‘Schoone Capelle’ in boek Merian over insecten Suriname

Afbeelding Koninklijke bibliotheek

Deze ingekleurde gravure toont de verpopping tot een vlinder. De prent is in Suriname gemaakt door Maria Sibylla Merian (1647-1717), kunstenares en kenner van insecten. Het gaat om de Caligo idomeneus idomeneus, een grote Zuid-Amerikaanse vlinder die Merian ‘schoone Cappelle’ noemde. Merian werd geboren in Duitsland in een familie van kunstenaars en bloemenschilders. Ze verhuisde in 1685 naar Nederland en in 1699 reisde ze naar Suriname. Daar bestudeerde zij insecten, vooral vlinders, in hun natuurlijke omgeving.

In 1705 verscheen Verandering der Surinaamsche insecten (Metamorphosis insectorum Surinamensium). Dit boek is nu in facsimile uitgegeven, naar het exemplaar in de Koninklijke Bibliotheek (KB). „Merian was autodidact”, vertelt eindredacteur Marieke van Delft, conservator van de KB. „Haar grootste wetenschappelijke verdienste is dat zij als een van de eersten de samenhang in de insectenwereld beschreef en afbeeldde. Ze kweekte rupsen tot ze verpopten en vlinder werden; de ‘metamorfose’ uit de titel. Rups, pop en vlinder toont zij als een geheel.”

Merians publicatie was invloedrijk. Van Delft: „Voor de Zweedse wetenschapper Carl Linnaeus was Merian een belangrijke bron. In het befaamde Systema naturae uit 1758 over de classificatie in het dierenrijk verwijst hij 136 keer naar Merian.” Linnaeus gaf de vlinder hiernaast de Latijnse naam. Van Delft: „Zelf raadpleegde Merian wetenschappers, onder wie Commelin van de Amsterdamse Hortus – om haar entomologische kennis te verrijken.” In de facsimile-uitgave zijn alle afgebeelde insecten en planten voorzien van de hedendaagse Latijnse, Engelse, Nederlandse en Surinaamse namen. De ‘schoone Cappelle’ heeft geen officiële Nederlandse naam.