‘Het rechtse complot tegen Clinton, dat ben ik’

Verkiezingen Amerika

De kans dat Hillary Clinton president wordt groeit, maar ze blijft zeer impopulair. Haat tegen haar wordt opgepookt door een ex-fixer van Bill.

Een supporter van Donald Trump houdt tijdens een politieke bijeenkomst van Trump in Henderson, Nevada een Foto Ethan Miller / Getty / AFP

Larry Nichols zet een mes in zijn zwartgeblakerde hamburger, en leunt naar voren. Er schiet hem een uitspraak van Hillary Clinton te binnen, uit 1998. De toenmalige First Lady zei dat zij en haar man Bill het slachtoffer waren van een „omvangrijk rechts complot”, een vast right-wing conspiracy.

Welnu, zegt Nichols, terwijl hij de hamburger aan stukken snijdt. „Ze had gelijk. Dat omvangrijke rechtse complot ben ík.”

Nichols zit in een kleine diner in zijn woonplaats Conway, Arkansas. Ooit, in de jaren tachtig, was hij de trouwe fixer voor de Clintons in Arkansas. In deze conservatieve zuidelijke staat probeerde de Democraat Bill Clinton zich als gouverneur staande te houden. Voor het vuile werk gebruikte hij Nichols. „Onderzoek doen naar tegenstanders. Digging up shit, en dat vervolgens delen met journalisten, dat was mijn werk. Iedere politicus in Arkansas heeft zo iemand, want politiek is smerig hier.”

Aan het einde van de jaren tachtig veranderde zijn loyaliteit. Toen werd Nichols ontslagen door Clinton. Verbitterd ging hij procederen en bood zijn diensten aan bij de Republikeinen. Larry Nichols werd, zoals hij dat eens omschreef, de koning van de vuile was.

Hij begon zich toe te leggen op het blootleggen van schandalen en complottheorieën, die de Clintons sindsdien achtervolgen: Gennifer Flowers, met wie Bill Clinton een langdurige relatie zou hebben gehad. Whitewater, over de betrokkenheid van de Clintons bij een vastgoedproject. Vince Foster, een medewerker van Bill Clinton die in 1993 zelfmoord pleegde, volgens Nichols onder verdachte omstandigheden.

Larry Nichols heeft weinig om trots op te zijn. Maar één ding heeft hij wel bereikt. „Hoe Amerikanen nu nog over Hillary Clinton praten, daar heb ik aan bijgedragen.” Grijnzend: „I’m damn proud of it.”

Clinton praat niet over zichzelf

Deze presidentsverkiezingen gaan vrijwel alleen over Donald Trump. Zijn tegenkandidaat, Hillary Clinton, heeft zichzelf deze campagne vrijwel onzichtbaar gemaakt. Ze moet wel, want uit elke peiling blijkt dat de Amerikaanse kiezer haar diep wantrouwt.

Tweederde van de Amerikanen vindt Clinton niet eerlijk of betrouwbaar. Haar populariteit stijgt de laatste weken licht, maar is nog altijd historisch laag: tussen de 40 en 45 procent. Trump, over wie elke dag nieuwe controverses en schandalen aan het licht komen, doet het nauwelijks slechter.

Het gevolg is dat de verkiezingen, ondanks de dagelijkse barrage aan Trump-nieuws, nog lang niet beslist zijn. Hillary Clinton, de voormalige First Lady, senator en minister van Buitenlandse Zaken, en de geplaagde antipoliticus Trump: het lijkt een ongelijke strijd, maar dat is het niet. „Waarom lig ik niet 50 procentpunt voor op Trump?”, vroeg Clinton zich laatst af in een filmpje voor haar aanhang.

Hillary Clinton is in veel opzichten een beperkte kandidaat, die moeite heeft een duidelijke boodschap aan de kiezer te presenteren, om zichzelf te pitchen. Er zijn twijfels onder kiezers over haar leeftijd, haar gezondheid, haar charisma. Met haar Clinton Foundation raakten politieke, zakelijke en filantropische netwerken ernstig verknoopt. Het schandaal rond gebruik van haar privéserver voor e-mail liet een andere zwakte zien: haar neiging tot geheimzinnigheid.

Deze kwesties konden haar zo beschadigen, omdat ze oude, al bestaande ideeën over Hillary Clinton bevestigen. Amerikanen vonden haar al geheimzinnig voordat iemand van haar privéserver wist. Ze noemden haar al onbetrouwbaar vóór de onthullingen over de Clinton Foundation. En ze loopt al decennia rond met een imago van kille vrouw.

Het zijn beelden die gevoed zijn door jaren van intensief gestuurde Clinton-haat. Het is, zei de voormalige conservatieve journalist David Brock eens, een hele industrie: er zijn talloze anti-Clintonfilms en boeken.

Geheime communiste

Spreek met aanhangers van Donald Trump, en de eerste Hillary Clinton-associaties die bovenkomen zijn niet de recente affaires, maar juist die van lang geleden. Vince Foster, Whitewater, haar geheime communistische sympathieën. Stuk voor stuk zijn dat Arkansas-verhalen, uit een ver verleden. „Het toont aan hoe succesvol we waren”, zegt Larry Nichols. „We hebben die verhalen in het collectieve bewustzijn geplant. Bijna iedere Amerikaan kent ze. We wilden dat iedereen zou weten dat Hillary het kwaad is.”

Nichols doelt op een groepje waar hij in de jaren negentig deel van uitmaakte, en dat cruciaal is om de Hillary-haat van vandaag te begrijpen: The Arkansas Project. Een miljardair die ruzie had met Bill Clinton, Richard Mellon Scaife, verzamelde bevriende conservatieve journalisten en opinieleiders. Hij betaalde ze circa twee miljoen dollar als ze affaires van de Clintons in Arkansas konden opdiepen. Gevestigde conservatieve media hadden geen interesse. Een paar alternatieve rechtse media beloofden steun, die tot vandaag voortduurt: onlinemagazine Drudge Report, en het tijdschrift American Spectator. „Wij tegen de wereld, dat was het gevoel”, vertelde David Brock in The Atlantic, over de tijd dat hij nog deel uitmaakte van de groep. „Het werd een persoonlijke kruistocht.”

Larry Nichols heeft de kwestie-Gennifer Flowers op zijn naam staan. De zangeres Flowers zou een affaire met Bill Clinton hebben. Nichols kende haar: hij maakte ooit radiojingles, en Flowers zong ze in. Hij gebruikte die affaire in zijn rechtszaak tegen Clinton, en hing de affaire aan de grote klok.

De zaak kreeg vooral aandacht toen Bill Clinton zich kandideerde voor het presidentschap, en er andere affaires aan het licht kwamen. Wat de conservatieve pers Hillary Clinton verweet, was dat ze karaktermoord pleegde op Flowers. Ze sprak denigrerend over haar cv, en noemde dat een bewijs dat ze niet serieus te nemen was. Ze kreeg de bijnaam ‘Lady MacBeth’, die tot vandaag gebruikt wordt.

Larry Nichols kwam hierna met tal van andere onthullingen, die hij doorspeelde aan de conservatieve pers. Soms sprak hij niet de waarheid, zegt hij. Zoals die keer dat hij op een talk radio-station zei dat hij moordde in opdracht van Bill Clinton. Maar verder klopte het allemaal wel: dat Hillary een communistische ketting droeg (‘trots partijlid’). Dat het lijk van Vince Foster – „Hillary had een geheime relatie met hem” – werd verplaatst, om zelfmoord te suggereren. Dat de Clintons een totale machtsovername van Amerika beramen.

Nichols’ theorieën hebben een lange adem. Op de Republikeinse Conventie in Cleveland betoogde Donald Trumps adviseur Roger Stone dat de Clintons betrokken zijn bij de dood van Vince Foster. Trump zelf noemde Fosters dood eerder „heel verdacht”. „Hij wist precies wat er gaande was, en opeens pleegt hij zelfmoord?”

Aan Bill Clinton had Nichols nooit een hekel, zegt hij. „Een leuke kerel. Niet erg intelligent, maar altijd in voor een babbeltje. Een good-timer, zeggen we hier. Hillary is slecht. De definitie van het kwaad. Ze doet alles om macht te bereiken, en gebruikt Bill. Daarom wilde ik ook altijd dat de pers zich richtte op háár rol in hun verbond.”

The Arkansas Project viel na enkele jaren uit elkaar. David Brock liep over naar de Clintons, en schrijft nu boeken waarin hij spijt betuigt over die periode. Miljardair Scaife verzoende zich later met Bill Clinton, die zelfs op zijn begrafenis sprak. Maar de verhalen van toen zijn krachtiger dan ooit. The Drudge Report en American Spectator bestaan nog steeds, maar de theorieën van toen hebben op Fox News en de website Breitbart een veel groter publiek gekregen. Hun verhalen zijn mainstream geworden.

Larry Nichols heeft er verder niks aan, hij is alles kwijt. De Clintons hebben zijn leven geruïneerd; hij vindt geen werk, en vijanden zitten achter hem aan, zegt hij. Er is hier, buiten de diner, zelfs een keer op hem geschoten. Nichols is teleurgesteld in de Trump-campagne. Ze hadden hem allang moeten bellen. „Maar hun oppo-research [onderzoek naar politieke tegenstanders] is waardeloos. Ze doen nauwelijks iets in Arkansas, terwijl ik prachtig materiaal heb liggen.” Maar, zegt hij: ,,Amerikanen weten nu wie Hillary Clinton is. Dat heb ik bereikt.”