Het blijven onze Syriëgangers

Ook voor uitgereisde jihadgangers moet Nederland een zorgplicht hebben.

©

©

De deze week opgedoken video van een gedeserteerde Nederlandse IS-strijder in een heropvoedingskamp van Syrische rebellen wijst nog eens op de complexe vragen die Westerse landen, waaronder Nederland, nog te wachten staan. De gestage afbrokkeling van het kalifaat betekent geenszins dat het probleem ook op afzienbare termijn wordt beëindigd. Eerder integendeel.

Het was de BBC die woensdag het verhaal over het heropvoedingskamp naar buiten bracht. In het kamp zouden zich ongeveer driehonderd gedetineerden en hun familie bevinden. Gedeserteerd uit de Islamitische Staat of door het Vrije Syrische leger gevangen genomen. Onder hen veel buitenlanders zoals de zich zelf Sumail al-Hollandi noemende Nederlander die in een uit het kamp gesmokkelde video zijn verhaal doet.

Het leven bleek totaal anders te zijn en niet de heilstaat die hij verwachtte. Vooral uit de categorie buitenlanders rekruteerde IS de frontsoldaten die volgens Sumail al-Hollandi – het gaat vermoedelijk om de 22-jarige uit Leiden afkomstige Reda N. – als kanonnenvlees werden ingezet. En dan werd ook nog eens de controle van zijn leven overgenomen, zo zei hij.

Kortom, het verhaal van een naïeve, teleurgestelde jongeman die gevallen was voor de ideologie maar waarschijnlijk ook het ‘avontuurlijke’ van IS. In de video leek het erop dat hij tot inkeer was gekomen, maar hoe en in welke mate bleef onduidelijk. De in eerste instantie terughoudende reactie van nationaal coördinator terrorismebestrijding Dick Schoof is begrijpelijk. Want was de ontgoocheling niet waar de Nederlandse overheid de afgelopen jaren onophoudelijk voor heeft gewaarschuwd?

Maar met deze vaststelling is de kwestie niet afgelopen. De Nederlander bevindt zich letterlijk in niemandsland. Nederlandse autoriteiten hebben geen toegang tot het gebied en kunnen dus hun zorgtaak niet uitoefenen. Dat wil zeggen: langs de formele, diplomatieke weg. Voordat Nederland iets voor hem kan betekenen, zal hij zich bij een Nederlandse ambassade of een consulaat moeten melden. Als het zover komt, wacht hem detentie en verhoor in Nederland, zoals in augustus de jonge Nederlandse vrouw overkwam die uit IS-gebied ontsnapte.

Maar voorop staat dat Nederland voor uitgereisde jihadgangers een zorgplicht moet hebben. De herhaalde mantra van premier Mark Rutte (VVD) dat Syriëgangers beter in dat land kunnen sneuvelen dan terugkeren, is niet meer dan een bezweringsformule die het electoraal misschien goed doet, maar het levensgrote probleem niet wegneemt.