Handel in ‘reservekopie’ komt neer op piraterij

Deze rubriek belicht elke dinsdag kwesties uit het bedrijfsleven waarover de rechter zich onlangs uitsprak. Deze week Europees recht: handel in cd-roms en import van groene stroom.

©

Aleksandrs Ranks en Jurijs Vasilevics uit Letland zetten op de onlinemarktplaats eBay een levendig handeltje op in tweedehands computerprogramma’s van Microsoft. Tussen eind 2001 en eind 2004 verkochten ze meer dan drieduizend programma’s. De precieze omzet viel door de Letse justitie niet meer te achterhalen, maar alleen al via de betaaldienst PayPal kwam er 265.514 euro bij de compagnons binnen. Ranks en Vasilevics werden vervolgd voor illegale verkoop van diskettes, cd-roms en dvd-roms en wegens het illegaal gebruik van het merk Microsoft, maar de Letse rechters kwamen er niet uit. Na tien jaar bakkeleien legden ze de zaak voor aan het Hof van Justitie van de Europese Unie, de hoogste rechter in EU-geschillen. Centrale vraag: wanneer is in Europa tweedehandshandel in computerprogramma’s toegestaan dan wel verboden?

Voor het antwoord is het volgens het Hof van belang onderscheid te maken tussen originele en niet-originele kopieën van computerprogramma’s. Als Microsoft een originele kopie van zijn programma (met een onbeperkte gebruikslicentie) heeft verkocht, dan staat het de koper vrij deze later door te verkopen. Met de tweedehandshandel in deze producten is in beginsel niets mis, aldus het Hof in zijn uitspraak vorige week.

Ranks en Vasilevics hadden zich toegelegd op de tweedehandshandel in niet-originele kopieën. Microsoft kan, aldus het Hof, volgens de Europese spelregels niet verhinderen dat de koper van een computerprogramma van dit origineel zelf een ‘reservekopie’ maakt. Sterker, dikwijls is zo’n reservekopie zelfs nodig om het programma goed te laten werken. Maar de koper mag, aldus het Hof, met zijn reservekopie niet de markt op, ook niet als zijn originele kopie is beschadigd of in onbruik is geraakt, want dat zou een inbreuk zijn op het auteursrecht dat bij Microsoft berust. Dit maakt de praktijken van Ranks en Vasiljevics piraterij en opent voor Microsoft de weg naar een schadeclaim.

www.rechtspraak.nl ECLI:EU:C:2016:762

Essent loopt subsidie mis

Energieconcern Essent wil bijna 16 miljoen euro van de Vlaamse regering, omdat het bedrijf in de jaren 2004-2006 zou zijn benadeeld bij de levering van groene stroom. Vlaanderen kende in die jaren een speciale subsidieregeling om het gebruik van groene stroom te bevorderen. Om voor steun in aanmerking te komen, moesten elektriciteitsbedrijven groene stroom die rechtstreeks aan het net werd geleverd gratis distribueren.

Een groot deel van de groene stroom die Essent in Vlaanderen verdeelde kwam uit Nederland. Het trof het concern dan ook onaangenaam toen de subsidieregels in 2003 werden aangescherpt: voortaan werd de steun beperkt tot de distributie van binnenlandse (in casu in België opgewekte) groene stroom. De Belgische Raad van State haalde in 2006 een streep door de regeling, maar in de tussenliggende jaren had Vlaanderen in de elektriciteitsdistributie volgens Essent helemaal geen onderscheid mogen maken tussen Belgische en geïmporteerde groene stroom. Dat zou in strijd zijn met de Europese regels.

Het geschil belandde uiteindelijk bij het Europees Hof. Dat besliste eind september dat de Vlaamse regeling überhaupt niet deugde, omdat de subsidie aan de distributeur ten goede kwam en er „geen enkele zekerheid” was dat de producent van groene stroom daar iets van meekreeg. En pas als de subsidie wel aan de producent zou zijn verstrekt, had een onderscheid tussen Belgische en geïmporteerde groene stroom – in het licht van een hoger doel: verlaging van nationale uitstoot van broeikasgassen – eventueel Europese goedkeuring kunnen wegdragen. Kortom, Essent kan fluiten naar die bijna 16 miljoen aan ‘gemiste subsidie’.

www.rechtspraak.nl ECLI:EU:C:2016:732