Column

Waar feminisme botst op het antiracisme

juttachorus0-1
In het voorjaar van 2004 werd de Turkse mevrouw Gül doodgeschoten voor een Blijf-van-mijn-lijf-huis. Eerwraak. Toen de Tweede Kamer een paar dagen later over huiselijk geweld debatteerde, pleitte Ayaan Hirsi Ali namens de VVD voor een speciale wet om eerwraak aan te pakken. „Het klinkt hard”, zei ze in de wandelgangen, „maar Gül is koren op mijn molen. Zij maakt cultureel geweld publiek.”

Typisch Hirsi Ali. Eerst zeggen dat allochtone vrouwen ‘gekooid’ zijn en ze dan van bovenaf emanciperen. Generaliserend en normatief. >

Aan haar moest ik denken toen ik de lezing van historicus Jolande Withuis las over het verraad van Nederlandse feministen, die islamitische vrouwonvriendelijkheid zouden vergoelijken. Die vrouwen laten hun islamitische seksegenoten barsten.

Withuis zette wat grove streken op het doek: „Het seksueel geweld in onder meer Keulen illustreerde afgelopen jaarwisseling op schrille wijze hoezeer de massale aanwezigheid van mannen uit primitief-patriarchale culturen de vrijheid van vrouwen bedreigt.” En: „Aan de sluipende islamisering van onze samenleving maken feministen zich medeplichtig.”

Het feminisme heeft zich laten verblinden door politieke correctheid, vindt Withuis, en ze kondigt een nieuwe generatie feministen aan die juist daar mee afrekent.

Toevallig maakte ik begin dit jaar in Spijkenisse kennis met een nieuwe generatie feministen. Geert Wilders deelde busjes ‘verzetsspray’ uit aan moeders en dochters. Toen jonge activisten uit Nederland, Noord-Afrika, Zuid-Amerika en het Midden-Oosten riepen dat hij hun feministische agenda misbruikte om vluchtelingen zwart te maken, werden ze uitgelachen en gearresteerd. „De feministen van de jaren zeventig waren wit”, zei Catherine Black, promovendus in de psychiatrie, toen. „Onze feministen zijn een afspiegeling van de samenleving.” De feministische beweging, viel mij daar op, was samengevallen met de antiracisme beweging.

Ik vraag Black nu of loyaliteiten elkaar in de weg kunnen zitten. Als feminist kijkt ze naar structuren die vrouwen onderdrukken. Als antiracist naar structuren die mensen met een andere etnische achtergrond onderdrukken. De vraag is hoe ze kijkt naar de structuren als in een etnische cultuur vrouwen worden onderdrukt.

„Ik ben niet loyaal aan de islam omdat ik antiracistisch ben”, zegt Black. „Maar mannen die hun vrouwen op driehoog achter opsluiten: alsof de islam in Nederland dat standpunt collectief heeft ingenomen.”

Withuis is blijven stilstaan bij het ‘emanciperen doe je zo’ van Hirsi Ali, zegt Black. „Wij zien slachtoffers van huiselijk geweld als individuen en proberen ze te helpen, bijvoorbeeld door hun verblijfsrechten onafhankelijk te maken van die van hun echtgenoot.”

De opdracht is niet een hele bevolkingsgroep verplicht te emanciperen, maar om voorwaarden te scheppen waarbinnen individuen dat kunnen doen.

Jutta Chorus (@juttachorus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.