IS geeft symbolisch stadje Dabiq prijs

Het lijkt erop dat Islamitische Staat het plaatsje Dabiq bijna zonder slag of stoot heeft opgegeven. „De IS-mythe over de grote veldslag in Dabiq is verleden tijd”, zei een bevelhebber van de rebellen.

Tijdens de verovering van het Syrische plaatsje Dabiq. Nazeer al-Khatib/AFP

Het had de moeder van alle veldslagen moeten worden, degene die het einde der tijden inluidt, maar niet vooraleer de kruisvaarders worden verslagen door een islamitisch leger, en Jezus Christus terugkeert op aarde als moslim.

In plaats daarvan lijkt het erop dat Islamitische Staat (IS) het plaatsje Dabiq bijna zonder slag of stoot heeft opgegeven. Syrische rebellen, gesteund door Turkse tanks en gevechtsvliegtuigen, hebben Dabiq zondag volledig veroverd. „De IS-mythe over de grote veldslag in Dabiq is verleden tijd”, zei een bevelhebber van de rebellen tegen persbureau Reuters.

De val van Dabiq is strategisch niet heel belangrijk: voor de oorlog telde het iets meer dan drieduizend inwoners. Maar IS, dat Dabiq sinds 2014 controleerde, heeft er altijd het speerpunt van zijn propaganda van gemaakt. De glossy van de groepering is ernaar genoemd, en elk tijdschrift begint met een citaat van Abu Musab Al Zarqawi, de grondlegger van IS in Irak: „De vonk is aangestoken in Irak, en de hitte zal in intensiteit toenemen tot het de legers van de kruisvaarders in Dabiq zal verschroeien.”

Lees meer over de ‘glossy’ van IS: Met dit blad lokt IS strijders naar het kalifaat

IS anticipeerde op val Dabiq

De mythe is gebaseerd op een hadith, een islamitische overlevering van Abu Hurayra, metgezel van Mohammed. Daarin wordt voorspeld dat „het laatste uur niet zal komen voordat de Romeinen Dabiq bereiken”. Met ‘Romeinen’ wordt Constantinopel (Istanbul) bedoeld, destijds hoofdstad van het Oost-Romeinse of Byzantijnse rijk. Maar de hadith voorspelt ook dat eenderde van het islamitische leger zou weglopen, en dat „Allah hen nooit zal vergeven”. Is die rol nu weggelegd voor IS?

Vorige week anticipeerde IS al op een mogelijke nederlaag in Dabiq. Een onlinepamflet deed schamper over de vijand „die denkt in Dabiq een grote morele overwinning te kunnen scoren” tegen IS. Geen nood, gaat het pamflet verder, dit zijn slechts schermutselingen: de echte slag om Dabiq moet nog komen.

„Dat IS Dabiq kwijt is, is natuurlijk geweldig”, reageert Amanda Rogers, postdoctoraal onderzoeker aan de Georgia State University en gespecialiseerd in IS-propaganda. „Maar laten we niet naïef zijn. Dit is letterlijk niet het einde van de wereld voor de groep. Eindtijdsektes zoals IS zijn olympische gymnasten als het aankomt op het interpreteren van het einde der tijden. Ware gelovigen zullen dit louter als bevestiging zien van de voorspelling, al was het maar omdat het bestand met Rome waarvan de hadith in kwestie melding maakt nog niet heeft plaatsgevonden. Daar komt nog bij dat IS op voorhand heeft uitgelegd dat de huidige gevechten niet de voorspelde apocalyps zijn, en dat Dabiq is veroverd door Syrische rebellen, niet door de ‘legers van Rome’ zoals in de hadith. Het triomfalisme op Twitter, de grapjes ten koste van IS, zijn welgekomen catharsis. Maar het negeert de hardnekkigheid waarmee apocalyptische groepen zich aan hun geloof vastklampen.”

embed-1-small

Voor Turkije maakt het Dabiq-offensief deel uit van een strategie om in Noord-Syrië een bufferzone te creëren waarnaar een deel van de bijna drie miljoen Syrische vluchtelingen in Turkije zouden kunnen terugkeren. Vroeg of laat zal dit voornemen botsen met de Syrische Koerden die in dezelfde regio een autonoom gebied hebben gecreëerd.

Slag om Mosul is nabij

Dat IS in het nauw zit lijdt geen twijfel meer. In Irak kan elk moment het langverwachte offensief beginnen om Mosul te heroveren op IS. Zondag zei de Iraaks-Koerdische president Barzani dat de voorbereidingen voltooid zijn en de operatie kan beginnen. De VS hebben hun bombardementen op Mosul verhevigd om IS verder te verzwakken.

De slag om Mosul, de tweede grootste stad in Irak, kan nog een chaos worden. Humanitaire organisaties waarschuwen dat te weinig is gedaan om mogelijk een miljoen vluchtelingen op te vangen. De aanwezigheid van shi’itische milities doet vrezen voor wraakacties tegen burgers in overwegend sunnitisch Mosul, zoals eerder in Tikrit en Fallujah.

Ook hier compliceert Turkije de zaak. In Bashiqa, nabij Mosul, heeft Turkije een basis waar het sunnitische en Koerdische strijders traint. Turkije eist voor zichzelf een rol op in de slag om Mosul, wat zeer tegen de zin is van de Iraakse regering, en van de shi’itische milities.

Khalid Mohammed/AP

Khalid Mohammed/AP

De Iraakse premier Abadi wil dat Turkije zijn troepen terugtrekt op zijn eigen grondgebied. Om dat voor elkaar te krijgen vroeg het vorige week om een spoedzitting van de VN-Veiligheidsraad. Dit leidde tot een felle reactie van de Turkse president Erdogan, die zei dat Abadi „zijn plaats moet kennen”. „Je bent niet mijn gesprekspartner, je bent niet mijn gelijke, je hebt niet dezelfde kwaliteiten als ik. Jouw geschreeuw in Irak is niet belangrijk voor ons. Weet dat we toch onze eigen gang gaan.”

Erdogan zei zaterdag dat „wij niet zullen toestaan dat Mosul wordt overgeleverd aan IS of andere terroristische organisaties”. Dat laatste was een nauwelijks verhulde verwijzing naar de Turks-Koerdische PKK, die ook heel graag wil meedoen aan het Mosul-offensief.