Opinie

De seksist sterft niet vanzelf uit. Mannen, grijp in

Jongens, wijs de seksist in de kleedkamer terecht als hij ‘rape talk’ uitslaat, schrijft Noor Spanjer. Dat kan ook online. #doehetniet.

Foto: Celine Rahman

Afgelopen week zat ik bij een cursus bedrijfshulpverlening, in een treurig gebouw bij Amsterdam Sloterdijk. In mijn klasje zaten achttien medecursisten: een paar jongens en meisjes van een online maatpakkenwinkel, twee jongens met een restaurant in Hilversum, een bouwvakker, een dansschooleigenaar, een accountant van Funda. Mensen van allerlei pluimage uit het hele land, ergens tussen de 25 en 40 jaar.

Een van de twee Hilversumse restauranteigenaren – te veel parfum, diepe V-hals, strakke jeans – was het leukste jongetje van de klas. Of in ieder geval het meest luidruchtige, en sowieso het meest seksistische en racistische. Onoriginele grappen over ‘het vrouwtje thuis’, het aanrecht en Chinezen schalden om de vijf minuten door het lokaal, en zowel de leraar als de andere jongens bulderden van het lachen. Ik zat er stil naast en probeerde me te concentreren op de verschillende type brandblussers. Toen ik er uiteindelijk wat van zei, keek de bulderende seksist me eventjes geschokt aan, pakte toen snel mijn schouders en riep hard tegen zijn publiek: „Dit is mijn nieuwe vriendin, dat wordt wat straks in bed, haha!”

Ik was verbaasd over deze bijna traditionele vorm van seksisme uit de mond van een relatief jong iemand – daar had ik in mijn eigen omgeving nauwelijks nog last van. Het was me juist opgevallen hoe jonge twintigers met wie ik samenwerk feilloos doorhebben wanneer vrouwen op een stereotype manier worden neergezet. Een collega van 23 wees me laatst op een titel waar onnodig in werd vermeld dat de vrouw over wie het artikel ging ‘beautiful’ was.

Dat Trump denkt dat hij vrouwen die hij lekker vindt gewoon bij hun kut kan grijpen, zoals hij zei in een bus van een entertainment-programma, verbaasde me dan weer helemaal niet. Hij voldoet daarmee volledig aan een ander stereotype, dat van oude viezerik. Jammer genoeg maakt deze viezerik kans om president van de Verenigde Staten te worden.

Natuurlijk staan de slechte grapjes van de Hilversummer ver af van Trumps opmerking ‘Grab them by the pussy’, maar het raakt aan hetzelfde: een vorm van seksisme die vrouwen reduceert tot mensen die alleen maar in verhouding tot mannen betekenis krijgen, en die betekenis beperkt zich weer tot de rol van seksueel object, dan wel moeder dan wel echtgenote. Zoals mijn collega Wiegertje Postma in haar columnreeks Alles is seksisme al eens schreef: ‘Vrouwen zijn ook gewoon mensen zoals jij en ik!’

Het normaliseren van dit soort gedrag gebeurt juist door gewelddadige sekspraatjes en slechte grapjes in de kleedkamers.

Voor mijn jongere collega’s is dit vanzelfsprekend, maar ik heb het geluk met slimme en wereldwijze mensen te werken. Al is intelligentie of bijvoorbeeld wonen in een grote stad geen garantie voor seksismevrije mannelijkheid; kijk maar naar Thierry Baudet, die het een goed idee vindt om vrouwen bij de nek te grijpen en hun hoofd richting zijn geslachtsdeel te duwen bij wijze van versierpoging. En ook de jongens van de Groningse studentenvereniging Vindicat – met hun bangalijst met daarop 22 „gore wijven die met hun kut over een kanon getrokken moeten worden” – zijn jong, grootstedelijk en waarschijnlijk niet dom, maar ze houden er idiote ideeën op na over hoe je met vrouwen om moet of mag gaan.

Het schadelijke van dit soort gedrag, en vooral van het excuus dat ‘dit nu eenmaal is hoe mannen zijn’ (gezegd door een Vindicat-lid van 80 jaar oud in deze krant), of van het argument dat het maar ‘kleedkamerpraat’ is (zoals Trump zijn opmerkingen afdeed), werd door een andere jonge, mannelijke vriend op wie ik mijn hoop heb gevestigd goed verwoord: „Het probleem van dit soort teksten is juist dat het niet bij praatjes blijft.”

Hij heeft gelijk. Dit soort gedragingen en uitspraken vormen namelijk een belangrijk onderdeel van iets wat we ‘verkrachtingscultuur’ noemen – een klimaat waarin een gebrek aan respect voor vrouwen ontstaat, gedijt en wordt genormaliseerd, wat kan uitmonden in agressief gedrag jegens vrouwen.

Ongevraagd in iemands geslachtsdeel grijpen is seksueel geweld, net als iemand ‘over een kanon trekken’ als ze daar geen zin in heeft. Dit soort ‘rape talk’ – wat iets anders is dan ‘sex talk’– blijft inderdaad niet bij praatjes: 1 op de 3 vrouwen krijgt ergens in haar leven te maken met een vorm van seksueel geweld, vertelde hoogleraar gendergerelateerd geweld van de UvA Renée Römkens afgelopen dinsdag op Radio1, naar aanleiding van de bus-tapes van Trump. „Dit is een realiteit voor vrouwen”, zei ze.

Het normaliseren van dit soort gedrag gebeurt juist door gewelddadige sekspraatjes en slechte, schadelijke grapjes in de kleedkamers. Daarom is het van groot belang dat de mensen die erbij staan in die kleedkamer – of in de bus, wat geen kleedkamer is – tegen dit soort mannen zeggen dat ze even lekker normaal moeten doen; in plaats van het normaal vinden dat dit soort dingen nog gezegd worden.

Ik dacht dat we het wel zouden redden door gewoon de tijd uit te zitten – dat de billenknijpende oom en Trump een uitstervende soort zijn, een vorm van seksisme die we binnenkort voorgoed achter ons kunnen laten. Na de cursus bedrijfshulpverlening, Vindicat en Baudet twijfel ik – ook deze nu nog jonge mannen kunnen op een dag oom worden van een nichtje. Maar de oplossing bevindt zich in dezelfde arena als waarin het verstopte seksisme naar de oppervlakte wordt gebracht. Seksistische uitingen worden online snel onder de aandacht gebracht en het verzet daartegen verspreidt zich even snel.

Tekst gaat door onder tweets.

Twitter avatar ArtsBeatLA Pauline Adamek Not all men r gropers/sexual assaulters but ALL women/girls have been sexually harassed/assaulted *by a man/boy* at least once. ALL #notokay
Twitter avatar maryamful Maryam You know it’s #NotOkay when you have so many stories of harassment that you can’t decide which one to tweet under 140 characters
Twitter avatar JillianCorsie Jillian Corsie @kellyoxford Raped fresh yr of college. Police said “don’t mix beauty and booze” this is the first time I’ve publicly said that. #notokay

De hashtag #notokay is inmiddels meerdere miljoenen keren getwitterd, met verhalen van meisjes en vrouwen die ook ongevraagd in hun geslachtsdeel, borsten of billen werden gegrepen. Twitter is een uitstekende plek gebleken om collectief verzet te tonen tegen mannen die bijdragen aan verkrachtingscultuur. Maar degene die we daarin niet luid genoeg horen zijn mannen – de jongens die samen met de seksist in de kleedkamer staan.

Aangezien vrouwen niet welkom zijn in de man caves die kleedkamers zijn, en er daarin door zowel oude als jonge mannen blijkbaar dingen worden gezegd die regelrecht bijdragen aan geweld tegen vrouwen, is het aan de toehoorders om deze mannen terecht te wijzen. Doe dit vooral in de vertrouwde omgeving van deze traditionele seksist – op de bank in het studentenhuis, in de sportkantine of in de leren Chesterfield tijdens het sigaren roken –, maar ook online. Zeg: #doehetniet.

Grapjes over vrouwen, seks en kutten – maak ze, graag en veel, maar laten het goeie grappen zijn en geen seksistische grappen die vrouwen reduceren tot lustobject of zeikwijf. Verzin eens iets originelers. Zeggen dat je een meisje zo knap vindt dat je met haar naar bed wil – doe het, maar zeg niet dat je haar ongevraagd bij haar kut wil grijpen. Dat maakt je niets meer dan een oude, enge viezerik en daar zijn we nu wel klaar mee.