Geen Marmite? Britten beginnen Brexit nu echt te voelen

Brexit

Unilever wil de prijzen in het VK verhogen om het lage pond te compenseren. Voor het eerst voelen de Britten de consequenties van Brexit.

Foto AP

Een reeks rapporten over massa-ontslagen bij banken als gevolg van Brexit? Weinig reactie. Duistere voorspellingen over de Britse economie na Brexit? Plichtmatige verbazing. Supermarktketen Tesco die weigert Marmite van Unilever online te verkopen, omdat het Brits-Nederlandse bedrijf het kelderende pond sterling wil compenseren met 10 procent hogere prijzen? Landelijke ophef.

De rel is inmiddels gesust. Unilever en Tesco maakten dat donderdagavond bekend, al was nog niet duidelijk of die prijsverhoging van Unilever er komt. Marmite, Colman’s mosterd en PG Tips theezakjes (alle drie merken van Unilever) zullen weer online te krijgen zijn.
De ophef was kort van duur, maar wel betekenisvol. Het zal, gezien de dalende koers van het pond, niet de laatste keer zijn dat typisch Engelse producten duurder worden.

Deze vorm van inflatie toont aan dat controle terugkrijgen over de economie, politieke besluitvorming en migratie, wat volgens premier Theresa May het doel is van Brexit, niet eenvoudig is. Marmite mag dan in 1902 uitgevonden zijn in Burton upon Trent om iets nuttigs te doen met het gist dat een lokale bierbrouwer over had, inmiddels is het gewoon onderdeel van een enorme multinational. En die werkt volgens de wetten van een geglobaliseerde wereld.
Wisselkoerseffecten tijdig compenseren is belangrijk. Dat heeft een effect op winstcijfers en raakt zo de belangen van aandeelhouders. Nationaal sentiment telt minder. Hetzelfde geldt voor Colman’s Mustard, sinds 1814 geproduceerd in Norfolk en PG Tips, dat sinds 1930 een theezakjesfabriek in Manchester heeft.
96 eurocent voor 1 pond

Dat Unilever de prijzen zou willen aanpassen is op zich niet vreemd. In geen dertig jaar is het pond zo goedkoop geweest ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Ook vergeleken met de euro doet het pond het relatief slecht. Ontsteld meldden kranten afgelopen weekend dat op wisselkantoren op Engelse vliegvelden reizigers voor 1 pond, na commissie, slechts 96 tot 98 eurocent terugkregen. Voor Britten is dit de omgekeerde wereld: het pond hoort sterker te zijn dan de euro.

Voor levensmiddelenbedrijven als Unilever is dit problematisch, want ook al produceren ze in het Verenigd Koninkrijk, ze zijn afhankelijk van de invoer van materialen en grondstoffen. Toch wordt Unilever nu verweten Brexit en de koersval van het pond te misbruiken om prijzen te verhogen.
Tesco-topman Dave Lewis, voor zijn aantreden 27 jaar in dienst bij Unilever, zou bereid zijn om de prijzen te laten stijgen, maar met minder dan 10 procent. Uiteindelijk was zowel supermarkt als levensmiddelenfabrikant gebaat bij een oplossing: beide liepen inkomsten mis.
Ondanks de snelle oplossing zijn een bremzout smeersel, gele potjes mosterd en doorsnee theezakjes dreigen symbool te worden voor een omslag: voor het eerst voelen Britten dat hun keuze uit de EU te stappen wel degelijk concrete en negatieve gevolgen heeft.
Opiniepeilers constateren tot nu toe dat kiezers nog steeds pontificaal achter hun keuze op 23 juni staan. Het wordt interessant om te zien of dat sentiment verandert als Britten negatieve economische gevolgen ondervinden, zeggen analisten van peilingen zoals de gezaghebbende politicoloog John Curtice al langer.

Productie gaat naar Duitsland

Dat de komende maanden economisch zwaar worden is voor de bankiers en adviseurs in de Londense City een feit. Namen en concrete voorbeelden willen ze niet in de openbaarheid hebben. Niemand die het verwijt wil krijgen de economie de put in te praten.
Maar off the record vertellen ze over bedrijven die besloten hebben om de productie te verplaatsen naar Duitsland en daar bouwgrond kopen voor fabrieken om toegang tot de interne markt zeker te stellen. De adviseurs verbazen zich over de relaxte houding van de regering over de kelderende munt die het leven van Britten fors duurder zal maken.

Hoe somber de toekomst kan zijn, bleek de afgelopen week uit rapporten en voorspellingen. Adviesbureau Oliver Wyman berekende dat als het VK na Brexit geen toegang meer heeft tot de interne markt er mogelijk 75.000 banen in de financiële sector verdwijnen. De schade zou 38 miljard pond bedragen.
Ambtenaren van het ministerie van Financiën waarschuwen in een gelekte analyse dat een harde Brexit het VK op den duur 66 miljard pond aan misgelopen belastinginkomsten kan kosten als het VK na uittreden geen gunstig handelsakkoord met de EU weet te sluiten.
Bovendien zou Brexit volgens de berekeningen vijftien jaar na uittreden in totaal zo’n 5,4 tot 9,5 procent aan economische groei kosten. Deze onheilspellende vooruitzichten werden door de regering en voorstanders van Brexit afgedaan als ongefundeerd angstzaaien.
Potje mosterd heeft meer effect

Er was maar weinig reactie op de rapporten. Weinig Britten buiten de City koesteren sympathie voor bankiers, accountants en consultants, zeker na de financiële crisis. En economische prognoses met een looptijd van vijftien jaar zijn erg ver weg om nu opgewonden over te raken. Maar de potjes Marmite en mosterd kunnen een groter publiek effect sorteren.

Tesco waarschuwde dat als het conflict langer had aangehouden ook de voorraad in de winkels op zou raken. Zo ver is het dit keer niet gekomen. Maar als Britse supermarkten met deels lege schappen komen te zitten, of als de prijs van levensmiddelen ineens hard stijgt, zal het voor Theresa May moeilijk vol te houden zijn dat Brexit niet tot economische rampspoed heeft geleid.