Hoera, daar is de tram. Denkt een deel van het dorp

Reportage

De komst van een tramlijn verdeelt het dorp Uithoorn. Forenzen zijn blij, maar omwonenden vrezen herrie en zeggen dat er niet naar hen wordt geluisterd. De inspraak „is zo zorgvuldig geweest, dat mensen de indruk hebben dat ze nu mogen meebesluiten.”

Foto’s Roger Cremers

Ze hadden al last van het lawaai van af- en aanrijdende bussen in hun achtertuin en van de gierende motoren van opstijgende vliegtuigen boven hun hoofd. En nu dit.

Toen Mirella Visser en Fred Regoort zestien jaar geleden hun huis kochten in de Uithoornse wijk de Legmeer, wisten ze niet dat er mogelijk ook nog een tramlijn zou worden aangelegd langs hun villa.

121016BIN_tramlijnUithoorn

De natuur, de oude spoordijk, het water. Het was de rust van een dorp waarvoor ze naar deze nieuwe woonwijk waren verhuisd. „Zijn we de stad ontvlucht, komt de stad naar óns toe”, zegt Visser (54), zelfstandig ondernemer. „Straks rijdt er ruim dertig keer per uur een bus of tram pal langs ons huis. Om de minuut vijftig decibel of meer. Er zijn buurten in hartje Amsterdam waar dat niet eens voorkomt.”

De gemeente Uithoorn, 29.000 inwoners, tien minuten van Schiphol, wil de bestaande tramlijn van Amsterdam naar Amstelveen doortrekken naar Uithoorn. Al ruim anderhalf jaar wordt in de gemeenteraad gesproken over de Uithoornlijn. Deze donderdag valt het definitieve besluit. De aanleg kost 60 miljoen.

De gemeente wil de tram omdat steeds meer mensen forenzen naar Amsterdam. Het huidige busnet is te duur. En een tram is ook sneller.

De tram verdeelt het dorp in voor- en tegenstanders. Een deel ziet vooral de voordelen: sneller reizen naar Amsterdam en Amstelveen. Maar er is ook vrees voor herrie, verkeersonveiligheid, criminaliteit en waardedaling van huizen. Deze kritiek komt vooral van de bewoners vlak langs het tracé.

De tram moet gaan rijden over de oude spoordijk, die het dorp al meer dan een eeuw in tweeën splitst en waar in 1950 de laatste reizigerstrein overheen reed. Een deel van de oude spoordijk is al als busbaan in gebruik, maar de rest is nu nog het domein van wandelaars.

Het besluit over de tramlijn ligt in handen van vier partijen: Uithoorn, Amstelveen, de Stadsregio Amsterdam en de provincie Noord-Holland. Hoe maak je als politicus de juiste belangenafweging in een dermate politiek gevoelig dossier? En voelt de burger zich vertegenwoordigd?

Als de boodschap je niet aanstaat, wil dat niet zeggen dat de communicatie slecht is geweest

Wethouder Marvin Polak

1310BINuithoorn2_3k

Foto's Roger Cremers

Foto’s Roger Cremers

Wáár is mijn gemeente?

Iedereen in het dorp kon anderhalf jaar meepraten over de plannen. Op bewonersavonden, via een enquête, een consultatieronde, of zoals op deze woensdagavond 28 september; tijdens een hoorzitting in het gemeentehuis. De publieke tribune is met tientallen stoelen uitgebreid, om de meer dan honderd (overwegend boze) bewoners een plek te geven.

Achter het spreekgestoelte staat Mirella Visser, die vertelt over de verdubbeling van de geluidsoverlast die een gecombineerde bus- en trambaan voor haar als omwonende zou betekenen. En haar wijk gáát al gebukt onder de toenemende overlast van startende vliegtuigen, die niet alleen zorgen voor „slaapverstoring”, maar ook voor „hart-en vaatziekten” en „negatieve invloed op de leerprestaties van kinderen”, zegt ze voor een volle raadszaal.

Al in maart vorig jaar ontvingen Visser en haar man een brief over de plannen, net zoals ruim 900 andere huishoudens dicht bij het beoogde tracé. „Ik was bij alle drie de bewonersavonden voor mijn wijk”, zegt Visser na afloop. „Maar nooit zag ik iemand van de lokale politiek. Wáár is mijn gemeente, dacht ik. Waar is mijn politieke vertegenwoordiging?” In het lokale buurthuis zat ze aan tafel met vooral projectmanagers van de Stadsregio Amsterdam, het regionale samenwerkingsverband van vijftien gemeenten en tevens de bestuurlijk opdrachtgever van de Uithoornlijn. „Maar wij kiezen de Stadsregio niet, wij kiezen de raad.”

Die bewonersavonden waren er speciaal voor de bewoners, zegt Els Gasseling, PvdA-fractievoorzitter. „Daar waren wij geheel terecht niet voor uitgenodigd. Bij de drie bredere inloopavonden was de lokale politiek gewoon aanwezig.” Gasseling heeft niet de indruk dat raadsleden te weinig aanwezig of bereikbaar zijn geweest. „Ik heb met heel veel mensen gesproken. Het proces van inspraak is heel zorgvuldig geweest. Zó zorgvuldig, dat mensen de indruk hebben dat ze nu mogen meebeslissen.”

Ongelukkig is dat, terwijl de inloopavonden nog in volle gang waren, er ineens een voorlopig besluit viel. In mei besloot de stuurgroep waarin gemeenten, stadsregio en provincie zijn vertegenwoordigd, dat de tram er moest komen, en over welk tracé en met welke haltes. De gemeenteraden van Uithoorn en Amstelveen hoefden zich alleen nog definitief uit te spreken over deze zogeheten voorkeursvariant.

Onhandig

Dat heeft het college wel erg onhandig gecommuniceerd, vindt Jordy Keimes van het CDA, die verder tevreden is over de inspraak. „Het college kiest al voor een tram dwars door het dorp. En tegelijkertijd hangt in het bushokje de oproep: burger, geef uw mening. Tuurlijk vragen mensen zich dan af: waarom zou ik dat nog doen? Niet iedereen ziet het verschil tussen het besluit van zo’n stuurgroep en de gemeenteraad.”

Die tram komt er, het besluit ligt allang vast, denkt ook Dick Streefkerk (52), bewoner aan het tracé en in het dagelijks leven hoofd van de IC-afdeling van het Alrijne Ziekenhuis in Leiderdorp. Ook hij komt vanavond inspreken, maar hij is vooraf sceptisch over zijn invloed. Vanaf het begin wordt er volgens hem gesproken over één tracé. „Ondanks dat ik op alle inloopavonden heb aangegeven dat er naar mijn idee betere oplossingen zijn dan door dit dichtbevolkte gebied te gaan rijden.”

„Als de boodschap je niet aanstaat, wil dat niet zeggen dat de communicatie slecht is geweest”, zegt verantwoordelijk wethouder Marvin Polak (verkeer en vervoer, VVD). Er zijn wel degelijk drie tracés onderzocht, waarvan deze voorkeursvariant er „met kop en schouders” bovenuit stak. Dat er vervolgens voor is gekozen om één variant voor te leggen aan de raad, is logisch, vindt hij. „Je moet kiezen, omdat vier verschillende overheden nu een besluit moeten nemen. Als je aan vier verschillende raden vraagt: kies er maar één, dan ga je er niet komen.”

Ieder uur razen hier vliegtuigen voorbij en dan ga je zitten zeuren over het belletje van zo’n tram

1310BINuithoorn3_3k

Foto's Roger Cremers

Foto’s Roger Cremers

‘Iedereen blij’

„Ik kan niet verwachten dat iedereen blij is met de tram”, zegt Polak. „Wat wij kunnen doen, is de mensen goed informeren. En ik heb nog nooit zo’n uitgebreid participatietraject gezien.” De inspraak heeft ook ergens toe geleid, zegt hij. Zo blijft één buslijn behouden. „En we plaatsen niet alleen geluidsschermen waar de geluidsnorm wordt overschreden, maar ook op plekken die onder die norm zitten.”

„Het zijn altijd de mensen die tegen zijn, die je hoort”, zegt Evelien Verkerk (35), eigenaar van restaurant Sjiek aan de Amstel. „Maar ik ben groot voorstander van die tram. Persoonlijk, omdat ik straks snel in Amsterdam ben. En zakelijk, omdat meer mensen ons straks kunnen bereiken.” Verkerk, die zelf aan de rand van de Legmeer woont, stoort zich aan alle negativiteit. „Ieder uur razen hier vliegtuigen voorbij en dan ga je zitten zeuren over het belletje van zo’n tram.” Alma Hak (59) van de ijssalon even verderop, is het met haar eens. „Ik zie vooral voordelen, terwijl je in de lokale krant alleen leest over de mensen bij wie die lijn vlak langs hun huis gaat.”

De mensen die het zwaarst getroffen worden zijn in de minderheid en hebben het nakijken, vindt Visser. Terwijl de raadsleden zich vorige week woensdag opmaakten voor het laatste debat over de Uithoornlijn, deed Visser per mail nog een ultieme oproep aan alle fracties: „Alleen u kunt de afweging maken of het maatschappelijk verantwoord is om een specifieke wijk in uw gemeente zo slecht te bedienen wanneer het gaat om bescherming van de burgers tegen geluid en fijnstof.”

Opschieten

„Wij zitten er als raad voor het algemeen belang en je probeert ervoor te zorgen dat het individueel belang niet te veel geschaad wordt”, reageert Gasseling (PvdA). Net zoals Visser woont ze ook in de Legmeer. „Ik loop ook iedere dag met mijn hond op die dijk. Tuurlijk heeft zo’n tram impact op de omgeving, maar ik weet: een buslijn zou het probleem niet oplossen. Op de lange termijn is die tram goed voor heel Uithoorn. Het is verandering, en verandering doet pijn.”

Trekt de wethouder zich de kritiek aan? Polak:

„Het enige wat ik kan doen is tegemoetkomen aan de zorgen die er leven en deze waar nodig verzachten. Als bestuurder hoor ik voor het algemeen belang te gaan en niet alleen te luisteren naar de mensen die zich melden op het gemeentehuis. Een klein groepje burgers kan geen beslissing nemen voor heel Uithoorn. Er zijn ook genoeg mensen in het dorp die tegen me zeggen; schiet eens op met die tram.”