Cultuur

Interview

Interview

Jazzpianist

Foto Andreas Terlaak

‘Onderdanigheid, daar zijn we niet goed in’

Sopraan Klaartje van Veldhoven en jazzpianist Rembrandt Frerichs maken samen muziek die los wil komen van genres.

Ze leerden elkaar kennen in een strandtent. „La Cantina in Scheveningen”, zegt Rembrandt Frerichs (1977). „De Beach Party van het Koninklijk Conservatorium”, vult Klaartje van Veldhoven (1981) aan. „Rembrandt was derdejaars, ik zat nog in de vooropleiding, pas net op kamers.” Inmiddels zijn ze getrouwd en wonen ze volgens Frerichs „in het Montmartre van Den Haag”, waar de zolder afgezien van wat kinderspeelgoed vol met instrumenten staat. Ze hebben twee kinderen, de jazzpianist en de sopraan die onder meer bij de Nederlandse Bachvereniging zingt. En nu kruisen hun paden ook op muzikaal gebied.

Samen hebben Frerichs en Van Veldhoven een cd opgenomen, die eind januari uitkomt. Daarop spelen barokmusici en mensen uit de geïmproviseerde muziek samen. Normal gets you nowhere, heet het album. Van Veldhoven: „Je kunt wel doen wat iedereen doet, maar het is spannender om dat los te laten.”

Loskomen van alle conventies

Van Veldhoven en Frerichs behoren tot een scene van musici die verder willen kijken dan hun eigen genres, iets wat ze uit zullen werken in hun serie concerten in de Stadsgehoorzaal in Leiden, waar ze vanaf donderdag ‘artists in residence’ zijn. Nee, het is niet zo dat klassieke muziek voor Van Veldhoven heeft afgedaan: ze blijft ook Bach zingen. „Dat hoort bij me. Maar ik wil wel loskomen van alle conventies die ik me als klassiek musicus heb aangeleerd. Ik ben in mijn opleiding zo vaak mensen tegengekomen die zeiden: dit moet zo, dit mag niet zo, dit zing je niet volgens dit oude traktaat…”

Frerichs: „Totale onzin natuurlijk.”Van Veldhoven: „In het begin neem je het allemaal aan, maar op een gegeven moment denk je: waarom moet het allemaal zo stijf? We kunnen zoveel creatiever met dat oude repertoire omgaan. Ik wil niet meer vanuit dogma’s denken, maar als maker naar klassieke muziek kijken. Ik schrijf zelf ook teksten. Waarom zou ik die niet kunnen zingen? Onderdanig zijn aan een systeem, dat is iets waar ik niet zo goed in ben.”

Frerichs komt uit de jazz, maar schuift op zijn manier juist op naar de klassieke muziek. Veel klassieke musici spelen zijn composities inmiddels, van het Osiris Trio tot gitarist Izhar Elias. Hij heeft ook een stuk gemaakt voor de finale van het concours van het Dutch Harp Festival van Remy van Kesteren, waarin de drie finalisten worden geacht samen te spelen. En sinds enkele jaren speelt hij op een fortepiano, een kopie van een instrument waarop Mozart nog had kunnen spelen, waarmee hij uniek is in de jazz.

Arabische toonladders

„Voordat ik naar het conservatorium ging, heb ik een paar jaar in Kairo gewoond. Daar raakte ik geïnteresseerd in Arabische muziek. Terug in Nederland ging ik steeds vaker met Arabische musici spelen, maar altijd klaagden ze: leuk met je te spelen, maar die Steinway is veel te hard. Toen zei mijn drummer: waarom neem je niet gewoon een fortepiano? Dan weet je zeker dat die Arabieren nooit meer gaan zeiken – zo’n ding is zó zacht, dat horen ze nauwelijks. En inderdaad: die klank, dat klopte. Bovendien kun je heel makkelijk een paar tonen verstemmen, zodat ik ook Arabische toonladders kan spelen.”

Het gesprek vindt plaats op de dag dat bekend wordt dat Jos van Veldhoven per 2018 afscheid neemt als artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging. Hij heeft het ensemble dan 35 jaar geleid. Jos van Veldhoven is Klaartjes oom. Ze zal de samenwerking missen. „Als ik met hem heb gerepeteerd, kom ik altijd vol inspiratie thuis. Ik heb heel veel van hem geleerd. Hij heeft veel respect voor de muziek, maar blijft er ook altijd met een frisse blik naar kijken. Hij is ook heel geïnteresseerd in wat wij als jongere generatie doen.”

Ook Frerichs zoekt Klaartjes oom regelmatig op voor advies voor zijn composities. ,,Hij kijkt er dan naar als dirigent, hij zegt: dit is niet duidelijk, dit moet in een andere sleutel… Het wordt er echt beter van.”

Klaartje van Veldhoven (sopraan), het Rembrandt Frerichs Trio & Bert van den Brink (accordeon) treden 13/10 op in de Stadsgehoorzaal Leiden.