Met helft van geteste auto’s lijkt gesjoemeld

Uitstoottest

Bij zestien van de dertig geteste auto’s is er sprake van „afwijkend emissiegedrag”, aldus het rapport dat de dienst RDW vrijdag publiceerde.

Foto TOBIAS SCHWARZ / AFP ©

De vinger van de onderzoeker gaat langs de rijen cijfers. Kijk deze Suzuki Vitara. Die doet het prima, tót je er een lange rit mee gaat rijden. Na een tijdje stoot-ie opeens veel meer schadelijke stikstofoxiden uit. Opvallend, want de officiële test duurt maar 20 minuten.

Of kijk naar deze Opel Mokka. „Waarom stoot deze meer uit met warme motor dan met koude? En weer minder met warme motor plus zware belading?”. Natuurkundig tegenintuïtief, noemen ze dat bij de RDW eufemistisch. En dan deze Jeep Grand Cherokee. Je verwacht toch dat deze minder uitstoot als je er langzamer mee gaat rijden. „Maar nee. Veel meer!”

Als een arts die met buisjes bloed en kweekjes een diagnose moet stellen, zo moet de RDW (oorspronkelijk afgeleid van ‘Rijksdienst voor het Wegverkeer’) er met meetapparatuur en testritten achterkomen wat er mis gaat onder de motorkap van dieselauto’s.

Mis gaat er van alles. Van de dertig auto’s die de toezichthouder op het wegverkeer na het Volkswagenschandaal opnieuw testte, is er bij zestien sprake van „afwijkend emissiegedrag”, staat in het rapport dat de dienst vrijdag publiceerde.

De afwijkingen bestaan eruit dat de auto’s bij bepaalde snelheid, tijd, afstand of buitentemperatuur een stuk meer van de schadelijke stof NOx uitstoten. Zoals het uitschakelen na 22 minuten van de emissiesystemen in die Suzuki, wat al eerder was ontdekt bij Fiat. Maar dat is niet zo gek, want Suzuki deelt een motor met Fiat.

„Het emissiebestrijdingssysteem wordt dan anders aangestuurd dan tijdens de NEDC-cyclus”, schrijven de onderzoekers. NEDC is de naam van de officiële labtest. „We verwachtten bij één of twee fabrikanten zulke resultaten”, zegt Paul Dietz, ‘manager toelating en toezicht voertuigen’. „Maar we vinden bijna alle fabrikanten ertussen.”

Die afwijkingen noemt de RDW allemaal defeat devices, net zoals de frauduleuze software wordt genoemd die Volkswagen nu miljarden aan boetes en terugroepacties kost. Zestien nieuwe Volkswagenschandalen dus? Nee, zo ver is het nog niet.

In het kantoor naast het testcircuit in Lelystad legt Dietz uit wat de RDW afgelopen half jaar samen met onderzoeksinstituut TNO heeft gedaan.

Na het Volkswagenschandaal besloot de RDW dieselauto’s te gaan controleren op mechanismen die de officiële uitstoottests in het lab omzeilen. De RDW bekeek dertig auto’s waarvoor het zelf de goedkeuring op het deel ‘uitstoot’ heeft afgegeven. De auto’s mochten niet rechtstreeks van de fabrikant komen. Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Italië deden vergelijkbare keuringen.

Fabrikanten kunnen op allerlei manieren sjoemelen met uitstoot en daarom bedacht de RDW een hele serie testritten. De auto moest de officiële rit rijden met koude of warme motor, ietsje langzamer of ietsje sneller, met of zonder airco en extra belading, in omgekeerde volgorde, bij warme of minder warme buitentemperatuur. En de auto moest een langere rit maken, wat de nieuwe praktijktest vanaf 2017 voorschrijft.

De helft van de auto’s bleef bij al die ritjes binnen de – best ruime – foutmarge van vijf keer de toegestane norm. Die is voor nieuwe auto’s 80 mg NOx per kilometer, voor oudere auto’s 180 mg/km. Een Isuzu en een Hyundai deden het helemaal netjes, die bleven op of rond de toegestane norm zelf. Dietz: „Het kan dus technisch wel.”

Maar die andere helft deed raar. Wat gaat daar mee gebeuren? De RDW gaat de auto’s op de rollerbank verder testen, om zeker te weten dat de afwijking niet te wijten is aan wind of andere ruis, en de fabrikanten om „tekst en uitleg” vragen. Als die hard kunnen maken dat de afwijkingen nodig zijn om de motor te beschermen, komen ze er mee weg.

Kunnen ze dat niet, dan is het onduidelijk wat er moet gebeuren. De goedkeuring voor oudere auto’s intrekken is nutteloos, die rollen toch niet meer van de band. En dat betreft 24 van de dertig geteste auto’s. Dietz: „We kijken erg naar het verleden.”

De goedkeuring van de overige zes nieuwe modellen intrekken gaat ook niet zomaar. Bewijzen dat een defeat device illegaal is, is „heel lastig”, zegt Dietz. Suzuki heeft volgens staatssecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA) de grens van het toelaatbare overschreden met het uitschakelen na 22 minuten, schrijft ze aan de Tweede Kamer. Suzuki deelt een motor met Fiat, waarbij dit type sjoemelen al was ontdekt. Maar de Europese Commissie moet die grens zelf nog trekken. Dat moet de komende maanden gebeuren.

En verplicht terugroepen mag alleen als er acuut gevaar is voor de verkeersveiligheid. Een zucht. Dietz: „Ik voel de verantwoordelijkheid om iets te doen sterk. De mogelijkheden zie ik minder.”