Tusk dreigt Britten met harde Brexit

Europese Unie

Europees ‘president’ Donald Tusk heeft zich ongemeen fel uitgelaten over Britse politici, die denken voordelen van de EU te kunnen behouden.

Europees ‘president’ Donald Tusk heeft een amicale scheiding tussen de Europese Unie en het Verenigde Koninkrijk donderdag uitgesloten. „Het is zinloos om te speculeren over een softe Brexit”, zei de Pool. „Het enige echte alternatief voor een harde Brexit is géén Brexit.”

Niet eerder liet de voorzitter van de Europese Raad, het gremium van EU-leiders, zich zo hard uit over de aanstaande onderhandelingen met de Britten. Tusk veegde ook de vloer aan met de Britse buitenlandminister Boris Johnson, die campagne voor Brexit voerde met het betoog dat de voordelen van de EU waarschijnlijk wel behouden kunnen worden. „Pure illusie”, noemde Tusk dat in Brussel, op een conferentie over de toekomst van de EU. „Er zullen geen taartjes op tafel staan, alleen zout en azijn.”

Veel Britse politici, inclusief premier Theresa May, wekken nog steeds de indruk dat zij straks kunnen gaan bepalen welke EU-regels zij wel of niet willen behouden, ongeacht de opstelling van de Europese instellingen of de 27 lidstaten. Vooral de Conservatieven zijn overtuigd dat de EU het Verenigd Koninkrijk uiteindelijk hard nodig heeft. Het is tenslotte de tweede economie van de EU en hét financiële centrum van Europa, met een groot leger en een permanente zetel in de VN-Veiligheidsraad.

Tusk beaamde dat „we allemaal verliezen” door Brexit. Dat is de „brute waarheid”. Maar de uitgebreide ‘menukaart’ waar de Britten op hopen komt er niet, voegde hij er meteen aan toe. Toegang tot de Europese interne markt is niet mogelijk zonder de „onvoorwaardelijke” acceptatie van fundamentele EU-principes, zoals het vrije verkeer van personen. „Er zullen op dit vlak geen compromissen zijn.”

De Poolse oud-premier waarschuwde voor de uitholling van de waardengemeenschap die de EU volgens hem is en riep Europese leiders op tot meer moed bij de aanpak van de existentiële problemen waar het continent zich voor gesteld ziet, zoals Brexit, de vluchtelingencrisis en globalisering. Hij trok een parallel met de periode voor de Tweede Wereldoorlog „toen de voorstanders van de liberale orde vrijwel zonder strijd de handdoek in de ring gooiden”. „Ik verwerp die fatalistische opstelling categorisch.”

Volgens de Pool worden de onderhandelingen zo hard en wordt de prijs voor Brexit zo hoog dat hij niet uitsluit dat de Britten op hun schreden terugkeren. „Ook al gelooft vandaag de dag bijna niemand in die mogelijkheid.” Premier May zei recent dat ze uiterlijk in april volgend jaar de scheiding formeel in gang wil zetten. Dat moet door artikel 50 uit het EU-verdrag in te roepen. Volgens Tusk is er ook daarna nog een weg terug. „Als er een kans is om dit negatieve proces in de toekomst om te keren, zullen daar volop voorstanders voor te vinden zijn – daar twijfel ik niet aan.” Volgens Tusk is geen enkele EU-leider blij met de uitkomst van het in juni gehouden Britse referendum.

Intussen lijken de Britten vooral met zichzelf bezig. Het Lagerhuis debatteerde woensdag over de vraag of het een inhoudelijk debat mag voeren over Brexit. Uiteindelijk werd afgesproken dat dit mag, maar dat het parlement hierover geen bindende stemmingen zal houden. Mogelijk krijgt dit nog een vervolg. Er lopen meerdere rechtszaken van politici, hoogleraren en activisten die eisen dat het parlement een bindende stem krijgt over artikel 50.