Cultuur

Interview

Interview

Foto AFP

‘Israël overdrijft de ernst van het probleem’

Israëlische analist Ofer Zalzberg

De Israëliërs zijn boos op UNESCO, de VN-organisatie die volgens hen de joodse banden met de Tempelberg ontkent.

Het vuurtje is weer opgestookt, en niet voor het eerst gaat het om de Tempelberg – Haram al-Sharif voor moslims – in bezet Oost-Jeruzalem. De Israëliërs zijn boos op Unesco, de VN-organisatie die volgens hen de joodse banden met deze heilige plek ontkent. Op hun beurt vrezen de Palestijnen dat joodse extremisten vandaag en morgen, tijdens het Loofhuttenfeest, in groten getale de berg zullen beklimmen.

De spanningen alleen zullen waarschijnlijk niet leiden tot geweld, zegt de Israëlische analist Ofer Zalzberg van de International Crisis Group die zich richt op conflictbeheersing. „Maar ze komen in een tijd waarin de kans op geweld al toeneemt.”

Eerst even over de Unesco-resolutie die vorige week werd aangenomen. Worden daarin de joodse banden met de Tempelberg ontkend?

Zalzberg: „De resolutie gaat over de vraag of de plek wordt beheerd in overeenstemming met de Unesco-normen. Niet over de religieuze link van de berg met het jodendom of een ander geloof. De tekst maakt alleen gebruik van de moslimnaam voor de berg. Dit is allang gangbaar in de VN.”

Waarom is dat de praktijk?

„De Palestijnen hebben vrijwel automatisch steun van islamitische, Arabische en niet-gebonden landen, een meerderheid in de VN. Ten tweede is Europa voorzichtig met het erkennen van de joodse link met de berg zolang het conflict duurt. De status-quo dicteert dat joden er mogen komen, maar alleen moslims er mogen bidden. Europa vreest dit te ondermijnen.”

Is de Israëlische woede terecht?

„Israël overdrijft de ernst van het probleem. Unesco heeft geen expliciet besluit genomen dat bepaalt dat de Tempelberg niet heilig is voor joden. Maar die exclusieve moslimnaam ontkent wel indirect de joodse link met de plek. Er is iets te zeggen voor de conclusie van de Israëlische regering dat dit problematisch is.”

Verbaast het u dat ook links-liberale Israëliërs boos zijn?

„Het suggereert dat het in Israël vrijwel onmogelijk is voor linkse leiders om aan hun publiek de nuance uit te leggen dat de joodse link alleen indirect wordt ontkend. Dit zou worden gezien als de kant kiezen van een vijandig internationaal instituut.”

Wat verwacht u dat er met het Loofhuttenfeest zal gebeuren?

„De discussie kan het vuurtje opstoken. Tempelactivisten, die de twee islamitische gebedshuizen op de berg willen vervangen door een Joodse Tempel, zullen massaal naar de berg komen om het belang ervan voor joden te illustreren. Palestijnse activisten zullen proberen te verhinderen dat er wordt gemorreld aan het bidverbod voor niet-moslims.”

Is die Palestijnse angst terecht?

„Sommige leden van de Israëlische regering roepen op om de status quo te veranderen. In die zin is hun verdenking niet onbegrijpelijk. Maar het is ook duidelijk dat premier Netanyahu er geen enkel belang bij heeft om gebeden van niet-moslims toe te staan. Hij weet ook dat dit zou leiden tot een scherpe breuk in de betrekkingen met Arabische bondgenoten en grootscheeps Palestijns geweld zou uitlokken. Op dit punt is de Palestijnse angst overdreven.”

Wat moet er volgens u gebeuren?

„De semantiek verbergt de werkelijke inhoud van de resolutie: Jordanië roept Israël op om terug te keren naar de status-quo van vóór 2000. Die oude regeling werkte beter. Niet-moslims konden gewoon een kaartje kopen voor de Rotskoepel en de Al-Aqsa-moskee, en Israël legde geen restricties op aan moslims. Maar de partijen kunnen er beter direct over onderhandelen dan controversiële beslissingen te regelen via Unesco.”