Duitse tv-kijkers: neerhalen vliegtuig mag in noodgeval

Terror Duitse televisiekijkers bogen zich over de vraag of een gekaapt passagiersvliegtuig mag worden neergeschoten, om te voorkomen dat het toestel neerstort op een voetbalstadion met 70.000 mensen.

Scène uit de toneelversie van Terror. Foto Birgit Hupfeld

Televisiekijkers in Duitsland vinden dat een gevechtspiloot een gekaapt passagiersvliegtuig met meer dan honderd mensen aan boord mag neerschieten, om daarmee te voorkomen dat het toestel zich op een voetbalstadion met 70.000 mensen te pletter vliegt. Dat bleek maandagavond, toen kijkers na uitzending van het rechtbankdrama Terror- Ihr Urteil op ARD per telefoon en internet konden stemmen of een fictieve piloot die om die reden een vliegtuig had neergehaald, vrijuit mocht gaan of niet.

Een overgrote meerderheid van de kijkers die reageerden, 86,9 procent, sprak zich uit voor vrijspraak van de piloot. Slechts 13,1 procent achtte hem schuldig aan de ten laste gelegde meervoudige moord. Ook in Zwitserland en Oostenrijk, waar de film ook werd uitgezonden, stemde het tv-publiek met grote meerderheid voor vrijspraak.

Grondwet

De tv-film is een bewerking van het toneelstuk Terror, van de strafpleiter en bestsellerauteur Ferdinand von Schirach, dat vorig jaar oktober in première ging en nu in tientallen theaters in Duitsland en daarbuiten wordt opgevoerd. Ook bij de toneeluitvoeringen wordt het publiek gevraagd te stemmen, en ook daar kiest men in meerderheid voor vrijspraak.

Maar een Duitse wet uit 2004 die de krijgsmacht toestond om in noodgevallen wapens in te zetten tegen passagiersvliegtuigen, is in 2006 door het Duitse Grondwettelijk Hof juist geschrapt. Het Hof oordeelde dat een wet die de staat toestemming geeft om onschuldige burgers te doden, in strijd is met de Grondwet.

Ten dode opgeschreven

Politicus Franz Josef Jung (CDU), die van 2005 tot 2009 minister van Defensie was, verklaarde in een discussie na afloop van de film dat ook hij vindt dat de gevechtspiloot vrijgesproken moest worden. Tijdens het fictieve proces werd duidelijk dat het gekaapte vliegtuig snel op het volle stadion af vloog, en de passagiers waren dus toch al ten dode opgeschreven, aldus de oud-minister. De vraag was volgens hem alleen nog of de 70.000 mensen in het stadion óók zouden omkomen, of nog gered konden worden.

Zowel het proces als het discussieprogramma na afloop van de tv-uitzending kwam steeds terug op de interpretatie van artikel 1 van de Grondwet, dat stelt:

“De waardigheid van de mens is onaantastbaar. Haar te respecteren en beschermen is de plicht van elke staatsmacht.”

De advocaat van de piloot betoogde: “Geen principe kan belangrijker zijn dan het redden van 70.000 leven.” De aanklager benadrukte echter dat men in een rechtsstaat niet de democratische aangenomen Grondwet mag negeren, alleen omdat men zijn eigen morele overtuiging hoger acht. “Deze grondwet hebben we ons geschonken na barbarij” (van de naziperiode, red.), zei een jurist in het debat na afloop van de film.