Een vogel met griep kan echt nog ver vliegen

Vogelgriep

Een grote internationale reconstructie van uitbraken van de H5N8-vogelgriep wijst duidelijk naar watervogels als besmettingsbron.

Het zijn echt de trekvogels die vogelgriepvirussen van Azië naar Europa, Amerika en Afrika overbengen. Dat concludeert een internationaal consortium van wetenschappers vrijdag in een uitgebreid artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Science.

Natuurbeschermers betwijfelden of trekvogels de oorzaak zijn en vroegen al jaren om meer onderzoek.

Dit grote onderzoek gaat over vogelgriep van het type H5N8 dat in 2014 en 2015 in een jaar tijd wereldwijd schade veroorzaakte in kippen-, kalkoenen-, eenden- en ganzenfokkerijen.

De epidemie breidde zich in 2014 vanuit Zuid-Korea via het noorden van Rusland naar West-Europa uit. De andere kant op, oostwaarts, verspreidde het H5N8-virus zich via de Beringstraat naar Noord-Amerika. Hoe ging dat?

Trekvogels nemen virus mee

„De sterkste aanwijzing dat trekvogels het virus meenamen is de genetische stamboom van de virussen die op verschillende momenten op veel plaatsen op de wereld zijn verzameld, zowel bij pluimvee als bij wilde vogels”, zegt Thijs Kuiken van Erasmus MC. Samen met Mark Woolhouse van de University of Edinburgh leidde hij het onderzoek. „Onze conclusies worden verder onderbouwd door epidemiologisch onderzoek, door gegevens over de internationale pluimveehandel en door kennis van de belangrijkst trekvogelroutes. Alles wijst in dezelfde richting: trekvogels namen het virus mee.”

Op 16 november 2014 werd het eerste Nederlandse pluimveebedrijf door H5N8 getroffen, in Hekendorp, nabij Oudewater. Vijf andere bedrijven volgden. Dat wilde vogels een bron konden zijn werd al vermoed, maar besmetting via de handel kon niet uitgesloten worden.

In een begeleidend commentaar in Science schrijft de Britse onderzoeker Colin Russell dat de stelling dat ‘zieke vogels niet vliegen’, zoals sommige wetenschappers wel beweerden, nu wel weerlegt is. „Ja”, zegt Kuiken, „Het gaat om een hoogpathogeen virus dat erg dodelijk is voor kippen. Wilde vogels hebben er echter weinig last van, maar kunnen het virus wel uitscheiden. Dat zagen we ook bij H5N1. En het lijkt er zelfs op dat H5N8 zich nog makkelijker laat verspreiden.”

Het virus is nog niet verdwenen, zegt Kuiken. „Omdat het deze zomer in Rusland is gezien, kan het dit najaar weer in Europa komen.”

Trekvogels afschieten zou het virus niet stoppen, zegt Kuiken. „De enige methode om uitbraken te voorkomen is het pluimvee goed gescheiden houden van wilde vogels.”