Het offensief om Mosul te bevrijden van IS is begonnen

Islamitische Staat

Een coalitie van strijdkrachten is begonnen aan een strijd om de tweede stad van Irak te heroveren op IS.

Foto Bram Janssen/AP

In Irak is het langverwachte offensief begonnen om Mosul te heroveren op IS. Koerdische strijdkrachten en Iraakse regeringstroepen rukken op naar de tweede stad van het land vanuit het oosten en het zuiden. In totaal zijn zo’n 30.000 troepen betrokken bij het offensief.

Toen IS in juni 2014 Mosul onder de voet liep, was dat een enorme blamage voor de regering in Bagdad: zo’n duizend IS-strijders joegen 60.000 Iraakse soldaten en politiemannen op de vlucht. Amerikaanse bronnen schatten dat zich nu in Mosul 3.500 tot 5.000 IS-strijders bevinden.

Bekijk ook: de fotoserie De Slag om Mosul

Aan het offensief nemen een hoop strijdkrachten deel: de Koerdische peshmerga, het Iraakse leger, shi’itische milities, en milities van christelijke minderheden die door IS zijn verjaagd. Ze worden ondersteund door de Amerikaanse luchtmacht.

171016BUI_IS_3okt_IG98

Humanitaire organisaties waarschuwen dat te weinig is gedaan om mogelijk een miljoen vluchtelingen op te vangen. De aanwezigheid van shi’itische milities doet vrezen voor wraakacties tegen burgers in overwegend sunnitisch Mosul, zoals eerder in Tikrit en Fallujah.

Ook Turkije, dat een trainingsbasis heeft in Bashiqa nabij Mosul, eist een rol op in het offensief, zeer tegen de zin van Bagdad. Volgens de Turkse vicepremier Kurtulmus nemen 3.000 „door Turkije getrainde strijdkrachten” deel aan de operatie. De Iraakse premier Abadi wil dat Turkije zijn troepen terugtrekt. Vorige week vroeg hij hierover een spoedzitting van de VN-Veiligheidsraad. Dit leidde tot een felle reactie van de Turkse president Erdogan, die zei dat Abadi „zijn plaats moet kennen”.

Lees ook deze column van Carolien Roelants: Wat wil Turkije als de kalief weg is uit Mosul?

Zaterdag zei Erdogan nog dat „wij niet zullen toestaan dat Mosul wordt overgeleverd aan IS of andere terroristische organisaties” – een nauwelijks verhulde verwijzing naar de Turks-Koerdische PKK, die ook wil meedoen aan het Mosul-offensief.

Ook in Syrië komt IS steeds meer in het nauw. Zondag veroverden Syrische rebellen met Turkse steun het stadje Dabiq op de groepering.

Dabiq is strategisch niet heel belangrijk: het telde iets meer dan drieduizend inwoners. Maar IS, dat Dabiq sinds 2014 beheerste, heeft er altijd het speerpunt van zijn propaganda van gemaakt. De glossy van de groepering is ernaar genoemd, en elk tijdschrift begint met een citaat van Abu Musab Al Zarqawi, de grondlegger van IS in Irak: „De vonk is aangestoken in Irak, en de hitte zal in intensiteit toenemen tot het de legers van de kruisvaarders in Dabiq zal verschroeien.”

Morele overwinning in Dabiq

Vorige week anticipeerde IS al op een nederlaag. Een onlinepamflet deed schamper over de vijand „die denkt in Dabiq een grote morele overwinning te kunnen scoren” tegen IS. Geen nood, gaat het pamflet verder, dit zijn slechts schermutselingen: de echte slag om Dabiq moet nog komen.

„Dat IS Dabiq kwijt is, is geweldig”, zegt Amanda Rogers, onderzoeker aan Georgia State University gespecialiseerd in IS-propaganda. „Het triomfalisme op Twitter, de grapjes ten koste van IS, zijn catharsis. Maar het negeert de hardnekkigheid waarmee apocalyptische groepen zich aan hun geloof vastklampen.”

Voor Turkije maakt het Dabiq-offensief deel uit van een strategie om in Noord-Syrië een bufferzone te creëren waarnaar een deel van de bijna drie miljoen Syrische vluchtelingen in Turkije zouden kunnen terugkeren. Dit voornemen botst met de Syrische Koerden die in dezelfde regio een autonoom gebied hebben gecreëerd.