De Tweede Kamer geeft Wiebes nog de tijd

Belastingdienst

De staatssecretaris heeft het zwaar met de reorganisatie van de Belastingdienst. Maar de Tweede Kamer trekt er nog geen conclusies uit.

Foto David van Dam

Toegeven dat er zonder stempel van goedkeuring een half miljard euro belastinggeld is uitgegeven. Met enige moeite concluderen dat je geen controle hebt gehad over een omvangrijke reorganisatie van de grootste rijksdienst waar je de baas van bent. En erkennen dat je over dit alles tegenover de Tweede Kamer niet op tijd transparant bent geweest. Er zijn bewindslieden voor minder weggestuurd.

Maar staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën komt er voorlopig mee weg. De VVD’er had donderdag, opnieuw, een lang en loodzwaar debat in de Tweede Kamer over de uit de hand gelopen reorganisatie van de Belastingdienst. Vorige week bij de Algemene Financiële Beschouwingen kreeg Wiebes het ook al zwaar te verduren. Die sessie leidde tot een stevige bestuurlijke ingreep: de top van de Belastingdienst is onder curatele gesteld van het ministerie van Financiën.

‘Niet in control’

Met het dikke pak papier (een ‘feitenrelaas’) dat de staatssecretaris dinsdagnacht had opgesteld en de acute maatregelen die hij had aangekondigd was het parlement nog lang niet tevreden. Hamvragen van de Kamer: waarom had Wiebes niet op tijd zien aankomen dat de vertrekregeling die zijn topambtenaren met vakbonden eind vorig jaar overeen waren gekomen, zo ruimhartig was dat er veel meer mensen zouden intekenen dan wenselijk was – ruim 5.200 in plaats van de beoogde 4.800? En komt het lopende werk van de fiscus niet in gevaar, omdat er ook honderden medewerkers vertrekken van afdelingen waar die reorganisatie helemaal niet voor bedoeld was? Denk aan de douane, de Fiod en de deurwaarders die achter onbetaalde aanslagen aangaan.

De tactiek van Wiebes was om, net als in zijn recente brieven aan de Kamer, om nederig toe te geven dat het reorganisatieproces „heel erg is misgegaan”. En hoewel hij opnieuw veelvuldig verwees naar de „doorgeschoten autonome cultuur” binnen het ambtenarenapparaat, was alleen hij daar „politiek verantwoordelijk voor”.

Juist door zijn uiteindelijke erkenningen – al kwam die over het „niet in control van het proces zijn” er nogal moeizaam uit – gaven de oppositiepartijen de staatssecretaris respijt.

Het debat werd na één termijn afgebroken, in afwachting van een volgende uitlegbrief over de gevolgen van de reorganisatie op de dagelijkse bedrijfsprocessen bij de Belastingdienst. Op de dringende oproep van CDA en D66 om de Algemene Rekenkamer snel onderzoek te laten doen naar de gang van zaken, reageerde Wiebes positief. „Dat zal ik hun onmiddellijk gaan vragen.” Aan het eind van het jaar zal ook een ‘commissie van wijzen’ in opdracht van de staatssecretaris rapporteren over de gesloten bedrijfscultuur – en met aanbevelingen komen voor de verbetering daarvan.

Zo wordt het politieke oordeel over de VVD’er die zich lijkt te vergalopperen aan zijn ambitie om de Belastingdienst snel en rigoureus te moderniseren nog even uitgesteld.

Wiebes zelf kwam na de ruim zes uur durende discussie met de Kamer nog tamelijk opgewekt de zaal uit. Van opstappen of gebrek aan politiek draagvlak wilde hij niet weten. „Vertrouwen? Daar ga ik niet over.” Hij zegt hoe dan ook zijn klus te willen afmaken. „Ik ben strijdvaardiger dan ooit.”