‘Je maakt willens en wetens iemand dood’

Huisarts

Gezonde ouderen met een doodswens zullen naar verwachting aankloppen bij hun huisarts. „Dit is een nieuwe grens.”

Foto Hollandse Hoogte

Gezonde ouderen met een doodswens hebben gemeen dat ze zéér duidelijk zijn, zegt arts Robbert Kamerling (71). „Zij weten precies wanneer voor hen het leven zijn waarde verliest.”

Kamerling werkte ruim veertig jaar als verpleeghuisarts en in de ouderenzorg en sprak veel met dit soort mensen, die hij niet in hun wens tegemoet kon komen. Kamerling is daarom voorstander van de nieuwe wet die minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) voorstelt.

Volgens de nieuwe wet zouden oude, gezonde mensen er in nauw overleg met een (nog op te leiden) stervensbegeleider en een tweede persoon voor kunnen kiezen hun leven te beëindigen. Op dit moment zijn huisartsen nauw betrokken bij een levenseinde door euthanasie, die alleen wordt verleend als mensen „ondraaglijk lijden”. Kamerling verwacht dat dit bij de nieuwe wet zo zal blijven omdat huisartsen de eersten zijn die de patiënten met zo’n wens te spreken krijgen.

„Een nieuwe wet kan in veel gevallen meer helderheid geven”, denkt Kamerling. Hij herinnert zich die vrouw die hij een poosje geleden sprak. Zij vertelde dat ze pillen had verzameld. „‘Als ik die pillen neem met een glas whiskey, red ik mijn bed dan nog’ vroeg ze.” Kamerling is daar toen bewust niet op ingegaan. Hij wist „voldoende”. „Haar man was overleden, ze had geen kinderen, ze wilde gewoon stoppen met het hele verhaal.” Na het Paasweekend werd zij dood gevonden in haar bed.

Ouderen weten precies wanneer voor hen het leven zijn waarde verliest

Robbert Kamerling, huisarts

Artsen zijn verdeeld

Maar artsen zijn altijd verdeeld over dit onderwerp. Terwijl Kamerling vindt dat deze wet meer duidelijkheid kan bieden, vindt huisarts Toosje Valkenburg juist dat het artsen kan opzadelen met een beslissing die zij niet zouden moeten nemen. Zij is wel voorstander van euthanasie, maar vindt de nieuwe wet die Schippers voorstelt een stap te ver.

Lees ook: Ook de overheid moet barmhartig zijn bij levenseinde, over de timing van dit kabinetsvoorstel.

Valkenburg is arts in De Bilt, een welvarend gebied waar veel relatief gezonde, oude mensen wonen. „Dit zijn het soort mensen die bij mij komen en zeggen: ‘Ik ben er klaar mee en als ik morgen niet meer wakker zou worden is dat goed’.” Het soort mensen dus, dat als de manier waarop we met euthanasie omgaan wordt versoepeld, zou kunnen stellen dat hun leven „voltooid” is. „Ze zouden dan bij mij kunnen komen en zeggen: ‘Ik ben er klaar mee en nu moet u iets doen’. Dat wil ik niet. Ik kan niet beslissen over een betekenisvol leven. Dat is geen medische beslissing, dus daar wil ik niet over gaan.”

Je doet iets waar een ander twintig jaar de gevangenis voor in kan gaan

Toosje Valkenburg, huisarts

Ze zet veel vraagtekens bij de ‘stervensbegeleider’ die volgens Schippers opgeleid kan gaan worden. Uiteindelijk komt een patiënt toch eerst bij de huisarts. „Hier wordt een nieuwe grens aangebracht.” Bij euthanasie moet je al een moeilijke drempel over, ervaart zij. „Je maakt willens en wetens iemand dood. Dat is heel moeilijk. Je doet iets waar een ander twintig jaar de gevangenis voor in kan gaan.”

In het debat dat we nu over het levenseinde voeren, worden er te veel karikaturen gebruikt, vindt Toosje Valkenburg. „Enerzijds wordt een beeld geschetst van een volmaakte wereld waarin iemand die dood wil in bed ligt met kaarsen om zich heen, de kinderen op een stoel ernaast en allemaal een glas wijn in het hand, klaar om te proosten op het einde.” Maar zo zit het natuurlijk niet, weet Valkenburg. Lijnrecht tegenover hen die het levenseinde zo mooi voorstellen, staan de sceptici. „Die brengen de zorgbezuinigingen van de politiek zelfs in verband met het ‘voltooid leven’ voorstel.” Over die karikaturen moeten we het niet meer hebben, vindt Valkenburg. „Ze zijn allebei niet waar.”

NRC peilde de mening van gewone Nederlanders over de euthanasiepraktijk en schreef over thema’s die hen sterk bezighouden. Lees hier ons euthanasiedossier.