reist mee met een moederschip dat in een baan om Mars zal komen. De lander is een testlander, ter voorbereiding van een langdurige missie over ruim vier jaar. Schiaparelli zal maar een paar dagen op Mars blijven werken.

Hard remmen

Na een reis van zeven maanden en zo’n 175 miljoen kilometer voltrok zich afgelopen zondag een bijzondere scheiding nabij Mars: Schiaparelli en zijn moederschip, de Trace Gas Orbiter (TGO), gingen toen uit elkaar.

De ESA heeft al een mooie animatie van de landing gemaakt. Tekst gaat verder onder video

De twee ruimtevaartuigen maken deel uit van het ExoMars-project, een samenwerking tussen het Europese ruimteagentschap ESA en zijn Russische tegenhanger Roscosmos. Schiaparelli is op koers om een zachte landing op Mars te maken. De verwachte aankomsttijd is woensdag 16.48 uur Nederlandse tijd. Waarschijnlijk zal pas uren later duidelijk zijn of de landing geslaagd is.

Tenzij er iets ernstigs is gebeurd, is ook de TGO dan al bijna in veilige haven. Even na drieën moet de ruimtesonde hard remmen om niet aan Mars voorbij te schieten. Als deze autonoom uitgevoerde manoeuvre lukt, komt hij rond 17.19 uur in een langgerekte omloopbaan om de planeet. TGO zal de door Schiaparelli verzamelde gegevens doorseinen naar de aarde.

Afbeelding: ESA Exomars 2016

Tekening van de sonde op Mars. Afbeelding: ESA Exomars 2016

Schiaparelli heeft als belangrijkste taak het testen van een geavanceerd landingssysteem, bestaande uit hitteschild, parachute en remraketten. Zo wil ESA ervaring opdoen voor toekomstige ruimtemissies, waaronder het tweede deel van het ExoMars-project waarbij in 2021 onder meer de allereerste mobiele Europese planeetverkenner op Mars moet worden afgeleverd.

Toch zal Schiaparelli ook metingen gaan doen. Hij is uitgerust met weerkundige sensors, waarmee de temperatuur, luchtdruk, luchtvochtigheid en windsnelheid worden geregistreerd. Daarnaast zal hij het stof dat in de Marsatmosfeer rondzweeft aan metingen onderwerpen.

Niet oplaadbaar

Dat onderzoek gaat door zolang zijn accu het trekt – opladen is er niet bij, de Marslander is niet van zonnepanelen voorzien. De verwachting is dat er voldoende stroom is voor een dag of vier. En dan… wordt het een hele tijd stil. Het onderzoeksprogramma van de Trace Gas Orbiter komt namelijk pas over ruim een jaar op gang.

Eerst doorloopt de orbiter een baan waarbij zijn afstand tot het Marsoppervlak varieert van 300 tot 96.000 kilometer. Deze omloopbaan is echter niet geschikt om – zoals bedoeld – de atmosfeer van Mars te analyseren.

Daarom scheert de TGO vanaf januari bij elke omloop eventjes door de bovenste luchtlagen om geleidelijk af te remmen. Dat moet ertoe leiden dat hij vanaf december 2017 op 400 kilometer hoogte om Mars cirkelt. Dan begint zijn meetprogramma, dat onder meer uitsluitsel moet geven over de oorsprong van methaangas in de Marsatmosfeer: geologisch of biologisch.

Volg project ExoMars op de website van de ESA