Meer minderheden op de UvA en als dat niet lukt: quota

Onderwijs

De diversiteitscommissie van de UvA presenteerde haar langverwachte aanbevelingen. Het bestuur gaat er voorzichtig in mee.

Moataz Rageb (29), student sociologie, actief voor diversiteit. „Het klinkt veelbelovend. Nu de daden nog. We ervoeren dat er verandering nodig was." Foto's: Olivier Middendorp

Er was veel applaus voor de Commissie voor Diversiteit van de Universiteit van Amsterdam, toen die woensdag in een volle zaal van de universiteitsbibliotheek een reeks van aanbevelingen in het Engels presenteerde. Deze moeten het klimaat aan de universiteit voor onder anderen vrouwen, etnische minderheden, homoseksuelen, transgenders en gehandicapten verbeteren. In het publiek zaten veel mensen die zich in actiegroepen en in ander verband hadden beijverd voor grote diversiteit.

Masculien en westers

De commissie is voortgekomen uit de maatregelen na de Maagdenhuisbezetting van begin 2015, toen onder meer een toename van de diversiteit op de universiteit werd bepleit. Volgens de commissie zouden studenten moeten worden gerekruteerd op scholen met veel leerlingen met een minderheidsachtergrond. Als de gestelde doelen niet worden gehaald, dan moeten ze bindend worden gemaakt door bijvoorbeeld quota.

De bestrijding van racisme moet serieus worden genomen met een veilige behandeling van klachten. Er moet ook erkenning zijn dat alle kennis en wetenschap wordt bepaald door ‘onderliggende machtsstructuren’. „Wat gezien wordt als talent, succes, leiderschap of excellentie, is vaak niet neutraal”, aldus het rapport. „Deze waarden zijn meestal gebaseerd op kenmerken die masculien en westers zijn en worden geassocieerd met de sociaal-economische middenklasse”. Met een vrijwillige „curriculascan” van alle vakken en een vrijwillige cursus diversiteit zouden andere perspectieven aan bod moeten komen.

Macht bij faculteiten

Met de instelling van diversiteitsfunctionarissen, die moeten toezien op opvolging van de aanbevelingen, geeft het UvA-bestuur een eerste gevolg aan het rapport. De vraag is of de stafleden en studenten deze aanbevelingen breed zullen overnemen. Bij de inspraaksessies bleek dat er bij de faculteiten verschillend wordt gedacht. Wat is het koloniale aspect aan wiskunde? Op het Science Park was naast bijval ook veel kritiek. „In plaats van welk vak komt een cursus diversiteit?” had een wiskundestudent gevraagd.

De vijf leden van de commissie, onder leiding van Gloria Wekker, emeritus hoogleraar gender studies, zijn prominent maar komen allen uit de antropologische en sociale studies. Andere faculteiten waren niet gerepresenteerd, terwijl zij in de gedecentraliseerde structuur van de universiteit wel veel macht hebben.

Vandaar dat de voorzitter van het college van bestuur, Geert ten Dam, een start maakt door in al die faculteiten diversiteitsfunctionarissen te posteren. Die moeten samen met de nieuwe diversiteitsfunctionaris bij het college van bestuur een plan van aanpak maken.

uva

Uitblijvende benoemingen

De mensen aan de universiteit zijn sterk gericht op gelijkheid, stelde Wekker. Maar er is volgens haar veel minder gevoel voor verschillen in gender, ras en etniciteit. „Als we de rol van etniciteit zouden negeren, komen er alleen meer witte vrouwen aan de top.”

Dat discriminatie moet worden bestreden, wordt op de universiteit algemeen erkend. 41 procent van de staf en 33 procent van de studenten heeft voorbeelden van uitsluiting in zijn omgeving gezien en 15 procent van de staf en 8 procent van de studenten zegt zelf discriminatie te hebben ervaren. Van internationale medewerkers had zelfs 42 procent discriminatie ondervonden. Daar heeft de UvA nog geen goede remedie tegen. De commissie noemt schrijnende voorbeelden van uitblijvende benoemingen en beledigingen bij wijze van grap. Klagers werden niet serieus genomen.

Maar het zal nog een karwei zijn om het aantal studenten van niet-westerse achtergrond aan de UvA te verhogen. De Vrije Universiteit (21 procent niet-westers) spreekt met een religieuze achtergrond moslims meer aan dan de seculiere UvA. Vandaar dat de commissie de ongevoeligheid voor religie aankaart. De niet-westerse buitenlanders worden niet meegeteld voor diversiteit.

Het gaat de commissie erom dat de universiteit een afspiegeling is van Amsterdam, waar meer dan de helft van de jongeren van niet-westerse achtergrond is. Onder UvA-studenten is dat 13 procent. Dat is minder dan de 28 procent niet-westerse leerlingen die jaarlijks in Amsterdam voor het vwo slagen. Het is wel meer dan 8 procent van niet-westerse achtergrond die landelijk het vwo-eindexamen halen.

Behalve de VU hebben de Erasmus Universiteit (22 procent) en de Universiteit Leiden (15 procent) meer studenten met niet-westerse achtergrond. Niet-westerse Nederlanders met een vwo-diploma gaan meer dan gemiddeld naar de universiteit. Daarna vallen ze vaker dan gemiddeld uit. De commissie brengt dat deels in verband met discriminatie.