The Truman Show, maar dan echt

Candid camera Sorry voor alles is dé kijkcijferhit in Vlaanderen. Mensen worden een maand lang gefilmd zonder dat ze dat weten.

Sorry voor alles-presentator Adriaan Van den Hoof

Hélène (24) bezoekt met haar goede vriendin Charlotte een uitverkoop van haar favoriete kledingmerk. Ze gaat langs de rekken, kiest een wit truitje en een lichtroze jurk, en duikt een pashokje in.

Dan schuift – ja, echt – de volledige achterwand van de winkel naar boven. Aan de andere kant is een tv-studio, afgeladen met joelende vrienden en familieleden. Spotlights zoeken haar beduusde blik. Een man roept: „Geef haar een geweldig applaus. Hier is Hélène!”

Een regelrechte nachtmerrie, als je het veel mensen zou vragen. Maar zo begon de vijfde aflevering van Sorry voor alles, al wekenlang met afstand het best bekeken programma van de Vlaamse tv. Komiek en radio-dj Adriaan Van den Hoof presenteert. Het format samengevat in één zin, zegt hij aan de telefoon, is „dat we iemand een maand lang volgen zonder dat die persoon het weet, en iedereen zit in het complot”.

Of zoals bedenker Kamiel De Bruyne (24) een aflevering op Twitter aankondigde: „Straks spelen we weer gemeen hard met iemands kloten.”

Inderdaad: de opzet doet denken aan The Truman Show. In die film uit 1998 speelt Jim Carrey de goedzak Truman Burbank, die niet weet dat hij zijn hele leven al de hoofdrol speelt in een immens populair tv-programma. Zijn vrouw, zijn beste vriend, zijn collega’s: allemaal acteurs.

De Bruyne, destijds 21, had de film pas nog gezien toen hij in 2013 voor een schoolopdracht vijf tv-formats moest bedenken. Hij was derdejaars student aan de Brusselse media-en theaterschool RITCS. Sorry voor alles was een van zijn ideeën. Toen al stond Van den Hoof op papier als de gedroomde presentator, zegt De Bruyne vanaf zijn vakantie-adres in Thailand.

Zijn docenten waren laaiend enthousiast. Ze zeiden dat hij er zijn eindproject van moest maken, waarvoor hij een van zijn formats zou uitwerken tot een proefaflevering. Daarna ging het hard. De VRT kreeg er lucht van en nodigde hem uit. Een jaar geleden besloot de publieke omroep zeven afleveringen te laten maken voor zender Eén.

Met groot succes. Naar de eerste aflevering, begin september, keken meteen 1,2 miljoen mensen. De zesde aflevering, van afgelopen zondag, trok 1,4 miljoen kijkers en had een marktaandeel van maar liefst 54 procent. Van alle Vlamingen die op dat moment tv keken, was dus meer dan de helft afgestemd op Sorry voor alles. Het eerste seizoen komt aanstaande zondagavond ten einde.

Een nepbruiloft met nepgasten

Van den Hoof was aanvankelijk sceptisch toen hij gevraagd werd, vertelt hij. „Die shows met de verborgen camera… niemand kan dat beter dan Ralph Inbar kon. Ik wilde geen toneelstukjes met pruiken en brillen en plaksnorren.”

Het moest intelligente candid camera worden – en dat lukte. Het is The Truman Show, het is Bananasplit, maar het is net zo goed Wie is de Mol?, met cryptische aanwijzingen die de kandidaat doorgaans mist maar het voor de kijker leuker maken. Zo werd voor de eerste aflevering, met Ann-Sophie, de volledige bruiloft van haar beste vriendin Lisa in scène gezet. Ze zoeken een trouwjurk uit bij ‘FAKE bruidsjurken’, de verkoopster draagt een shirt met de tekst ‘I am not who you think I am’ en in het kenteken van de trouwauto staan de letters ‘NEP’.

fake

De makers gaan bovendien erg ver om het spel draaiende te houden. Voor alle nepgasten van het aansluitende bruiloftsfeest verzonnen ze een achtergrondverhaal, mocht Ann-Sophie ernaar vragen. Toen voor een ander opzetje reisbureau Bullshit Travels werd verzonnen, maakten ze daar zelfs een website voor – voor het geval dat Ann-Sophie achterdochtig zou gaan googelen.

Bij Hélène was het die kledingwinkel; andere ‘slachtoffers’ werden aan het eind van de maand bijvoorbeeld naar een net geopend Iraans restaurant gelokt, of een exclusief concert van een favoriete band.

078e68c9-81a1-11e6-aef1-00163edf48dd
Geconfronteerd met de absurde werkelijkheid achter de opgetrokken wand begint het eigenlijk pas. Het programma heeft daarom ook iets van een jaren 90-spelshow à la Linda de Mol of Ron Brandsteder, want door vragen over de voorbije maand juist te beantwoorden, kan de kandidaat prijzen winnen.

„Hij of zij moet de ster van de avond zijn”, zegt Van den Hoof, die nog maar eens benadrukt dat het niet zijn doel is te „treiteren”. Eenmaal in de studio is het onthaal warm, met vrienden en familie op de tribune. En dan zijn er die prijzen nog, natuurlijk. Van den Hoof: „We willen onze gast dik en vet belonen. Ze winnen niet altijd alles, maar wel veel.”

Voorafgaand aan de eerste uitzending waren er bedenkingen. Want was het geen grove schending van de privacy? Een mindfuck die zijn weerga niet kende? Dat vangt VRT handig af: door de beetgenomen Vlamingen achteraf te overladen met sorry’s en ze duizenden euro’s aan uitjes, gadgets en vakanties cadeau te doen, is het niet de krommetenentelevisie die je afgaande op het format wellicht verwacht. En camera’s in huis werden steeds alleen voor een bepaalde ‘stunt’ aangebracht, na overleg met familie en vrienden; ze hingen er nooit permanent.

Bovendien kunnen de makers de kandidaat pas na het studio-gedeelte de zogenaamde quitclaim voorleggen; het document waarmee de gefilmde persoon akkoord gaat met uitzending van de beelden. Dan kun je er maar beter voor zorgen dat ze goedgeluimd zijn omdat ze net een weekendje Berlijn en een smartwatch van je hebben gekregen. Niemand weigerde.

Gecast zonder dat ze het wisten

Ook bij het selecteren van de slachtoffers is daarover nagedacht. De zeven Vlamingen die in deze eerste serie te grazen worden genomen, kwamen vorig jaar uit eigen beweging op de castingdag van een nieuw tv-programma af: Het vizier. Dat programma was al niet echt; het was bedoeld om te scouten voor Sorry voor alles. De makers konden potentiële kandidaten zodoende allerlei persoonlijke vragen stellen. Ze wisten bovendien dat het mensen waren die graag op tv wilden. Alle deelnemers kregen te horen dat ze niet door waren, waarna een goede vriend of vriendin in het geniep werd gepolst met de vraag of hij of zij goed zou reageren op de omvangrijke grap die ze voor ogen hadden.

VRT denkt, uiteraard, al aan een tweede serie. Dat wordt wel lastiger, erkent Van den Hoof, nu het hele land het programma kent. Het zal „heel veel creativiteit” vergen, zegt hij. En ach, als iemand tijdens zo’n maand zegt: ‘Het lijkt wel of ik in Sorry voor alles zit!’ – dan is dat eigenlijk wel grappig.

Twitter avatar margot_willems Margot Willems Mijn mama denkt al drie dagen dat ze gefilmd wordt door #sorryvooralles. best vermoeiend. 🙄 #paranoia

Bedenker De Bruyne noemt een nieuwe serie „moeilijk, maar niet onmogelijk”. „Als je ziet hoe absurd ver we nu al konden gaan, dan ben ik er zeker van dat we mensen er nog steeds bij kunnen lappen. Het zou zelfs met mij lukken. Daar ben ik van overtuigd.”

Ondertussen trekt ook het buitenland aan zijn format. De Bruyne is volgende week in Cannes op tv-beurs Mipcom, „om te kijken wat de internationale markt ervan denkt”. Het grote Warner Bros. is de internationale verdeler van het format – en hoewel de makers geen namen willen noemen, is er al interesse uit Nederland. U bent gewaarschuwd.