Sprak Rutte nu als premier of als partijleider?

De wandelgangen Rutte hield een lezing tegen méér taken voor de premier. Rollenverwarring ís al zo lastig.

Laat Rutte z’n werk toch doen

In de Thorbeckelezing vertelde premier Mark Rutte woensdagavond waarom hij vindt dat een minister-president vooral géén formele extra bevoegdheden moet krijgen. Dat zit zijn taak als „smeerolie in de machine” alleen maar in de weg. Want, zei Rutte, hij was afgelopen jaar meer dan de helft van zijn tijd kwijt aan ‘smeerolie spelen’ in Brussel. En het is geen geheim, zei Rutte, dat hij ook in Den Haag de blaren op zijn tong heeft gepraat „om op alle niveaus steun en draagvlak te krijgen voor het kabinetsbeleid”. Oftewel: dat is mij toch maar mooi gelukt, de afgelopen vier jaar. Wie sprak hier nu eigenlijk, de minister-president of de leider van de VVD?

Lees ook de Thorbeckelezing van Rutte: Ik ben machtig genoeg. Afstemmen, dat is mijn baan

Onderscheid was altijd lastig

Al decennialang ligt dat mistige onderscheid tussen een minister als partijpoliticus en als bewindspersoon gevoelig. Eerdere premiers, vertelt hoogleraar parlementaire geschiedenis Carla van Baalen, hielden juist zoveel mogelijk afstand tot hun partij. Op vergaderingen van de PvdA werd niet genotuleerd wat Willem Drees daar zei in zijn tijd als premier. „Hij zei daar hoe dan ook het liefst zo min mogelijk.” Maar, zegt Van Baalen, in campagnetijd was dat ook toen al anders. Bij de verkiezingen in 1956 ging het er „ruig aan toe”, óók bij Drees.

Geen echte regels

Er staat verrassend weinig over deze rolverwarring in het Handboek voor aantredende bewindspersonen. Alleen dat bewindspersonen zich moeten beperken tot één account op Facebook of Twitter, om verwarring te voorkomen. In de praktijk betekent dit dat Rutte zijn Facebook-livesessies altijd via het account van de VVD houdt, en niet via zijn premiersaccount. En de communicatie van de Rijksoverheid mag niet „worden vervlochten met partijpolitieke belangen”. De Thorbeckelezing werd aangekondigd door het ministerie van Algemene Zaken, en was dus officieel geen partijding. Maar ja, als je al zes jaar premier bent, is het één lastig van het ander meer te scheiden.