Vicepremier Asscher kandidaat voor PvdA-lijsttrekkerschap

Dat heeft Asscher maandagavond bekendgemaakt bij een toespraak in het Calvijn College in Amsterdam-West.

Vicepremier Lodewijk Asscher maakt bekend dat hij lijsttrekker van de PvdA bij de Tweede Kamerverkiezingen wil worden. Foto: Olivier Middendorp

Vicepremier Lodewijk Asscher stelt zich kandidaat voor het lijsttrekkerschap van de PvdA bij de Tweede Kamerverkiezingen van maart volgend jaar. Dat heeft Asscher maandagavond bekendgemaakt bij een toespraak in het Calvijn College in Amsterdam-West.

“Samen vooruit” luidt de slogan van Asschers campagne. Bij zijn toespraak maandagavond sprak Asscher over “radicale islamisten” die “de Nederlandse samenleving afwijzen”, met daartegenover “populistische bangmakers die in iedereen die Ahmed heet een gevaar zien”. Twee groepen die volgens Asscher die niets doen dan mensen uitsluiten en haat zaaien. Hij maakte zich bij zijn toespraak sterk voor het “terugwinnen” van Nederland van de “hitsers en de splitsers”.

Hij sprak over klassiek sociaaldemocratische waarden als bestaanszekerheid en verheffing.

“Wat voor Nederland willen we zijn? Wie willen we zijn? Daarover gaan straks de verkiezingen.”

Ook nam hij nadrukkelijk afstand van de PVV en coalitiepartner VVD. Hij zei zich sterk te willen maken voor “al die goedwillende mensen die genoeg hebben van de intolerante negativiteit van de PVV en het kille materialisme van de VVD”.

Volgens Asscher verraadt de VVD de middenklasse, en daarmee de ruggengraat van Nederland.”Die (de VVD, red.) bepleit dat iedereen het maar voor zichzelf moet uitzoeken en dat je beter af bent als je in je eentje moet onderhandelen over je arbeidsvoorwaarden.”

Al langer de verwachting

Dat hij zijn besluit bekendmaakte op het Calvijn College, is geen verrassing, schrijven NRC-redacteuren Petra de Koning en Titia Ketelaar: “op die school, met veel kinderen van Marokkaanse en Turkse afkomst, kennen ze Asscher al heel lang – nog uit de tijd dat hij wethouder was.” Zo was Asscher er gastdocent, en kwamen leerlingen soms bij hem stagelopen in Den Haag.

“De bijeenkomst kwam heel gelikt over”, zegt NRC-redacteur Annemarie Kas, die aanwezig was op het Calvijn College:

“Overal was over nagedacht. ‘Gewone mensen’ in filmpjes vooraf, vragen uit het publiek. En heel opvallend dat zijn verhaal niet ging over de partij en wat hij daarmee wil, maar over Nederland en welke kant het met het land op moet. Dat is opvallend omdat het een interne lijsttrekkersstrijd is. Maar in zijn toespraak richt hij zich meteen op andere politieke partijen.”

Dat Asscher in de strijd om het PvdA-leiderschap zou stappen, was op het Binnenhof al een tijdje de verwachting. Asscher hintte er de afgelopen maanden al op dat hij aan de lijsttrekkersverkiezing zou deelnemen en zei dat hij half oktober een besluit zou nemen. In de tussentijd weigerde hij zich expliciet achter de kandidatuur van huidig politiek leider Diederik Samsom te scharen. De afgelopen weken was Asscher achter de schermen al bezig een campagneteam te vormen.

Foto: Olivier Middendorp

Asscher in het Calvijn College. Foto: Olivier Middendorp

Samsom maakte vorige maand bekend dat hij opnieuw lijsttrekker wil worden van de PvdA. Samsom zei in een toelichting dat hij “brandt van de ambitie” om door te gaan. Veel PvdA-kiezers vinden dat Samsom er niet goed in is geslaagd in de afgelopen kabinetsperiode het PvdA-verhaal te vertellen. Dat weerspiegelt zich in de peilingen, waar de PvdA tussen de 11 en 13 zetels scoort.

In een Facebook-bericht schrijft Samsom maandag dat hij Asscher verwelkomt in de lijsttrekkersstrijd en wenste hem “veel succes” bij de campagne. “Mooi om te zien dat Lodewijk en ik hetzelfde willen voor Nederland. Beide streden én strijden we voor meer zekerheid op de arbeidsmarkt, het beste onderwijs voor onze kinderen en een verbonden samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn, en zich veilig voelt.”

Tweede grote naam die meedingt

Asscher is na partijleider Samsom en Kamerlid Jacques Monasch de derde bekende politicus die zich kandideert voor het PvdA-leiderschap. Monasch, die in het voorjaar nog zei niet terug te keren in de Tweede Kamer, maakte donderdag zijn kandidatuur bekend. Hij vindt dat de lijsttrekkersverkiezing te veel is voorgekookt als een strijd tussen Samsom en Asscher en beschuldigt de partijtop onder leiding van PvdA-voorzitter Hans Spekman van “matchfixing”.

Een fragment uit Asschers toespraak. Tekst gaat verder na tweet.

De deadline voor de kandidaatstelling ligt op maandag 24 oktober. Samsom en partijvoorzitter Hans Spekman hebben steeds gezegd dat zij graag zouden zien dat er een serieuze strijd om het lijsttrekkerschap komt. Veel PvdA’ers hoopten dat de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb zich zou kandideren, maar hij heeft gezegd het niet tegen de zittende partijleider Samsom te willen opnemen.

Volgens een peiling van actualiteitenprogramma EenVandaag op 29 september hebben de PvdA-leden een voorkeur voor Samsom als lijsttrekker. Hij krijgt de steun van 44 procent van de achterban, tegen 26 procent voor Asscher. Volgens een peiling van Maurice de Hond ligt Asscher er juist beter voor. Bijna de helft (47 procent) van de achterban zei Asscher te steunen; 26 procent zag liever Samsom als lijsttrekker.

Mogelijk stelt ook Europarlementariër Paul Tang zich nog kandidaat. Hij zei onlangs in een interview met NRC dat hij vreest dat Samsom en Asscher te weinig afstand nemen van het beleid van het kabinet Rutte-II, terwijl hij zelf een “grote breuk” bepleit. Tang vindt dat de PvdA de VVD als coalitiepartner voor een volgend kabinet zou moeten uitsluiten.

Asscher probeerde arbeidsmarkt te hervormen

Asscher werd in november 2012 vicepremier en minister van Sociale Zaken in het kabinet Rutte-II. Bij zijn aantreden had hij geen ervaring in de Haagse politiek, wel was hij zes jaar wethouder in Amsterdam. Als minister was Asscher onder meer verantwoordelijk voor een sociaal akkoord tussen vakbonden en werkgevers dat leidde tot een grote hervorming van de arbeidsmarkt. Doel van de hervorming was om de groei van het aantal flexwerkers een halt toe te roepen. In Europa trok Asscher de afgelopen jaren ten strijde tegen oneerlijke concurrentie en uitbuiting op de arbeidsmarkt door de instroom van goedkope Oost-Europese arbeidskrachten.

Asscher is ook minister van Integratie. In die hoedanigheid raakte hij in 2014 in conflict met de Turks-Nederlandse PvdA-Kamerleden Kuzu en Öztürk over zijn integratiekoers. Dat leidde uiteindelijk tot hun vertrek uit de PvdA-fractie en de oprichting van de nieuwe partij Denk.

Lees ook dit nieuwe portret van Asscher, door NRC-redacteur Petra de Koning:
Asscher houdt met alles rekening, maar niet met verliezen