CDA keert zich tegen ‘ieder voor zich’-cultuur

Partij bindt in verkiezingsprogramma de strijd aan met de „doorgeschoten individualisering” van de Nederlandse maatschappij.

Partijvoorzitter Ruth Peetoom en CDA-lijsttrekker Sybrand Buma tijdens de presentatie van het CDA- verkiezingsprogramma in Dudok in Den Haag. Foto ANP / Bart Maat

Het CDA bindt de strijd aan met de „doorgeschoten individualisering” van de Nederlandse maatschappij en met de „ieder voor zich”-cultuur. „Deze verkiezingen gaan over de grote vraag: is dit Nederland het land dat we willen doorgeven aan onze kinderen”, zei CDA-leider Sybrand van Haersma Buma woensdagochtend tijdens de presentatie van het verkiezingsprogramma. „Ik vrees dat heel veel mensen ‘nee’ zullen zeggen, of niet volmondig ‘ja’.”

De oppositiepartij wil, als inzet bij de Tweede Kamerverkiezingen van maart volgend jaar, de dienstplicht invoeren voor jongens en meisjes, in te vullen bij het leger of bij maatschappelijke organisaties. Achttien-jarigen en nieuwe Nederlanders zouden een boek moeten krijgen met „de rechten en plichten” van het Nederlanderschap. „Wie niet inburgert, verliest het recht om hier te blijven”, zei Buma.

Het CDA werkt in zijn beknopte programma niet verder uit waar die rechten en plichten uit bestaan.

De partij pleit verder voor extra investeringen bij politie, justitie en de rechtelijke macht. „De trieste balans van dit kabinet is dat je veiligheid niet vergroot met pakkende slogans. Een veilig land vraagt om stevige maatregelen. Geen woorden, maar daden.” Ook wil de partij meer geld voor defensie: „Dat is geen keuze, maar noodzaak.”

Justitie en de veiligheidsdiensten zouden volgens het CDA ruimere bevoegdheden moeten krijgen om cyberterreur en -criminaliteit tegen te gaan. Verder wil de partij dat recidivisten langer worden gestraft, en dat veroordeelden met straffen korter dan twee jaar niet in aanmerking komen voor voorwaardelijke vrijlating.

Het CDA wil geen rechtbanken sluiten, en de politie hoeft niet van het ministerie van Justitie terug te verhuizen naar Binnenlandse Zaken. Rust in plaats van weer een hervorming is belangrijk, meent de partij.

Veel aandacht geeft het CDA aan mantelzorgers. Zij die voor een familielid zorgen, moeten een „zorgbonus” krijgen in de vorm van belastingvoordeel. „Zorgen voor elkaar moet niet belast, maar beloond worden.”

Waardering zou ook moeten gelden voor vrijwilligers: onnodige regels moeten geschrapt en vijftigplussers die structureel vrijwilligerswerk doen, zouden moeten worden vrijgesteld van een sollicitatieplicht.

Het conceptprogramma wordt in januari aan de CDA-leden voorgelegd op het verkiezingscongres.

Hieronder een aantal belangrijke en opmerkelijke zaken uit het programma:

Arbeidsmarkt: terug naar vastigheid

Het CDA maakt zich zorgen over de „doorgeschoten flexibilisering” van de arbeidsmarkt. „In een eerlijke economie is een duurzame relatie tussen werkgever en werknemer” van belang. Daarom wil zij één basisverzekering waarop alle werkenden – ongeacht het contract – bij arbeidsongeschiktheid beroep op kunnen doen. En er moeten meerjarencontracten komen. „Want een vijfjaarscontract is misschien geen vaste baan, maar wel veel beter dan elke twee jaar weer op straat staan”.

Bestuur: Minister voor Familie

Terug naar de kern van waar het CDA voor staat betekent voor de partij aandacht voor familie en gezin, en voor de regio. Op beide terreinen ziet ze ministerposten voor zich: landbouw is nu een ondergeschoven kindje bij Economische Zaken terwijl de sector een cruciale rol speelt bij voedselvoorziening, en verdient dus weer een aparte minister. Een minister voor Familie en Gezin moet ervoor zorgen dat „de ondersteuning van onze families permanent de aandacht krijgt die het verdient”.

Normen en waarden: dienstplicht

Niets is volgens het CDA belangrijker dan een sterke samenleving die is gebouwd op gedeelde verantwoordelijkheid. Omdat de partij signaleert dat die niet meer vanzelfsprekend is, stelt zij een nieuwe dienstplicht voor, niet alleen bij het leger, maar ook in de zorg, bij de politie, of maatschappelijke organisaties. Jongens én meisjes leren zo normbesef, burgerschap en „dat samenleven een gezamenlijke opdracht is”.

Onderwijs: terug naar basisbeurs

Het CDA wil het leenstelsel dat begin 2015 werd ingevoerd terugdraaien. Het maakt volgens de partij het hoger onderwijs ontoegankelijk, de doorstroom is volgens haar „aanmerkelijk verminderd en vergroot de breuklijn tussen hoog- en laagopgeleiden. Dat is „on-Nederlands”. Terug naar de basisbeurs dus volgens de partij. Een soortgelijke tweedeling is ook te zien bij peuters, en daarom zou er één voorschool moeten komen, zodat kinderen van werkenden en kinderen met een taalachterstand weer met elkaar spelen en leren.

Belastingen: vlaktaks

Net als voorgaande jaren wil het CDA een vlaktaks invoeren: twee tarieven dus (een voor lage inkomens, een voor hoge inkomens) in plaats van het huidige stelsel, en belasting naar draagkracht. Maar de partij beseft dat een hervorming van het belastingstelsel nu niet ieders prioriteit heeft „gezien de ernstige organisatie- en IT-problemen bij de belastingdienst”. Eerst moet die dienst worden gereorganiseerd, voordat er kan worden begonnen aan een „volledige en noodzakelijke” hervorming van het belastingstelsel.

Gezondheidszorg: suikerbelasting

Ziektepreventie moet volgens het CDA dé prioriteit zijn van de zorgsector en de volgende minister. Maar de voedingsmiddelenindustrie heeft nadrukkelijk ook een rol. De partij wil dat afspraken over het verminderen van suiker, zout en vet minder vrijblijvend worden. En er moet een suikerbelasting worden ingevoerd. De opbrengsten daarvan gaan onder meer naar het stimuleren van sport. En sport speelt weer „een belangrijke rol in het overbrengen van waarden”.