Miljoenenspel

Kansspelen Acht jaar lang misleidde de Staatsloterij haar deelnemers, oordeelde de Hoge Raad vorig jaar. De strijd om schadevergoeding wordt steeds harder en bizarder. „Ze ruiken grof geld. Er zit ook grof geld in, maar dat is van mij!”

Illustratie Roel Venderbosch

De bomen draaien voor zijn ogen. Ferdy Roet staat donderdagochtend 30 juni langs de kant van de weg en stopt zijn telefoon weg. Zojuist heeft hij te horen gekregen dat de rechtbank Noord-Holland hem schorst als bestuurder van de stichting Loterijverlies. „Ik was op weg naar mijn nieuwe huis in Bergen en de wereld begon te tollen.”

Roet (36) is het brein achter Loterijverlies, een in 2008 opgerichte stichting met inmiddels meer dan 200.000 betalende deelnemers. Jarenlang en tot aan de hoogste rechter procedeerde Loterijverlies tegen de Staatsloterij. De oudste en grootste loterij van Nederland trok van 2000 tot 2008 namelijk ook prijzen uit een pot met niet-verkochte loten en deed voorkomen alsof er meer hoge prijzen te winnen waren dan het geval was. „Misleiding”, oordeelde de Hoge Raad begin vorig jaar.

In de strijd om een schadevergoeding voltrekt zich sindsdien een steekspel vol rechtszaken, verdachtmakingen en intriges. Afgelopen zomer plaatste de rechter grote vraagtekens bij de manier waarop Roet miljoenen inleggeld van de Loterijverliesdeelnemers naar eigen bv’s in belastingparadijzen liet stromen en schorste hem als bestuurder.

Daarvóór waren de schikkingsonderhandelingen met de Staatsloterij reeds geklapt omdat Loterijverlies ruim 300 miljoen euro eist: het geld dat deelnemers van 2000 tot 2007 aan Staatsloten spendeerden plus rente. „Onrealistische eisen” volgens de Staatsloterij, die de onderhandelingen afkapte.

De belangen zijn groot. In het laatste jaarverslag rept de Staatsloterij van reputatieschade en een „aanzienlijke” impact op de omzet vanwege de uitspraak van de Hoge Raad en alle media-aandacht. Tussen de Staatsloterij en haar enige aandeelhouder – het ministerie van Financiën – wordt zeer geregeld over de kwestie overlegd. Met 81 miljoen euro eigen vermogen zit de Staatsloterij nou ook weer niet zo ruim in haar jas.

Duinvilla

Het is toepasselijk dat Roet voor de deur van zijn nieuwe huis in Bergen te horen krijgt dat de rechtbank hem– of eigenlijk de door hem aangestelde trustmaatschappij op Guernsey – schorst als bestuurder van Loterijverlies.

De aankoop van dat ‘huis’ – duinvilla is een betere benaming – is namelijk een van de belangrijkste redenen voor de schorsing. De lening voor de koopsom van 1,5 miljoen is verstrekt door Monticello, een van Roets bv’s op het eiland Man. De rechtbank vraagt zich af „of hier sprake is van een oneigenlijke aanwending van de inleggelden van de deelnemers”: of de hypotheek dus bestaat uit het inschrijfgeld à 35 euro per Loterijverlies-deelnemer.

De rechtbank constateert meer financieel verdachte transacties bij Roet. Zo gaf hij een van zijn bv’s, EEL, voor ruim 2,8 miljoen euro aan opdrachten. Van dat geld zou onder andere de klantenservice voor Loterijverlies worden gedaan, zo verweert Roet zich voor de rechter.

Desondanks ziet de rechtbank eind juni „voldoende reden om te vermoeden” dat Roet „de inleggelden van de deelnemers” besteedt op een wijze die strijdig is met de statuten van Loterijverlies. Roet wordt via een tussenvonnis geschorst en de rechter wijst een onafhankelijk bestuurder aan om hem waar te nemen en onderzoek te doen naar de financiële transacties van Loterijverlies. Het wordt de alom gerespecteerde Erik van den Emster, voormalig voorzitter van de Raad van de Rechtspraak en oud-president van de rechtbank Rotterdam.

Het loterijschandaal in een tijdlijn:

Mysterieuze geldschieter

Achter deze ingreep gaat meer schuil. De rechtbank Noord-Holland bemoeit zich namelijk niet zomaar met Loterijverlies. Dat doet hij omdat een groep van 28 Loterijverlies-deelnemers het ontslag van het Loterijverlies-bestuur eist en hun inschrijfgeld terug wil. Ze nemen de Amsterdamse advocaat Hendrik Jan Bos in de arm, die in financieel recht is gespecialiseerd en als hardliner bekend staat .

De primeur dat „boze leden” Bos hebben ingeschakeld voor een rechtszaak wordt op 27 februari gebracht door De Telegraaf. De krant volgt Roet al jaren kritisch. Ze bracht als eerste het nieuws over de hypotheek en maakt graag melding van de snelle auto’s waarin Roet gezien wordt, zoals de „knalgele Lamborghini Lagardo, voorheen van een Chinese mensenhandelaar die in zijn cel zelfmoord pleegde”.

Hoe 28 Loterijverlies-leden van Heerlen tot Haarlem elkaar vinden en besluiten dat Roet ontslagen moet worden blijft echter onduidelijk. Advocaat Bos vertelt tv-programma Tros Radar alleen dat ze hem niets verschuldigd zijn. „Er is een persoon die het belangrijk vindt om deze zaak te voeren. Hij wil de rekening betalen.”

Nadat de rechtbank Roet heeft geschorst ontdekt Roet dat de zaak tegen hem niet wordt gefinancierd door een mysterieus persoon, maar door de firma Liesker Procesfinanciering in Breda. Dit bedrijf financiert tegen een no cure, no pay-percentage van 30 procent rechtszaken die minimaal 150.000 euro opbrengen.

De zoektocht van NRC naar het brein achter de juridische strijd tegen Roet loopt stuk op een muur van tegenstrijdige verklaringen. Oprichter Chris Liesker van Liesker Procesfinanciering zegt aan de telefoon dat het zaadje is geplant door een oude advocatenkennis van hem uit Breda: Hans van Manen. „Die heeft mij vanwege alle publiciteit over Loterijverlies gevraagd of ik daar niets aan kon doen.”

Vervolgens benaderde Liesker advocaat Bos . En nadat die in De Telegraaf had verteld over de „boze deelnemers”, meldden zich ook pas daadwerkelijk de andere boze deelnemers om zich bij het proces aan te sluiten.

Merkwaardig is echter dat Van Manen in drie telefoongesprekken op twee verschillende dagen ontkent de initiator te zijn geweest. „Dit komt uit de koker van Liesker. Ik heb me gewoon aangesloten bij wat hij aan het doen was.” Pas nadat Liesker en Van Manen de koppen bij elkaar gestoken hebben mailen ze dat het toch Van Manen was die het initiatief nam.

Complot

Zeker zo noemenswaardig is dat Van den Emster, de door de rechter benoemdeonafhankelijke bestuurder, tijdens zijn onderzoek naar de financiën van Loterijverlies kantoor houdt bij Liesker Procesfinanciering in Breda: de partij die Roet weg wil hebben. Tot die ontdekking komt Roet na bestudering van de metadata in een e-mail van Van den Emster.

Van den Emster vindt het niet onzuiver dat hij als tijdelijk bestuurder kantoor houdt bij de tegenpartij, zegt hij. „Ik heb het gezien als administratieve ondersteuning en het is ook niet meer dan dat. Ik ben met pensioen, ik heb geen kantoor, ik was aangewezen op de hand-en- spandiensten van iemand anders.”

De oud-voorzitter van de Raad van de Rechtspraak vertelt dat een medewerker van Liesker hem hielp met het „in elkaar steken” van het onderzoeksrapport naar de financiële gang van zaken bij Loterijverlies.

„Ik blijf verantwoordelijk voor de inhoud. Die medewerker heeft me bijvoorbeeld geholpen met het maken van de tekening van hoe de bv’s zich tot elkaar verhouden. Ik kan dat niet.”

0710OPI Roel

In dat onderzoeksrapport – in bezit van NRC - schrijft Van den Emster dat hij maar „ten dele” kon voldoen aan de opdracht van de rechtbank om de financiën in kaart te brengen. Roet gaf namelijk geen gehoor aan de opdracht van de rechtbank om „alle benodigde informatie te verstrekken”.

Van den Emster concludeert uit de gegevens die hij wél bemachtigde niettemin dat „het totale of nagenoeg totale bedrag” aan inschrijfgeld van Loterijverlies-leden is doorbetaald aan bv’s „waarin de heer Roet geheel of gedeeltelijk belanghebbende is”.

Roet zegt dat hij niet aan het onderzoek heeft meegewerkt omdat hij „een complot” ziet van Bos, Liesker en Van den Emster. Hij deed zelfs aangifte bij de politie van poging tot oplichting door de drie. „Ze ruiken grof geld. Er zit ook grof geld in, maar dat is van mij!”, zegt hij doelend op het 15 tot 20 procent no cure, no pay-tarief dat hij van deelnemers krijgt bij een schadevergoeding van de Staatsloterij.

Bos, Liesker en Van den Emster werpen de beschuldiging van zo’n complot verre van zich. Bos benadrukt dat hij als „one trick pony” alleen is ingehuurd om Roet uit het zadel van de stichting te krijgen en dat zijn honorarium gewoon bestaat uit een uurtarief. „Wij zijn als revolverhelden ingehuurd om een vent weg te krijgen en weg te houden en treden straks ook niet op in de schadeclaim tegen de Staatsloterij en krijgen dus ook geen percentage van de opbrengst of zoiets.” Van den Emster:

„Roet laat er verschrikkelijke samenzweringstheorieën op los. Lucebert zei: ‘alles van waarde is weerloos’. Ik kan niet aantonen dat ik integer ben.”

Geheime schikking

Roet trok sinds zijn schorsing afgelopen zomer alles uit de kast. Hij deed de aangifte van oplichting, belde betrokkenen vloekend en tierend en stuurde nieuwsbrieven vol beschuldigingen over Van den Emster, Bos en Liesker aan Loterijverlies-deelnemers. De lange lijst met juridische procedures die Roet al had lopen, breidde hij nog verder uit. Zo ging hij in beroep tegen zijn schorsing, wraakte hij de rechtbank Noord-Holland, tekende bezwaar aan tegen de afwijzing daarvan en diende zelfs een verzoek in tot schorsing van Van den Emster.

De grote vraag is of al die acties Roet dichter bij ‘zijn’ miljoenen brengen. De Staatsloterij wil namelijk niets met Loterijverlies van doen hebben met Roet aan het stuur. „We hebben respect voor de ruim 190.000 deelnemers, want dat zijn ook onze spelers. Maar met Roet zie ik ons niet tot een oplossing komen of er moet een karakterwisseling plaatsvinden”, zegt Jan Driessen- een bekende door de Staatsloterij ingehuurd communicatie-expert.

Terwijl de Staatsloterij de 1.500 euro die Roet per deelnemer aan compensatie eist, wegzet als „compleet onrealistisch”, duikelde Roet deze zomer een saillante, geheime overeenkomst op. Daaruit blijkt dat de Staatsloterij vorig jaar mede vanwege de misleiding wél schikte met een speler, voor 4.250 euro. Volgens Roet hét bewijs dat zijn eisen wél onrealistisch zijn. Volgens de loterij niet omdat de schikking om meer dan de misleiding alleen draaide.

Staatsloterij Schadeclaim

Het bekend worden van de schikking is hoe dan ook onprettig voor de Staatsloterij. Die liet in de geheimhoudingsclausule van de overeenkomst niet voor niets opnemen dat het bestaan ervan nooit bij Loterijverlies bekend mag worden. Het nieuws helpt niet bij de strategie om Roet als onbetrouwbaar en onredelijk af te schilderen om zo voor de publieke opinie goed verdedigbaar met een veel goedkoper alternatief in zee te kunnen gaan.

Want daar is de Staatsloterij namelijk op de achtergrond al enige tijd bezig. De loterij onderhandelt al maanden met een in 2014 opgerichte Loterijverlies-‘kopie’. Afgelopen zomer liet de Staatsloterij in De Telegraaf weten er met deze Stichting Staatsloterij Schadeclaim wél uit te komen omdat die een „redelijke oplossing” wil.

Het idee is om niet alleen voor de 8.000 deelnemers van deze stichting een schikking te treffen, maar voor iedereen die van 2000 tot 2008 een Staatslot kocht. Denk bijvoorbeeld aan een eenmalige trekking waarvoor iedereen een gratis lot ontvangt, als uitkomst.

Niet alleen Roets Loterijverlies heeft merkwaardige kanten, dat is ook bij de ‘kopie’ Staatsloterij Schadeclaim het geval. Een „redelijke oplossing” wilde de claimorganisatie aanvankelijk compleet niet.

De organisatie werd in 2014 opgericht door Orlando Kadir, die ook achter een – door kenners kansloos geachte – claimclub zit die geld van Linkedin eist voor het versturen van ongewenste e-mails. Kadir richtte Staatsloterij Schadeclaim op nadat het gerechtshof reeds misleiding door de Staatsloterij had geconstateerd en liftte dus gratis mee op het succes van Loterijverlies. „Een maatschappelijk trauma”, noemde Kadir de misleiding vorig jaar in een persbericht. De schade voor de loterijspelers kon „wel eens oplopen tot 4 miljard euro”.

Een Staatsloterij-reclame uit 2007:

Net als Loterijverlies was ook deze organisatie eerst ook een no cure, no pay-eenmansclub. Maar vorig jaar raakte Kadir in gesprek met communicatiestrateeg Rob Okhuijsen, die in 2011 met advocaat Jurjen Lemstra de Claimcode opstelde die strenge regels stelt aan claimstichtingen.

Sindsdien presenteert Staatsloterij Schadeclaim zich als hét redelijke alternatief. Curator Ben Knüppe (bekend van DSB) werd gevraagd als voorzitter, hoogleraar massaschade Ianika Tzankova en Okhuijsen traden toe tot het bestuur. Als advocaat werd dit voorjaar Claimcode-co-auteur Lemstra aangetrokken.

Dat laatste zegt veel over de schikkingsambities: Lemstra zei vorig jaar namelijk tegen RTL Nieuws over de misleidingskwestie dat hij de kans „heel klein” acht dat de rechter ooit een grote schadevergoeding zal toewijzen.

Opvallend is dat de stichting ondanks de bewering op de website en aanwezigheid van de twee auteurs niet Claimcodeproof is. Een raad van toezicht ontbreekt: al maanden geen overbodige luxe bij de vergaande onderhandelingen met de Staatsloterij. Volgens Okhuijsen wordt die raad volgende week geïnstalleerd.

Schoon schip

De Staatsloterij wil het liefst zo snel mogelijk een streep onder de steeds opgerakelde misleidingskwestie. Eigenlijk had die al vergeven en vergeten moeten zijn na de vorig jaar zomer gelanceerde mediacampagne om „teleurstelling en boosheid uit het verleden bij spelers weg te nemen” .

In het ideale scenario voor de loterij verdwijnt Roet van het toneel en sluit een nieuwe bestuur van Loterijverlies zich aan bij de goedkopere schikking die ze met Staatsloterij Schadeclaim gaat sluiten. Echt schoon schip wordt pas gemaakt met de 200.000 Loterijverlies-deelnemers aan boord. Staatsloterij-advocaten zochten de afgelopen maanden „bij herhaling” contact met Van den Emster – en dus Loterijverlies – met de vraag wanneer er weer onderhandeld kon worden, blijkt uit een brief die NRC in handen heeft.

Toch is dat ideale scenario uit zicht. Van den Emster, de beoogde nieuwe voorzitter, zei de rechtbank recent geen voorzitter te willen zijn van Loterijverlies als de rechtbank Roet ontslaat. Roet heeft hem via nieuwsbrieven zwart gemaakt bij de Loterijverliesdeelnemers en hij vindt dat zij een ‘schone’ voorzitter verdienen. Ook zou Van den Emster in de knel komen omdat hij plaatsvervangend rechter is in Rotterdam. Daar loopt een zaak van Loterijverlies tegen de goedkeuring die de Autoriteit Consument & Markt dit jaar gaf aan de fusie tussen de Staatsloterij en de Lotto.

Het meest waarschijnlijke scenario is nu dat de Staatsloterij alleen met Staatsloterij Schadeclaim schikt. Maar van Roet is men niet af, bezweert hij.

„Dan maak ik bezwaar want ze zijn niet representatief. Ik ben Ferdy Roet. Je moet mij nooit dood wanen. Ik verzin altijd weer wat.”