Column

De banken, de banken, alweer de banken

Acht jaar na het uitbreken van de financiële crisis zitten we nog steeds met kwakkelende Europese banken. Deutsche Bank, de grootste bank van Duitsland en een van de grootste ter wereld, is al weken aangeschoten wild.

De baas van die bank gaf daarvan „krachten” in de markt de schuld. Die krachten wilden „het vertrouwen in de bank verzwakken”. Ja, de financiële markten zijn leuk zolang je er bakken met geld binnenharkt, maar als die zich tegen je keert ga je pruilen. „Ik weet niet of ik moet lachen of huilen omdat de bank die speculatie tot zijn verdienmodel maakte nu zegt slachtoffer te zijn van speculanten,” was de dodelijke reactie van Sigmar Gabriel, minister van Economische Zaken.

Vooral de Europese banken kampen nog met veel slechte leningen. De Amerikaanse banken staan er beter voor. Het IMF wees er in zijn Global Financial Stability rapport nog maar eens op. Wil Europa een stabiele banksector hebben, dan is er veel werk te doen: leningen afschrijven die niet terugbetaald gaan worden, bezuinigen, bankfilialen sluiten. „Urgent action is needed.” Het is acht jaar na de crisis en we zijn er nog lang niet. De omvang van onze financiële sector is alleen maar groter geworden, stelde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) deze week.

Intussen laten Europese bankbazen én politici zich van hun slechtste kant zien. Dat het niet lekker met onze banken gaat, is allemaal de schuld van de ECB, vinden vooral Nederlandse en Duitse banken. De Europese Centrale Bank heeft geld zo goedkoop gemaakt dat er niks meer te verdienen valt. Maar zelfs als de economie aantrekt en de rente stijgt, staat een schrikbarend deel van de Europese banken er nog steeds niet goed voor, berekende het IMF.

Temidden van al deze zorgen rond Europese banken protesteren Europese leiders én de Europese Commissie tegen nieuwe strengere eisen voor banken die internationaal worden afgesproken, de zogenoemde Bazel-regels. De Amerikanen en de Zwitsers willen dat banken minder vrijheid krijgen om te bepalen hoe riskant hun activa (leningen en beleggingen) zijn. Omdat banken dat zelf mogen bepalen en er belang bij hebben de risico’s laag in te schatten, houden banken soms/vaak/in de regel (kies wat u van toepassing acht) te weinig bufferkapitaal aan en zijn ze minder veilig dan we denken.

Europa is tegen. Want, en nu komt het, elke regel die ertoe leidt dat banken meer kapitaal moeten aanhouden, vindt Europa slecht. Dat kunnen de Europese banken niet hebben. Brussel accepteert geen hervormingen die tot substantieel hogere kapitaaleisen leiden, aldus de verantwoordelijke eurocommissaris. Ook de Franse regering wijst de regels luidkeels van de hand. Het is gevaarlijk om steeds hogere eisen te stellen, zeker voor Europese banken, aldus de Franse minister van Financiën in de Financial Times.

Nee we gaan de banken niet veiliger maken! Ben jij gek! Het is de nummer één aanbeveling van elke deskundige en econoom, deze week nog van de WRR: verhoog de buffers nog verder. Maak gokken minder winstgevend en het stootkussen om klappen op de vangen dikker. Europa vindt het een belachelijk en zelfs gevaarlijk idee.

Wat ik heb geleerd in de acht jaren na de crisis: Amerikanen zijn bepaald geen heiligen, maar als het om het aanpakken van de banken gaat, moet je sinds de crisis bij de Amerikanen zijn. Niet bij Europa. Lachen of huilen, ik weet ’t wel, hoor. Huilen.

Marike Stellinga is econoom en schrijft elke zaterdag op deze plek over politiek en economie