Column

Kiezen voor de dood hoeft geen mode te worden

Het schijnt dat ze nogal gedecideerd zijn, die gezonde ouderen met een voltooid leven. Althans, dat zegt arts Robbert Kamerling in deze krant. „Zij weten precies wanneer voor hen het leven zijn waarde verliest.” Dat vond ik interessant. Die zekerheid waarmee ouderen verklaren dat hun leven voltooid is.

Ik vraag me wel eens af hoe mijn generatie straks gaat sterven. Wij twintigers en dertigers lijken nu al niet zo goed raad te weten met de onbegrensde mogelijkheden. Straks kunnen we ook nog de optie ‘dood’ aanklikken. Ik zie het al voor me. „Tja, aan de ene kant wil ik dood. Aan de andere kant niet. Straks krijg ik nog spijt.”

Andere vraag: willen wij überhaupt nog wel dood? Ik heb straks een robot om mijn sokken aan te trekken, mijn spieren te masseren, me te helpen met opstaan als ik per ongeluk ben gevallen. Een heup breek ik daar niet bij, maakt u zich geen zorgen, daar heb ik airbags voor. Soms laat ik een drone nieuwe plantjes voor mijn tuin bezorgen en ook maar meteen in de grond zetten. Soms pak ik mijn fiets die nooit omvalt. De lenzen in mijn ogen moeten zo nu en dan worden bij geschroefd. En u hoeft niet zo te gillen, want ik hoor alles prima, dank u wel.

Ik hoef ook niet thuis te wachten tot mijn kinderen op bezoek komen. Ik rijd wel naar hen toe. In Amsterdam, in Groningen, waar ze ook wonen. Als ik zin heb rijd ik naar het concertgebouw voor een matinee. Of ik parkeer midden op de Champs-Élysées.

Als ik moe word op de terugweg doe ik een dutje, lees een boek, studeer voor een tentamen. U hoeft zich straks niet om mij te bekommeren. Ik vermaak me prima.

Het is maar goed ook. Een aanzienlijk deel van ons wordt 100. Het is belangrijk dat we niet gaan sikkeneuren als we 80 zijn. Moet je je voorstellen wat je allemaal met die laatste 20 jaar kan doen? Zeeën van tijd hebben we.

Het lijkt zo resoluut, waarmee ouderen besluiten dat hun leven voltooid is. Een helder geval van zelfbeschikking, een onafhankelijk besluit van een individu met een eigen wil, dat je hebt te respecteren. Zeker omdat het om ouderen gaat. Die spreek je niet tegen als ze luid en duidelijk verklaren dat hun leven voltooid is.

Maar tegelijkertijd is dat besluit helemaal niet onafhankelijk. Zo’n stervenswens is sterk bepaald door de context. Het discours over het voltooide leven gaat heel vaak over afhankelijkheid, kwetsbaarheid en isolement.

Dat zijn stuk voor stuk nogal bewerkelijke zaken, voor een belangrijk deel praktisch op te lossen.

Als ouderen morgen in een zelfrijdende auto zelfstandig overal naar toe zouden kunnen, hoeveel zouden hun leven dan nog als voltooid achten?

Zelfs de huidige euthanasiepraktijk, die in veel gevallen met fysieke pijn te maken heeft, is bewerkelijk. Wat nou als we die pijn kunnen wegnemen? Als de geneeskunde beter zou worden in het mobiel, zelfstandig en comfortabel laten leven van ouderen. De urgentie voor betere pijnbestrijding voor ouderen neemt af als er een andere medische innovatie beschikbaar komt: een pil van Drion. Ook een manier van pijnbestrijding, maar dan iets definitiever.

Als het aan dit kabinet ligt wordt de dood straks nóg beter gefaciliteerd met een nieuwe regeling specifiek voor gezonde ouderen. Het gaat om een kleine groep stelde de commissie-Schnabel begin dit jaar nog. Ik denk dat je er donder op kunt zeggen dat die groep niet klein blijft. Het wordt makkelijker om voor de dood te kiezen. En niet alleen makkelijker, ook gewoner. Het taboe gaat eraf.

Je kent meer mensen om je heen die ervoor kiezen. Huisartsenpraktijken zijn erop ingesteld. Dat brengt de dag dichterbij dat je het zelf wilt. Zo werken dingen.

Ook ogenschijnlijk fundamentele hyperpersoonlijke individualistische zaken als het leven en de dood zijn buitengewoon modegevoelig. Heel veel ouderen weten nu nog niet dat ze straks eigenlijk best dood willen als die dood op een schoteltje op het nachtkastje wordt geserveerd.

Ik denk dat de regering met deze nieuwe regeling de dood van een kerngezonde oudere normaliseert. In plaats van ouderen aan te moedigen om zichzelf opnieuw uit te vinden, om nieuwe technologie te leren gebruiken, maatregelen te nemen en zichzelf desnoods met een robot uit hun isolement te trekken, zorgt dit kabinet ervoor dat ouderen nog makkelijker de nooduitgang kunnen vinden.

Slechte zaak.

Rosanne Hertzberger is microbioloog