ChristenUnie wil verschillen verkleinen

Verkiezingsprogramma

Maatschappij heeft vooral behoefte aan moreel antwoord op huidige problemen.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers vrijdag tijdens de presentatie van het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie in Nieuwspoort. Foto ANP / Jerry Lampen

Nederigheid kom je niet vaak tegen bij politieke partijen – zo wel bij de ChristenUnie. Partijleider Gert-Jan Segers noemde zich vrijdagochtend bij de presentatie van het partijprogramma een ‘hoopvol realist’. „Het beste moet nog komen”, zei hij. Tegelijk heeft de partij oog voor de grenzen aan de maakbaarheid, blijkt uit het verkiezingsprogramma ‘Hoopvol realistisch’: „De erkenning van de inherente gebrokenheid van ons bestaan gaat gepaard met de erkenning dat de overheid niet alles gaat oplossen.”

Die overtuiging heeft de partij er niet van weerhouden om een meer dan honderd pagina’s tellend programma samen te stellen vol concrete voornemens: van investeringen in sluiskolken tot een verbod op drijfnetten in de visvangst.

Centraal in het programma staat een hernieuwde nadruk op de christelijke waarden. Net als bijna alle andere partijen maakt de ChristenUnie zich druk om toenemende polarisatie en werpt ze zichzelf op als verbinder. „We hebben behoefte aan een moreel antwoord dat ten diepste gaat over de vraag: wat voor samenleving willen we zijn?”

Het antwoord heeft de partij al paraat: de christelijke waarden menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid, naastenliefde, verdraagzaamheid, zorg voor de schepping en geloofsvrijheid moeten weer centraal staan in onze samenleving. Voor dit ethisch reveil heeft de ChristenUnie een aantal instrumenten bedacht. Voor iedere 18-plusser moet er een maatschappelijke dienstplicht komen van een half jaar; de partij noemt dit een ‘samenlevingsbijdrage’. Er wordt een handvest opgesteld „met daarin de plichten en verantwoordelijkheden van burgers”. En voor vluchtelingen komen er al tijdens de asielprocedure taalles en „overdracht van Nederlandse waarden”.

Ook in de rest van het programma, waarin wordt verwezen naar paus, psalm en profeet, staan de genoemde christelijke waarden centraal. Naastenliefde impliceert een plicht tot het opvangen van vluchtelingen, en zorg voor de schepping leidt tot ambitieuze plannen op het gebied van duurzaamheid.

Wouter de Jong, voorzitter van de programmacommissie, stelde vrijdag dat veel partijen nu teruggrijpen op van oorsprong christelijke waarden. De ChristenUnie heeft op dat gebied bij de verkiezingen in maart een streepje voor. „Ga niet voor een slap aftreksel, maar kies het origineel.”

Hieronder de belangrijkste en opmerkelijkste zaken uit het programma:

Buitenlandse handel: euro niet heilig

„Er kan een moment komen dat de gemeenschappelijke munt opgegeven moet worden om de EU te behouden”, waarschuwt de ChristenUnie. Dat moet Nederland niet eenzijdig doen. De koppeling tussen de monetaire unie en de EU moet worden losgelaten. Instemming voor een vrijhandelsverdrag als TTIP (tussen de EU en de VS) komt er alleen als zo’n verdrag voldoet aan „een sociale en duurzame ondergrens”.

Integratie: snel werken en leren

Nieuwkomers moeten vanaf dag één „echt burger van dit land” worden. En dat kan alleen „door voluit mee te doen”. De partij stelt daarom een tweejarig fulltime verplicht leer-werktraject voor met taalles, burgerschapsvorming en (vrijwilligerswerk). De nieuwkomer kan „invulling geven aan zijn dagritme én iets voor de samenleving betekenen”. Op hetzelfde moment krijgt hij onderdak, zorg, onderwijs en „zo nodig” leefgeld.

Zorg: beperken verzekeraars

De ChristenUnie wil dat verzekerden meer invloed krijgen op het beleid van hun zorgverzekeraar. Dat kan door de omvang van verzekeraars, die „te groot” zouden zijn geworden, te beperken. En ook het aantal polissen moet omlaag: „Met 1.400 keuzemogelijkheden voor een polis is het moeilijk kiezen, waarbij soms ook sprake is van schijnkeuzes”. Ledenraden moeten meer invloed krijgen, de verzekeraars moeten weer gaan opereren „als coöperaties”.

Arbeidsmarkt: verplichte verzekering

Een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering moet de positie voor zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) verbeteren. Vaak zijn zij goedkoper op de arbeidsmarkt omdat die verzekering ontbreekt. „Hierdoor ontstaat een ongewenst, ongelijk speelveld”, meent de ChristenUnie in het programma. De partij, momenteel met vijf zetels in de Tweede Kamer, blijft tegenstander van verplicht werken op zondag.

Onderwijs: alle scholen bijzonder

Scholen zijn van de samenleving, niet van de overheid, vindt de ChristenUnie. Daarom moet de betrokkenheid van ouders worden versterkt, en dat kan door openbare scholen af te schaffen. Bijzondere scholen worden door een stichting of vereniging bestuurd. De Onderwijsinspectie moet de kwaliteit bewaken, maar hoe er les wordt gegeven is „aan de schoolgemeenschap op basis van een gezamenlijk gedragen identiteit en visie”.

Normen en waarden: dienstplicht

Iedereen van achttien zou een maatschappelijke dienstplicht van een half jaar moeten vervullen om tweedeling van de samenleving tegen te gaan: door actief burgerschap krijgen jongeren „oog voor sociale en maatschappelijke noden in hun directe omgeving” en zo „bouwen we aan een samenleving waarin we iets voor elkaar doen”. Er staat ook wat tegenover: met het vervullen van de dienstplicht kan een deel van de studieschuld worden afgelost.