Nobelprijswinnaar Dario Fo (90) overleden

Dario Fo’s volledige leven stond in het teken van het uitdagen van het gezag.

Dario Fo in 2006 AFP PHOTO / FILIPPO MONTEFORTE

De Italiaanse regisseur, acteur, kunstenaar en (toneel)schrijver Dario Fo is op negentigjarige leeftijd overleden. Dat maakte de Italiaanse overheid donderdag bekend. Fo werd in 1997 onderscheiden met de Nobelprijs voor de literatuur.

Twaalf dagen geleden werd Fo met longproblemen in een ziekenhuis in Milaan opgenomen, meldt de Italiaanse krant Corriere della Sera. Daar overleed hij vannacht. In reactie op zijn overlijden heeft de Italiaanse premier Matteo Renzi zijn condoleances uitgebracht. “Met Dario Fo verliest Italië een van zijn belangrijkste hoofdrolspelers in het theater, de cultuur en het maatschappelijk debat. Zijn satire, zijn onderzoek, zijn toneelontwerpen en zijn veelzijdige artistieke creativiteit zijn de nalatenschap van een grootse Italiaan,” aldus Renzi.

De meeste bekendheid verwierf Fo in de jaren zeventig en tachtig met uitgesproken links theater. Met zijn vrouw Franca Rame vormde Fo na de demonstraties in 1968 de theatergroep Associazione Nuova Scena, die nauw verwonden was met de Italiaanse communistische partij. Via die partij kreeg het gezelschap toegang tot fabrieken, waar ze hun stukken opvoerden. Veel van zijn werk baseerde Fo op de Italiaanse theatertraditie van Commedia dell’arte. Zo werden in zijn sociaal bewogen stukken maskers gebruikt om bijvoorbeeld “het kapitaal”, “de kerk” en “het volk” te verbeelden.

Fo’s volledige leven stond in het teken van het uitdagen van het gezag. Hij stond bekend als een “nar”, die de draak stak met politici en het Vaticaan, maar ook met de maffia en de wapenindustrie. In de jaren tachtig werd Fo een aantal maal de toegang tot de Verenigde Staten ontzegd, in reactie op zijn politieke stellingnames. Tot op het laatst van zijn leven bleef Fo politiek actief. In 2006 deed hij nog een vergeefse poging burgemeester van Milaan te worden. Nog later sloot hij zich aan bij de Vijfsterrenbeweging, de politieke groep onder leiding van komiek Beppe Grillo.

Fo’s werk werd in dertig talen over de hele wereld opgevoerd. In Nederland regisseerde hij in 1987 bij de Nederlandse Opera De barbier van Sevilla.