Commentaar

Schandaal slavenarbeid Qatar wordt urgenter met WK 2022

©

©

Zal de Zwitserse rechter de wereldvoetbalbond FIFA dwingen om het oliestaatje Qatar de mensenrechten van haar buitenlandse arbeiders te laten respecteren? In de wereld van recht en politiek heet zoiets een ‘long shot’, ofwel een gokje. Eerst moet vaststaan of de eisende partij, vakbond FNV, die vast geen leden in Qatar heeft, wel ontvankelijk is. Dan komt de vraag of FIFA inderdaad in staat is om een soeverein land tot een bepaald beleid te dwingen – en of het dus voor het uitblijven daarvan aansprakelijk gesteld kan worden. En dan is er de kwestie of de rechten van buitenlandse arbeiders in Qatar daadwerkelijk geschonden worden.

Die laatste vraag is heel veel makkelijker te beantwoorden dan die eerste twee. FNV brengt de dagvaarding uit namens de BWI, de internationale federatie van vakbonden in de bouw- en houtsector. De BWI tracht aan een andere onderhandelingstafel Qatar te laten instemmen met inspectie van de bouwplaatsen van de stadions voor het WK 2022. De aankondiging van de rechtszaak moet dan ook vooral worden gezien als een drukmiddel. Zoals met iedere aankondiging van een rechtszaak moet ook deze nog waarheid worden.

Wat niet wegneemt dat hier voor een rechtvaardige zaak wordt gestreden. Het schandaal Qatar WK 2022 wordt urgenter en groter naarmate die datum dichterbij komt. De keuze voor Qatar was in 2010 al omgeven door corruptie. Het idee om in het snikhete staatje zonder enige voetbaltraditie het wereldkampioenschap te houden was van begin af krankzinnig. Dezer dagen wordt er een voorproefje van gegeven met het WK wielrennen, dat wordt verreden op uitgestorven asfaltwegen bij temperaturen tegen de 40 graden.

Inmiddels staat het dodental onder de stadionarbeiders vermoedelijk op meer dan duizend. Zij werken meer als lijfeigene dan als werknemer. Ze mogen niet zonder toestemming van de baas van werkgever veranderen, het land niet verlaten en zich niet organiseren. Hun inkwartiering is primitief, het werk is gevaarlijk en staat niet onder onafhankelijk toezicht. Qatar staat internationaal onder druk, via de International Labour Organisation, waar twaalf landen een klacht indienden – gek genoeg zonder Nederland.

Dat resulteerde in een aantal hervormingen, met als paradoxaal effect dat de condities op de WK-locaties nu gunstig afsteken bij de rest van Qatar waar de meeste arbeidsmigranten werken. Internationaal opererende aannemers, zoals BAM, hebben trouwens ook een rol. Niemand verplicht hen om bij grote opdrachten, welke dan ook, wantoestanden op de arbeidsmarkt te accepteren. Eerder het tegenovergestelde. Geef dus het goede voorbeeld.