Column

Koude Oorlog 3.0: de daad bij het woord

De Koude Oorlog is nu echt heropend. De spanning tussen Rusland en de Atlantische Alliantie komt niet alleen met harde woorden tot uiting, ook met concrete daden.

©

De Koude Oorlog is nu echt heropend. De spanning tussen Rusland en de Atlantische Alliantie komt niet alleen met harde woorden tot uiting, ook met concrete daden.

Minder dan vier weken voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen zet Rusland bijna elke dag een stap richting escalatie. President Vladimir Poetin zegde een reis naar Parijs af. Reden? Zijn collega François Hollande wil alleen praten over Syrië – Parijs hint erop dat de bombardementen op Aleppo een oorlogsmisdaad zijn – terwijl Poetin daar geen zin in heeft. Intussen heeft Rusland in de enclave Kaliningrad Iskander-raketten geplaatst. Die raketten, die volgens Russische deskundigen met de „precisie van een juwelier” doelen kunnen treffen, zijn gericht tegen het Amerikaanse antiraketschild dat volgens de Russische generale staf bedoeld is als „breekijzer om in de kosmos een strategisch overwicht over Rusland en China” te verwerven.

Eerder besloot Moskou om het plutoniumverdrag met de VS op te zeggen. Het wil pas weer praten over wapenbeheersing als het Westen zijn sancties na de annexatie van de Krim intrekt en eenzijdig compensatie betaalt voor de financiële schade die Rusland daarvan heeft geleden. En vorige week deden vijftien miljoen Russen (10 procent van de bevolking) mee aan een oefening burgerbescherming.

Volgens politicoloog Andrej Kolesnikov, een heldere journalist die jarenlang de baas in het Kremlin volgde, deed het Nederlandse onderzoek naar de MH17-ramp de deur dicht. De stekker moest er uit als „straf voor het rapport over de Boek”, schreef Kolesnikov in de digitale krant Gazeta. Het is ‘Koude Oorlog 3.0’.

De Russische regering zelf gaf indirectere signalen af. Zo ontkende Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov een bericht van persagentschap Znak dat topfunctionarissen is opgedragen hun kroost terug te roepen uit het buitenland, waar vele kinderen uit de betere kringen studeren of feestvieren. Zou er dus iets van waar zijn?

Sergej Lavrov, de vaak sarcastische minister van Buitenlandse Zaken, zei zondag in een tv-interview met het Eerste Kanaal dat de „agressieve russofobie” in het Westen de spuigaten uit loopt en dat het „strategische geduld” met de VS op is. Er zit zelfs een psychoanalytische kant aan. Moskou voelt zich gekwetst, al jaren. Met name de opmerking van president Barack Obama na de annexatie van de Krim in 2014 dat Rusland niet meer is dan een „regionale macht”, was een druppel in de volle emmer. „Wij willen onze waardigheid en trots terug. We willen het recht om sterk te zijn, aldus Lavrov.

De hamvraag is natuurlijk hoe erg het is dat Rusland revanche zoekt in Koude Oorlog 3.0.

Volgens Lavrov is de toestand gevaarlijker dan na de invasie in Afghanistan (1979), toen Oost en West jaren in de ban waren van SS20’s en Pershings. Indertijd waren er vijf kernmachten, thans tweemaal zo veel. Dat worden er meer, voorspelt Lavrov. Iedereen begrijpt immers waarom Noord-Korea met rust wordt gelaten en Gaddafi in 2011 niet. Het opgezegde plutoniumverdrag is de bijdrage die Rusland aan de kernwapenverdediging tegen Amerika wil leveren.

Op straat in Moskou en Sint-Petersburg is er weliswaar niets te merken van welke mobilisatie dan ook. Daar blijft het bij woorden, en zelfs dat amper. Maar een ongeluk zit in een kleine hoekje. Revanchisme is niet rationeel.

Hubert Smeets is Oost-Europadeskundige en verbindt om de week verleden met het heden.