Cultuur

Interview

Interview

Foto Frank Ruiter

Oud-arts met een obsessie voor anabole steroïden

Interview Voormalig huisarts Michel Karsten begeleidde honderden (top)sporters bij gebruik van anabole steroïden. Vanwege de gezondheid: „Laat ik hem in godsnaam dan maar helpen.”

Of het toezicht op doping de laatste 30 jaar is verbeterd? Michel Karsten, voormalig huis- en politiearts te Haarlem, met veel interesse in de sportgeneeskunde en specialist in anabole steroïden, kan het smalen niet laten. „Het is alleen maar verslechterd. Van de verantwoorde medische begeleiding die ik bood, is geen sprake meer.”

Het probleem zit ’m in de afhankelijkheid van sportartsen, zegt Karsten. Of ze zijn verbonden aan sportorganisaties of sportploegen en kunnen niet alle medicijnen voorschrijven, of ze begeven zich naar zijn zeggen in het duistere circuit om geld aan hun adviezen te verdienen, zoals de Italiaan Michele Ferrari en de Spanjaard Eufemiano Fuentes.

Nee, dan Karsten (74) , die gedurende zijn periode als huisarts in Haarlem honderden (top)sporters heeft bijgestaan bij het gebruik van de spierversterker anabole steroïden. Het staat op de dopinglijst, dus is het een verboden middel, weet ook Karsten. En terecht, vindt hij, „want het geeft enorm veel spiermassa.”

Keerzijde is echter dat een aantal sporters willens en wetens anabole steroïden gebruikt. En zij vonden bij Karsten een luisterend oor. Uit welzijnsoverwegingen, zegt de arts in ruste. „Natuurlijk raadde ik het gebruik van anabole steroïden af, om gezondheidsredenen, maar ook vanwege fair play. Ik was altijd duidelijk: doe het niet. Maar als een sporter ondanks mijn argumenten niet was te vermurwen, redeneerde ik: laat ik hem in godsnaam dan maar helpen.”

Voor zijn gezondheid en zijn welzijn, dat was de drijfveer van Karsten, die op die wijze talrijke sporters heeft bijgestaan, variërend van bodybuilders tot schaatsers en van voetballers tot atleten. Een partner in crime? Welnee, weerlegt Karsten. „Het alternatief voor die sporter is een dubieuze dealer of internet, de zwarte markt dus. Mijn medische kompas zegt: als ik ’m loslaat neemt-ie de verkeerde middelen. Als ik ’m bij de hand neem, schrijf ik de medicijnen voor bij de apotheek, weet ik wat-ie gebruikt, de hoeveelheid en de mate van periodisering. Ik zorg er uiteindelijk voor dat-ie zo gezond mogelijk blijft.”

Maar feit blijft dat Karsten als huisarts sporters middelen voorschreef terwijl ze niet ziek waren. Noemt hij dat medisch verantwoord? Volgens de richtlijnen sportmedisch handelen van de Vereniging voor Sportgeneeskunde (VSG) wel, zegt hij. En ter ondersteuning: „De inspecteur van volksgezondheid wist wat ik deed en ik ben nooit op de vingers getikt.”

Karsten was een uitzondering, weet hij. Omdat zijn collega’s niet waren gespecialiseerd in sportgeneeskunde, maar vooral vanwege de link tussen steroïden en doping geen medewerking wensten te verlenen. Daarvoor zijn begrip. Maar Karsten koos de onconventionele weg.

Ondeugende sporters

Terug in Nederland, voor een aantal maanden, ter onderbreking van zijn verblijf in de Franse Dordogne, blikt Karsten in zijn appartement in Oegstgeest terug op zijn roerige tijd met ondeugende sporters. Hij becommentarieert de huidige stand van dopingzaken en probeert zijn boekje (‘Artsen zijn wars van anabole steroïden’ ) over het gebruik van anabole steroïden in revalidatiecentra en op de intensive care (IC) onder de aandacht te brengen. Dat lukt niet erg. Tot Karstens onbegrip, omdat hij ervan overtuigd is dat anabole steroïden een heilzame uitwerking hebben op de revalidatie van patiënten met een dwarslaesie en op een IC kunnen helpen tegen doorliggen.

Het werd zijn passie, of zoals hij toegeeft: zijn obsessie. Hoewel Karsten soms „helemaal gek wordt” van het onbegrip blijft hij zoeken naar een arts die bereid is een proefschrift te schrijven over het gebruik van anabole steroïden in revalidatiecentra en IC’s. „Maar ik krijg het er niet door”, zegt hij bijna wanhopig.

Het zit hem niet mee. En dan heeft Karsten sinds zijn pensionering de strijd tegen doping ook nog zien verslechteren. Hij is lovend over Nederland – „de dopingautoriteit werkt eerlijk en verdonkeremaant niets” – en nog een paar landen, maar grosso modo is het zijns inziens en populair gezegd een corrupt zootje. Het wereldantidopingbureau WADA vertrouwt Karsten niet, sportfederaties volgen hun eigen belangen en in Rusland en Kenia is aantoonbaar sprake van corruptie en staatsinmenging.

Andere landen zijn misschien minder kwaadaardig, maar lang niet allemaal zuiver als het om doping gaat. Karsten: „Wat denk je van de Verenigde Staten? Zie het verleden met Ria Stalman. Of Frankrijk. Het komt voor dat een Tour de France eindigt zonder positieve dopinggevallen. Hoe kan dat? De Tour is onmenselijk zwaar, ongezond en leidt bij een wielrenners ontegenzeglijk tot bloedarmoede. Het is alsof je 130 kilometer per uur rijdt met een Lelijke Eend. En zie wat er nu in Qatar gebeurt bij de WK wielrennen. Hoe haal je het in je hoofd om bij die extreme hitte een WK te houden? Maar zo werkt het tegenwoordig, Het gaat om geld, geld en nog eens geld.”

Stilstand is gevaarlijk, want de farmaceutische ontwikkelingen gaan onverminderd door, waarschuwt Karsten. „De industrie heeft nu al een middel gevonden waarbij tijdens het gebruik van anabole steroïden de natuurlijke rem op spieropbouw wordt weggehaald. Het gaat om het hormoon myostatine. Als je dat hormoon remt gaat de spiergroei door; gunstig op de IC en bij de revalidatie, maar natuurlijk zullen de sporters dat ook willen gaan gebruiken. Bij bodybuilding wordt al melding van myostatineremmers gemaakt ”

De hel brak los

Hoe de publieke opinie zich tegen je kan keren, ondervond Karsten begin jaren negentig nadat hij in een televisieprogramma tijdens de Winterspelen in Albertville had verklaard dat hij schaatsers uit de kernploeg begeleidde. Karsten: „Toen brak de hel los. De KNSB sleepte me voor de rechter, die mij alleen verweet dat ik een groep van twintig schaatsers had beschuldigd, terwijl het één persoon betrof. De ironie wil dat het daarna storm liep met sporters.”

Die periode sterkte Karsten in zijn opvatting dat er in Nederland vertrouwensartsen in de sport moeten komen. In wezen vervulde hij die functie, maar sindsdien is er niemand meer. Zo’n arts dient wel de hoogste zorgvuldigheid in acht te nemen, meent Karsten. Hij gaf de sporters altijd hun dossier mee. Vanwege privacy te risicovol om thuis te bewaren. Karsten liet de sporter de medicijnen zelf betalen. „Ik zette de P van particulier op het briefje zodat de kosten niet voor rekening van het toenmalige ziekenfonds kwamen. De sporter wíl het medicijn, dan moet hij het betalen ook.”