Recensie

Waarom Bob Dylan zo’n goeie dichter is

De dichter

Bob Dylan levert je passende, bevrijdende energie in woorden, klinkende en klankende woorden.

Foto Elliott Landy, LandyVision Inc. / Magnum Photos /HH

1. Net als dat van duizenddenker Shakespeare, bestrijkt zijn werk hele spectrum van de oneindige mogelijkheden en onmogelijkheden hier op aarde en daarbuiten, van leven naar dood, van liefde naar scheiding, van woede tot berusting, van humor naar sentiment, van haat naar ironie, van herinnering tot vergetelheid, van heden naar verleden en van zwart naar wit en weer terug. Bij al je stemmingen en stemmingswisselingen levert Dylan je de passende, bevrijdende energie. En dat in woorden, klinkende en klankende woorden, onvergetelijke je-bijblijvende woorden, woorden die gegrift staan in je ziel.

1.1 Als de test van ‘goede poëzie’ is, hoe vaak je je die herinnert, hoe vaak je die op de lippen bestorven ligt, dan is Moeder de Gans nummer een, Dylan met stip op twee.

2. Popmuziek is de wildernis rond het reservaat van de poëzie. Niemand heeft zoveel rijmparen, ritmes en dichtvormen in het wild geherintroduceerd als Dylan.

2.1 En dan hebben we het ook over de wildernis van asfalt en beton.

2.2 En dan hebben we het er nog niet eens over dat het lied (‘het liedje’, van ‘tekstschrijvers’) aan de wieg staat van alle muziek, poëzie en talige uitingen in het algemeen. Homerus! Sappho! Guthrie! Vysotski! Dylan! Respect! Eindelijk.

2.2.1 De zuurpruimen hebben het nakijken.

3. Net als zo’n beetje elke dichter die ertoe doet, werkt hij in een traditie die hij en passant vernieuwt of in een moeite door naar de glasbak verwijst.

3.1 Om met Tommy Cooper te spreken: just like that!

3.2 Van de straat en niet van de straat.

4. Onder zijn invloed zijn hele generaties liedjesschrijvers en tekstdichters eens wat beter op hun teksten gaan letten. Het hoefde niet zo eendimensionaal en eenduidig allemaal. Het kon ook anders.

4.1.1 Om er een paar te noemen: John Lennon. Neil Young. David Bowie. Lucky Fonz III.

4.1.2 Toch niet de minsten.

4.1.3 En omdat het ook anders kon, was er ineens een heleboel ouwe meuk.

4.2 Zelfs als je niet door hem beïnvloed bent, ben je door hem beïnvloed.

5. Wat is literatuur anders dan een stem geven aan nou net datgene waar eigenlijk geen woorden voor zijn, aan het woordloze voor de weerloze woordenlozen? Als geen ander heeft Dylan zich van die taak gekweten.

5.1 1+1=3. Van twee disparate regels maakt Dylan een verhaal vol geheimzin en betekening.

6. Dylan is een ontdekkingsreiziger die nieuwe continenten voor ons heeft ontsloten.

6.1 Met dwaalwegen, omleidingen, opstoppingen en al.

6.1.1 En olifantenpaadjes, niet te vergeten.

6.2. Of we ergens komen is de vraag,

Maar we doen het graag.

7. Stel je voor: een wereld zonder Dylan! Bij wie kon de chaos dan uithuilen? Wie deed dan de gloeilamp aan?

8 … En als je alle mutaties en transformaties

Alle dubbelzijnigheden, dubbelzinnigheden en vervellingen

Maskerades, degringolades. mascottes en zelfkwellingen

Afleidingsmanoeuvres en afschrikkingseffecten

Alle waanzin en krankzin en drankzin en gekte

Dus niet meerekent

– Want dat vertekent –

Dan is dat zo ongeveer wat Bob Dylan voor ons betekent.

9. Dylan de Nobelprijs niet waardig? Hij had er twee moeten krijgen!

Robbert-Jan Henkes en Erik Bindervoet hertaalden de liedteksten van Bob Dylan. Die verscheen onder de titel Liedteksten 1962-1973 (Nijgh & Van Ditmar, 2006)