‘Het KLM-gevoel gaat verloren’

Arbeidsconflict

Cabinepersoneel van KLM voert actie. Bondsvoorzitter Annette Groeneveld is hard over de directie. „KLM heeft ons een oor aangenaaid.”

KLM-stewardess serveert lunch tijdens een vlucht van Amsterdam naar Stockholm. Foto Rob Brouwer / Hollandse Hoogte

De stewards en stewardessen van KLM zijn boos. Ze voelen zich geschoffeerd door hun directie. Na conflicten met het grondpersoneel over de cao en met de piloten over hun pensioen komt nu het cabinepersoneel, in totaal 9.500 werknemers, in opstand tegen een bezuinigingsmaatregel. De twee vakbonden voor cabinepersoneel voeren deze week actie tegen het schrappen van een steward(ess) op lange vluchten, vanaf eind oktober.

FNV Cabine roept de circa 1.500 leden op om met een driedaagse stiptheidsactie strikt volgens de regels te werken. De Vereniging Nederlands Cabinepersoneel (VNC), met vier keer zoveel leden, laat KLM sinds maandag meer betalen voor het overschrijden van cao-regels.

Voorlopig hebben passagiers geen last van de acties, zegt VNC-voorzitter (en senior purser) Annette Groeneveld. Een staking ligt vooralsnog niet voor de hand. „Het valt onze leden heel zwaar om de klanten lastig te vallen.” Maar de woede over de opstelling van de directie is groot. „De directie toont geen respect voor het personeel. De gevolgen zijn groter dan ze zich realiseren. Mensen die al decennia voor KLM werken zijn diep teleurgesteld. Het KLM-gevoel gaat verloren.”

Volgens KLM moeten ze tegen hun zin een steward(ess) schrappen omdat de bonden niet willen praten over lagere personeelskosten.

„Dat is onzin, een praatje voor de media. Zij leggen deze maatregel eenzijdig op, voorafgaand aan onderhandelingen over de cao. Wij willen ons niet vooraf verbinden aan de doelstelling van 4 procent productiviteitsstijging per jaar, zoals de directie wil. Wat valt er te onderhandelen als de uitkomst al bekend is? Bovendien willen wij eerst een slepend pensioenconflict oplossen. Die kwestie zorgt al een jaar voor verstoorde verhoudingen.”

Waar gaat het pensioenconflict over?

„KLM weigert de herstelpremie te betalen die de pensioenen van het cabinepersoneel op peil houdt, 35 miljoen euro. Tegen afspraken in hebben ze in de uitvoeringsovereenkomst met het pensioenfonds vastgelegd dat de tekorten via ‘natuurlijk herstel’ worden aangevuld. Daar hebben wij geen vertrouwen in. Wij eisen dat die onjuiste overeenkomst van tafel gaat, of dat er een goede afspraak komt over een vaste premie. Bedenk wel: die 35 miljoen, plus 15 miljoen premievrijval, is ons geld, het is uitgesteld loon.”

U gaat er zelfs voor naar de rechter. Kon het echt niet anders?

„Ik vlieg al dertig jaar voor KLM, ik zit er echt niet op te wachten om tegen mijn werkgever te procederen. We hadden geen keus. We hebben de directie een jaar de tijd gegeven om met een oplossing te komen, maar tevergeefs. De directie zegt dat ze de dialoog met ons aan gaan, maar ze komen steeds met hetzelfde liedje. Dat noem ik geen dialoog. KLM heeft ons een oor aangenaaid.”

Het schrappen van een cabin attendant gaat in vanaf de winterdienstregeling voor drie grote vliegtuigtypes, op 40 procent van de intercontinentale routes. Het gaat om een besparing van 250 voltijdsbanen, 15 miljoen euro per jaar. Wat betekent het voor het werk in de cabine?

„Het aantal passagiers per bemanningslid gaat flink omhoog. In een B777 zitten 300 passagiers in Economy, met zes cabin attendants. Met één bemanningslid minder zijn ze elk verantwoordelijk voor 60 in plaats van 50 passagiers. De veiligheid is niet in het geding, maar het gaat zeker ten koste van de service die we kunnen bieden. De maatregel is een truc om niet 250 mensen hoeven aan te nemen voor de winterdienst. De mooie woorden staan haaks op het beleid. KLM wil de ‘most customercentric airline’ zijn. Dat kan niet met zo’n bezuiniging.”

KLM moet concurreren met budgetmaatschappijen en maatschappijen uit de Golfstaten, met minder kosten en goedkopere tickets. Harder werken is toch niet zo vreemd?

„Het probleem is dat de directie geen keuze maakt. Je kunt niet duurder zijn dan budgetmaatschappijen en tegelijk geen extra service bieden. Het echte probleem is de marktverstoring door de Golfmaatschappijen. Hun halflege vliegtuigen en uitgebreide service kunnen ze echt niet betalen uit de tickets, dat kan alleen dankzij staatssteun. Nederlandse en Europese politici moeten weer werk maken van eerlijke concurrentie, maar vreemd genoeg hoor je KLM-topman Elbers daar nauwelijks over.”

Hij zegt wel dat KLM de concurrentieslag alleen kan overleven door goedkoper te worden.

„Zowel binnen als buiten het bedrijf worden mensen bang gemaakt: we moeten dit doen anders vallen we om. Kijk naar de groei dit jaar, veertien bestemmingen erbij, zo slecht gaat het niet.”

Begin november presenteert moederbedrijf Air France-KLM een nieuwe strategie. Verwacht u meer bezuinigingen?

„Ik verwacht daar niets van voor KLM. Tot onze verbazing hebben we van KLM te horen gekregen dat de nieuwe strategie alleen geldt voor Air France. Hier zou het niet nodig zijn omdat we in Nederland een overlegcultuur hebben. Daar blijkt de laatste tijd niet zoveel van.”

De arbeidsomstandigheden in de luchtvaart verslechteren. Zou u iemand van 20 aanraden om stewardess te worden?

„Het is een prachtig vak. Maar waar gaan we naar toe? Bij Emirates en Ryanair ben je als stewardess een wegwerpproduct. Als KLM ook die kant opgaat raad ik het af om dit beroep te kiezen.”