Zorgtarieven niet langer geheim

Analyse medische behandelingen

Na een verzekeraar maakt ook een ziekenhuis al zijn tarieven voor medische behandelingen openbaar. Wat betekent dat?

Foto Bart Maat / ANP

De tijd lijkt definitief voorbij dat verzekeraars en ziekenhuizen persisteren in het geheimhouden van de zorgtarieven die ze afspreken. Deze week riep minister Schippers (Zorg, VVD) alle verzekeraars op hun ziekenhuistarieven te publiceren. Eerder deed toezichthouder ACM dit al.

Jarenlang weigerden verzekeraars en ziekenhuizen de tarieven die zij afspreken openbaar te maken. Dat zou concurrentiegevoelige informatie zijn en alleen maar tot misverstanden leiden. Die verdediging is niet meer houdbaar. Patiënten zagen hun verplichte eigen risico de laatste jaren gestaag stijgen naar inmiddels 385 euro per jaar. Dat kunnen zij vrijwillig nog verhogen tot 885 euro. Het tarief dat het ziekenhuis rekent, is relevant geworden voor de patiënt, want hij betaalt zelf een deel van de rekening.

Pogingen om via de rechter achter de tarieven te komen zoals Open State probeert – een stichting die voor openbare overheidsinformatie strijdt – zijn vooralsnog niet succesvol. Maar vanuit de samenleving komt steeds meer kritiek. Of het nu vergelijkingssite Zorgkiezer.nl is, de media, de Consumentenbond of Patiëntenfederatie Nederland: het wordt voor de zorgsector met de dag moeilijker om zich te weren tegen de groeiende druk om openheid van zaken te geven.

Verzekeraar CZ kwam in augustus als eerste tot de conclusie dat verder verzet niet meer vruchtbaar is. Het levert meer problemen, vragen en verdediging op dan de tarieven gewoon te publiceren. En zo geschiedde.

Vrijdag had IJsselmeerziekenhuizen de primeur door als eerste ziekenhuis al zijn afgesproken tarieven met de zorgverzekeraars op straat te gooien. Wie volgt? Zilveren Kruis komt naar verwachting snel met zijn tarieven naar buiten, VGZ studeert er ook op. Het heeft er alle schijn van dat het gesloten bolwerk rond ziekenhuistarieven afbrokkelt.

Dat is goed nieuws voor patiënten. Op deze manier kunnen burgers vooraf bij planbare medische ingrepen ook financieel de afweging maken welk ziekenhuis zij kiezen. Dat kan nogal wat uitmaken. NRC roept sinds augustus zijn lezers op om informatie over rekeningen te delen. Daaruit blijkt dat verschillen tussen tarieven soms onverklaarbaar groot zijn. Ook uit de gepubliceerde tarieven van CZ blijken grote verschillen. Een operatie aan de lymfeklier bedraagt in Twente 200 euro en in Hilversum 900 euro.

Schippers kreeg deze week vragen in de Kamer over een schroefje dat voor een kleine 17.000 euro geplaatst werd in een bot van een patiënt, zoals beschreven in NRC. Het ziekenhuis uit Almelo weigerde een toelichting op de factuur die de patiënt vroeg.

Financieel gezien maakt het voor patiënten niets uit of zo’n schroefje 7.000 of 17.000 euro kost. Immers, zij voelen alleen het eigen risico in hun portemonnee. De rest betaalt de zorgverzekeraar. De inkoop werkt als volgt. Verzekeraars verdelen jaarlijks ruwweg 20 miljard euro budget over tachtig ziekenhuizen. Dit vertaalt zich in een budget per ziekenhuis. De tarieven van behandelingen en het aantal ingrepen zijn dikwijls een afgeleide van het budget. Ze zijn niet gebaseerd op de kostprijs maar de uitkomst van ‘rondrekenen’, zei Schippers deze week in de Kamer. Een budget van 75 miljoen euro en 250.000 behandelingen vertaalt zich als het ware in een tarief van 300 euro.

Het betekent niet dat de zorg door meer openheid per se goedkoper wordt. Openheid zal de partijen wel dwingen tot meer rationele tarieven bij de kleine ingrepen. Het zal het risico voor patiënten verkleinen dat zij door willekeur 885 euro moeten bijdragen, terwijl ze niet wisten dat het naburige ziekenhuis dezelfde zorg voor 200 euro leverde. Dat kan tot op de dag van vandaag nog wel gebeuren. En gebeurt ook. Het is een kwestie van tijd voordat dit financiële risico bij eenvoudige medische ingrepen tot het verleden behoort.