China kan het nauwelijks geloven: Duterte is op vriendenbezoek

Decennia waren de Filippijnen bondgenoot van de VS. Onder de nieuwe president Duterte verandert Manilla van koers. In Beijing wordt hij deze week met open armen ontvangen.

De Chinese premier Li Keqiang en de Filippijnse president Duterte Rodrigo Duterte houden elkaars hand vast tijdens een ASEAN-top in Laos. Foto Bullit Marquez/AP

Alsof hij veelvuldig zijn mond heeft gewassen met desinfecterende zeep. De Filippijnse president Rodrigo Duterte ontpopt zich tot een zoetgevooisde Aziatische diplomaat. Althans als het om het grote, machtige buurland China gaat, waar hij dinsdag is gearriveerd voor het eerste bezoek van een Filippijns staatshoofd sinds 2011.

Het is verrassend hoe snel politieke en diplomatieke stemmingen kunnen omslaan. Dik drie maanden geleden bereikten de Chinees-Filippijnse relaties een dieptepunt. Het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag vernederde China door de Chinese claims op de Spratly-eilanden en -rotsen in de Zuid-Chinese Zee ongegrond te verklaren. Dat gebeurde nadat de vorige Filippijnse president Benigno Aquino China had aangeklaagd bij dit VN-tribunaal.

Een leiderschapswisseling in Manilla later is er van Chinees-Filippijnse animositeit geen sprake meer. Overal waar Duterte de komende drie dagen op invitatie van zijn collega Xi Jinping verschijnt, worden grote rode lopers uitgerold.

Stoere praat

Duterte die tijdens de verkiezingscampagne nog verkondigde dat hij op een jetski naar de Spratly-eilanden zou racen om daar persoonlijk de Filippijnse vlag te planten, onthoudt zich van elke stoere uitspraak die slecht zou kunnen vallen bij zijn gastheren.

Sterker nog, tijdens zijn ontmoetingen met de top-3 van de Chinese Communistische Partij (president Xi Jinping, premier Li Keqiang en Volkscongres-voorzitter Zhang Dejiang) komt het hoog oplopende dispuut over de Zuid-Chinese Zee hooguit zijdelings ter sprake.

„Het is beter om te praten dan om oorlog te voeren over een gebied met veel water, we willen alleen maar praten over vriendschap”, aldus Duterte in gesprek met het Chinese staatspersbureau Xinhua. China kan het nauwelijks geloven en droomt al van een meer permanente vriendschap.

Al Jazeera sprak met Duterte over de nauwere banden met China:

Een Amerikaanse bondgenoot losweken staat voor Chinese diplomaten gelijk aan het winnen van olympisch goud. Of het werkelijk zover komt, moet blijken, feit is dat sinds Duterte aantrad de Amerikaans-Filippijnse verhoudingen verslechteren. De Amerikaanse president voor „zoon van een hoer’’ uitmaken en de gezamenlijke marine-oefeningen annuleren was natuurlijk niet bevorderlijk voor de stemming en het is ook duidelijk dat China kansen ruikt nu Amerika volledig in beslag wordt genomen door de presidentiële verkiezingsshow.

Het moet gezegd dat Duterte het diplomatieke spel met China en de VS slim speelt. In korte tijd is hij bezig de regionale strategische verhoudingen te wijzigen met China als belangrijkste winnaar. De vraag is overigens wel hoe Duterte zich zal opstellen als China de ontwikkeling van de Spratly-eilanden echt voortzet ten koste van de Filippijnse claims. Dat zal pas een echte test zijn voor de nieuwe, prille vriendschap.

Motieven

Uiteraard heeft Duterte een arsenaal aan motieven om de banden met China aan te halen en over de toekomstige relaties met de VS vaag te blijven. Hoewel de economie van zijn land stevig groeit – dit jaar met 6,4 procent volgens de Wereldbank – wil het Filippijnse staatshoofd dat de Filippino’s meer profiteren van de Chinese economische opmars en de rijkdom van Chinese toeristen.

In de vier jaar durende aanloop naar de uitspraak van het Permanente Hof van Justitie moesten Chinese toeristen de Filippijnse vakantieoorden mijden en kregen Chinese bedrijven geen toestemming van de financiële autoriteiten in Beijing om in de Filippijnen te investeren. Filippijnse ananas-, bananen en mango-telers kregen nauwelijks toegang tot Chinese markten, maar dat gaat nu veranderen.

Duterte en zijn gevolg van de vierhonderd rijkste Filippijnse zakenmannen verwachten met reden dat de nieuwe, pro-Chinese koers van hun land beloond zal worden met tal van economische contracten en Chinese investeringen. Ook zal de door China bedachte en geleide nieuwe Aziatische Infrastructurele Investeringsbank gaan investeren in nieuwe Filippijnse wegen, elektriciteit-netwerken en vliegvelden.

Ontspannen

Kortom, het wordt voor Duterte een ontspannen week waarin hij bovendien niet lastig gevallen zal worden met kritiek op zijn anti-drugsbeleid. Integendeel zelfs, hij heeft al lof geoogst van Chinese zijde. En de president en zijn belangrijkste nationale politiecommissaris, Ronald dele Rosa, brengen woensdag bezoeken aan enkele Chinese instellingen voor drugsverslaafden- en handelaren.

In China worden junkies en dealers niet op straat doodgeschoten, maar zonder proces voor enkele jaren opgeborgen in „klinieken”, in feite gevangenissen en werkkampen. President Duterte verwacht daar „heel nuttige lessen” te gaan leren, zei hij nieuwsgierig.