Recensie

Kunath en Altmejd: kitsch versus confrontatie

Elk mens bestaat uit puzzelstukken, dat lijkt het idee dat het werk van David Altmejd en Friedrich Kunath bij elkaar houdt. En een goede kunstenaar, zo tonen ze op hun gecombineerde solotentoonstellingen in Kade in Amersfoort, zet die stukken zo in elkaar dat je je als toeschouwer in zijn wereldbeeld herkent, terwijl het ook een nieuwe waarheid toont.

Altmejd en Kunath vertegenwoordigen twee manieren van kijken: Altmejd maakt beelden van ‘mensachtigen’, Kunath toont de wereld om ons heen (bossen, stranden, straten), zijn personages zijn meestal figuranten in het landschap. Grappig genoeg maakt dit verschil in aanpak uiteindelijk weinig uit: beiden houden er een eigen, dwingend en uitnodigend wereldbeeld op na – beide oeuvres zijn verleidelijk en mysterieus.

Op de grens van herkennen en verbazen

Foto Fred Ernst

Foto Fred Ernst

Het grootste verschil zit in de hoeveelheid ruimte die ze overlaten aan de toeschouwer. Altmejd is een voorstander van ruime interpretatie. Zijn mensfiguren zijn grillige bouwsels die balanceren op de grens van natuur en cultuur: Altmejd bouwt ze op uit gips, metaal en epoxy, maar ze bevatten ook grote brokken kwarts, kokosnoten (bij Altmejd symbool voor het menselijk hoofd) en stukken spiegel waarin je jezelf ziet gereflecteerd. Dat, samen met de sprookjesachtige vormen, maakt de boodschap duidelijk: Altmejd wil dat de toeschouwer uit zijn weelderige beelden een eigen mensbeeld samenstelt, in het besef dat elk van die beelden subjectief is, maar daarom niet minder rijk en wáár. Altmejd balanceert zo bijna voorbeeldig op de grens van herkennen en verbazen, sturen en vrijlaten. Het maakt kijken naar zijn beelden een prettige, confronterende ervaring.

Dat is anders bij Kunath. De mensen in zijn werk zijn vooral cartoonfiguren. Dat lijkt veelzeggend: Kunath dompelt zich onder in ironie en onttrekt zich gretig aan elke eenduidige interpretatie. Die dubbelzinnigheid heeft hij hard nodig, want zonder zou zijn werk kitsch zijn: het zit vol verwijzingen naar romantische clichés, natuurlyriek en Casper David Friedrich. Probleem met Kunath is dat je hem ervan blijft verdenken dat hij die kitsch eigenlijk heel mooi vindt en dubbelzinnigheid nodig heeft om die lelijkheid hedendaags te laten lijken – zijn werk zit vol ideeën die zowel de postmodernisten in de jaren tachtig als (vooral) Sigmar Polke al veel intelligenter hebben aangepakt. Kunath is typisch zo’n kunstenaar die hippe galeries tonen om verzamelaars met slechte smaak binnenboord te houden. Maar op een solo valt hij door de mand – zeker naast de rijkere Altmejd.