Column

Waar is 007 als je ’m nodig hebt?

©

Vijftig jaar geleden. Waar was u in 1966? De toenmalige buurvrouw was op het Rokin in Amsterdam toen boze bouwvakkers verderop De Telegraaf bestormden. Ze had er niets van gemerkt. Die drie goals van Geoff Hurst in de WK finale Engeland-Duitsland (4-2), dat was mijn ’66.

Wie terug in de tijd gaat, voelt nog beter hoe ongewis een datum in de verre toekomst is. Neem 1 maart 2067. Dan moet Italië de 50-jarige staatslening aflossen die men vorige week aan beleggers heeft verkocht. Het gaat om 5 miljard euro. Beleggers krijgen jaarlijks 2,8 procent rente. Zij reageerden uitzinnig bij de aankondiging van de lening. Er was, zei het Italiaanse ministerie van Financiën, voor bijna het viervoudige ingeschreven.

Tel uit je winst: 2,8 procent rente, 50 jaar lang. Wat kan je gebeuren? Alles. Van hyperinflatie tot een economisch eldorado. En de hamvraag: haalt de euro 2067?

Als u in 1966 deze lening had gekocht en onder uw matras had opgeborgen, was u er nu zwaar bij in geschoten.

Dus, waarom kopen professionele beleggers deze obligaties? Sommige moeten wel. Pensioenfondsen en verzekeraars hebben verplichtingen tegenover klanten en deelnemers met een vergelijkbare looptijd.

Maar het spreekt boekdelen over de irrationaliteit op financiële markten. De lage of zelfs negatieve rente lijkt me onvoldoende compensatie voor de toekomstige risico’s. De rente is kunstmatig laag omdat de Europese Centrale Bank massaal staatsobligaties koopt. Dat legt een bodem in de markt. Speculanten kopen zo’n 50-jarige ‘Italiaan’ in de verwachting dat de ECB ’m straks op de markt zal kopen tegen een weer wat hogere prijs. Italië is het vijfde Europese land dat deze ultra langlopende obligaties met succes uitgeeft. België, Frankrijk, Ierland en Spanje gingen voor. Zij klikken een lage rente voor een halve eeuw vast.

Er zitten zwarte randen aan de ECB-opkooppolitiek. De kunstmatig lage rente werkt als subsidie voor overheden. En voor bedrijven die mammoetovernames willen financieren. De Tweede Kamer wil een gedegen onderzoek naar de gevolgen. Bravo.

Verontrustender dan de rentesubsidie is dat de ECB al doende een groeiende voorraad staatsobligaties aanlegt. En dat gebeurt juist nu landen als Duitsland en Nederland weinig of geen extra obligaties met hoge zekerheid uitgeven. Zij hebben (bijna) geen begrotingstekorten meer.

Dus tegenover de vraag van beleggers naar obligaties, staat weinig nieuw aanbod, terwijl de ECB als stofzuiger door de markt gaat. En koopt. Deze factoren samen drijven beleggers in de hoek: zij moeten hogere prijzen voor obligaties bieden, anders gaan die aan hun neus voorbij. In het financiële jargon heet dat cornering.

Twee voorbeelden. Eind jaren zeventig van de vorige eeuw wisten de broers Nelson Bunker, William Herbert en Lamar Hunt uit Texas de zilvermarkt in de hoek te drijven. In 1980 verloren zij hun greep op de markt. Rechtszaken volgden wegens financiële manipulatie. Het drietal moest bankroet aanvragen vanwege de lawine schadeclaims.

Nog gewaagder was het plan van Goldfinger in de gelijknamige Bond-film om de goudmarkt in de hoek te drijven. Hij wilde de goudvoorraad in de Amerikaanse bunker Fort Knox radioactief besmetten. Gelukkig wist onze man 007 tijdig in te grijpen.

Als u z’n mobiele nummer heeft…vraag of hij het eerste vliegtuig naar Frankfurt neemt.