Commentaar

Nobelprijs Bob Dylan bevestigtreikwijdte van de literatuur

Uitgerekend op de dag van de dood van Dario Fo – winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur 1997 – is met de singer-songwriter Bob Dylan opnieuw een controversiële winnaar van die prijs aangewezen. Toneelauteur Fo werd in het literaire milieu beschouwd als geen echte schrijver. Hij was een acteur, een toneelmaker wiens teksten pas tot bloei kwamen als ze gespeeld werden. Schreef die nou literatuur?

Bob Dylan is een zanger. Schrijver van songs die pas hun kracht tonen als ze worden uitgevoerd. Een publiek op wereldschaal kan hem moeiteloos citeren. Maar schrijft die nou literatuur?

Ja, die schrijft literatuur, en dat is geen nieuw inzicht. Dertig jaar geleden mochten Dylans songteksten al op de literatuurlijst van een middelbare school in IJmuiden worden opgevoerd. Er gaan al jaren geruchten dat hij in aanmerking zou komen voor de Nobelprijs. Nu krijgt hij dan de hoogste eer die er in de literatuur bestaat. Hij figureerde niet op de lijstjes maar een echte verrassing is zijn bekroning niet. Niettemin is de literaire wereld in rep en roer. Men voelt zich bedreigd door een ongewenste ontwikkeling. Dylan bezong zulke existentiële beklemming al in 1965: ‘And something is happening here/ But you don’t know what it is...’ (Ballad of a Thin Man).

Net als die van Dario Fo bevestigt Dylans bekroning met de Nobelprijs voor Literatuur dat de literaire woordkunst een veel grotere reikwijdte heeft dan in de wandeling wordt aangenomen.

Deze prijzen eisen erkenning voor het feit dat literatuur meer behelst dan boeken en bundels. Niet toevallig verwijst de Academie in haar persbericht naar de orale traditie, met als voorbeelden de antieke literaire reuzen Homerus en Sappho.

Literatuur wordt altijd direct geassocieerd met kunst om te lezen, maar Dylan en Fo doen beseffen dat literatuur óók vertelkunst is. Kunst die goochelt met een taalvorm voor een publiek dat luistert. Spoken word is allang een vast onderdeel op menig literair festivalprogramma. De bekroning van Dylan erkent dat. De singer-songwriter componeert, en hij schrijft. Gezongen poëzie is ook poëzie.

Dat allemaal zo zijnde, is de Nobelprijs voor Literatuur dan op zijn plaats bij Bob Dylan? Hij is productief. Vernieuwend. Heeft een enorm oeuvre. Pakte actuele brandende kwesties op, maar koos net zo goed voor romantische dichtkunst als uitdrukking van levensvreugd en levensangst. Zijn invloed op andere schrijvers en dichters is immens. Dylan is een geniale zingende dichter die tientallen jaren het wereldbeeld van generaties heeft beïnvloed.

De Nobelprijs voor literatuur voor Dylan?

Don’t think twice, it’s all right.