Cinekid is al lang volwassen (30 jaar!)

Cinekid

Het kindermediafestival laat zien hoe kinderen via media een eigen identiteit ontwikkelen.

Cinekid Festival 2001. Archieffoto.

Het kindermediafestival Cinekid bestaat dertig jaar. Wat in 1987 begon met zo’n twintig films, is bij de dertigste editie uitgegroeid tot een festival met ongeveer honderd films en zo’n zeventig televisieseries en documentaires, gericht op 3- tot 14-jarigen. Dat is niet alles, naast onderdelen voor professionals is er het MediaLab, door Cinekid aangeprezen als „de grootste digitale speeltuin van Europa”. Hier kan de jeugd zich onderdompelen in interactieve installaties tot een workshop hologrammen maken. Vakblad Variety noemde Cinekid het grootste kinderfestival ter wereld en prijst „de nieuwe wegen die het festival inslaat met multimedia en seminars”.

Ondanks dit succes krijgt het festival volgend jaar bijna 200.000 euro minder subsidie dan werd aangevraagd. Directeur Sannette Naeyé, die per 1 februari 2017 na bijna twintig jaar Cinekid verlaat, is echter positief over de toekomst. De bijna 40 procent subsidiekorting die Cinekid in 2013 voor de kiezen kreeg, werd opgevangen door private fondsen en het mediaprogramma van de Europese Unie.

Het is bijna niet meer voor te stellen maar in 1987 werden er vrijwel geen kinderfilms gemaakt in Nederland. De prijs voor beste film ging toen noodgedwongen naar het Zweedse Mijn leven als hond. Eind jaren tachtig kwam de productie van de Nederlandse jeugdfilm hortend en stotend op gang, tegenwoordig worden er jaarlijks ongeveer tien gemaakt. Het genre is de melkkoe van de Nederlandse filmindustrie.

Was in de beginjaren van het festival de Scandinavische kinderfilm hét model waar Nederlandse jeugdfilmmakers vol afgunst naar keken, dertig jaar later zijn de rollen volgens Naeyé omgedraaid. „Scandinaviërs zijn nu jaloers op ons. Wij zijn in Nederland sowieso goed in jeugdcultuur, met naast films ook tv-programma’s, boeken en illustratoren. Dat komt omdat we zowel een beetje dwars en stout zijn als dominee-achtig en gedisciplineerd. Wij zijn goed in scenario-ontwikkeling en zetten in op oorspronkelijke verhalen.”

Foto Corinne de Korver

Cinekid Festival: 16 October 2015. Foto Corinne de Korver

Zes uur per dag voor een scherm

Eind jaren negentig, parallel aan de opkomende digitalisering van de samenleving, introduceerde Naeyé een nieuw onderdeel: het MediaLab. Het lab had een pioniersfunctie en begon bescheiden, maar Naeyé schat de verhouding tussen film en nieuwe media tegenwoordig 50/50. De laatste jaren omvat het MediaLab 1.200 vierkante meter interactieve installaties, virtualrealitytoepassingen en apps.

Het lab is een etalage waarin techbedrijven en start-ups hun waren tentoonstellen en testen, ze horen aan de kreten wat kinderen leuk vinden. Omdat het onderdeel qua organisatie duurder is dan het filmprogramma, is Naeyé blij met de (financiële) erkenning die het wereldwijd krijgt.

Toen Naeyé met het MediaLab begon, keken kinderen „slechts” anderhalf à twee uur per dag televisie, tegenwoordig is dat zes uur. Waarbij het tv-scherm grotendeels is vervangen door smartphone en iPad en tv-kijken door sociale media, gamen en het non-lineair kijken van films en series. Naeyé benadrukt dat de impact van deze nieuwe mediaplatformen enorm is, naast ouders en contact met leeftijdsgenoten: „Kinderen besteden al heel lang meer tijd aan hun diverse beeldschermen dan dat ze naar school gaan. Dat heeft grote invloed op hun cognitieve, sociale en emotionele ontwikkeling.”

Foto Levin den Boer/ANP

Een jeugdige bezoeker in de Astrotrainer op de eerste dag van het Cinekid Festival van 2014 op het Amsterdamse Westergastfabriek terrein. Foto Levin den Boer/ANP

Cinekid is inmiddels niet meer voorbehouden aan de ongeveer 60.000 kinderen die het festival bezoeken, ook professionals worden meer en meer verwelkomd. Zij kunnen bijvoorbeeld naar symposia en conferenties die kritisch reflecteren op jeugd en media. Dit jaar gaan ze over nieuwe manieren van verhalen vertellen en mediawijsheid, met name over hoe jongeren via vlogs en sociale media zelf hun eigen culturele identiteit vormgeven.

Dat ze al die (nieuwe) media gebruiken is niet iets om bang voor te zijn, leerde Cinekid ons de afgelopen dertig jaar. Kinderen oefenen er hun (seksuele) identiteit mee, spiegelen zich aan helden en leren spelenderwijs wat empathie is. Dat kan via een kwalitatieve kinderfilm, maar evengoed via bijvoorbeeld een app, game, de Hololens (opvolger van de vr-bril), de Treehugger (te ervaren op MediaLab 2016) of door zelf een verhaal te vertellen. Lekker ouderwets.

Cinekid Festival. 15 t/m 21 okt. Westergasfabriek en in The Movies, Amsterdam en in ruim 35 filmtheaters in het land.