Als het kasgeld zou tellen wint straks SP

De ene partij heeft in de campagne voor de komende verkiezingen veel meer te besteden dan de andere, blijkt uit een overzicht van de jaarrapportages. Steeds meer budget gaat naar online-activiteiten.

©

De SP is de rijkste politieke partij van Nederland. Maar denk niet dat hun hele bankrekening komende maanden opgaat aan flyers, buttons en tomatensoep. De SP is „zuinig”, zegt Ron Meyer, partijvoorzitter en campagneleider van de SP. „Zeker, we hebben gespaard. Dus we hebben mogelijkheden. Maar we houden ook een buffer aan, we willen op de lange termijn een stabiele partij zijn.”

Vrijdag publiceerde het ministerie van Binnenlandse Zaken alle jaarrapportages van de politieke partijen over 2015. Daaruit blijkt hoe alle politieke partijen er financieel voor staan. De verschillen zijn groot. De ene partij heeft in de campagne voor de verkiezingen, maart volgend jaar, veel meer te besteden dan de andere.

Hoe groot de campagnekas van de SP dit keer is, vertelt Ron Meyer niet. Hij wil de concurrentie niet wijzer maken. En een goede campagne draait niet alleen om hoeveel je te besteden hebt, zegt hij. „Het is echt complexer dan ergens een bak geld tegenaan gooien. Het gaat erom of je de massa weet te bereiken.”

Om mensen over te halen om op jouw partij te stemmen, is het niet genoeg om „hippe sessies op Periscope of Facebook te organiseren”, denkt hij. Op straat en aan de deuren, in de offlinewereld, moeten mensen je ook tegenkomen.

Online doet er veel meer toe

De VVD gaf in 2012 het meeste uit aan de campagne. Ook die partij houdt de begroting voor komende verkiezingen liever geheim. In het halfjaarplan voor de eerste helft van 2017 staat dat de liberalen voor 51 zetels gaan in maart. Hoeveel geld ze ervoor uittrekken om dat te halen, staat er bewust niet bij, zegt een woordvoerder.

Duidelijk is wel dat de VVD online aanwezigheid steeds belangrijker is gaan vinden. Vorig jaar gaf de partij bijna 100.000 euro uit aan sociale media-activiteiten, dat was dubbel zoveel als in 2014. Het is een veilige aanname dat dit bedrag in verkiezingstijd hoger uitvalt. De VVD heeft online een „flinke voorsprong op andere partijen opgebouwd en daar gaan wij deze verkiezingen zeker een beroep op doen”, schrijft partijvoorzitter Henry Keizer in zijn plan.

Ook bij D66 hebben ze een budget voor advertenties op Facebook, zegt campagneleider Sjoerd Sjoerdsma. Hij heeft de komende verkiezingen 1,3 miljoen euro te besteden. „Ons geld komt van onze leden en van de belastingbetaler, dus willen we hier open over zijn”, zegt Sjoerdsma. Hoe de verhouding tussen online en offline activiteiten uitvalt, vindt hij lastig te zeggen, dat hangt ook af van de prijzen van advertenties en reclamefilmpjes.

Overduidelijk zijn sociale media veel belangrijker geworden, zegt hij. Een zelf gemonteerd filmpje op Facebook levert met een beetje mazzel net zoveel kijkers op als een actualiteitenprogramma. En het contact is direct, zonder tussenkomst van journalist of programmamaker. „We willen de kans dat iemand in contact komt met D66 zo groot mogelijk maken.”

Dat geldt voor alle partijen natuurlijk en daarom hebben ze bijna allemaal een setje keuzemogelijkheden voor hun vrijwilligers. Die kunnen zelf kiezen hoe ze hun partij willen helpen, van dingen die bijna geen moeite kosten tot kantoorwerk of op de markt helpen flyeren.

In de categorie ‘weinig moeite’ valt de onlinesteun. Het CDA werkt bijvoorbeeld met sociale-media-ambassadeurs. Die krijgen eens in de paar weken een mail, met het verzoek om CDA-nieuwtjes te delen of te liken. En D66 heeft op de website achtergrondfoto’s staan, die kunnen leden downloaden om op hun profiel te zetten. Net als de ‘ik ben D66’-handtekening voor onder e-mails.

Nieuwe regels voor de verkiezingen

Elke partij maakt voor de verkiezingen standaard nog een rondje langs haar leden, met het verzoek om extra donaties. Dat betekent ook dat de cijfers die het ministerie van Binnenlandse Zaken vrijdag publiceerde wat achterhaald zijn. Alle partijen zitten inmiddels al volop in de campagnemodus, dus ze hebben zeker alweer meer geld in kas dan eind vorig jaar het geval was.

Voor het eerst gelden in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen ook strengere regels rond giften. Die staan in de wet over partijfinanciering die in 2013 is ingegaan. Alle partijen die meedoen moeten uiterlijk twee weken voor de verkiezingen een nieuw overzicht opgeven van al hun giften van 4.500 euro of meer. De minister van Binnenlandse Zaken publiceert dan alles nog voor de verkiezingsdag, om de financiering van de partijen zo inzichtelijk en transparant mogelijk te maken.

Partijen moeten ook donaties aan hun individuele kandidaten op de lijst doorgeven. En bijdragen in natura vallen óók onder de regels. Denk bijvoorbeeld aan de beruchte reclamezuil in Limburg met VVD-kandidaat Frans Weekers erop, in september 2012. Toen zeiden Weekers en de VVD in de campagne nog geen idéé te hebben wie die voor hem had betaald. De Roermondse ex-wethouder Jos van Rey bleek erachter te zitten.

Zulke onduidelijkheid is met de nieuwe regels als het goed is niet meer mogelijk. Al kunnen de namen van gulle gevers straks natuurlijk wel degelijk als voer voor de campagne gelden.