‘Russisch gas stroomt in 2019 door TurkStream’

Energie

Poetin en Erdogan tekenden deze week hun omstreden gasdeal, met als onderdeel de pijplijn door de Zwarte Zee.

Foto Reuters

Turkije en Rusland hebben hun hervonden vriendschap maandag bezegeld met een definitieve afspraak over de aanleg van een nieuwe gasverbinding door de Zwarte Zee: TurkStream. President Erdogan en president Poetin tekenden maandag in Istanbul een contract om reeds in 2019 Russisch aardgas te laten stromen door de omstreden pijpleiding.

111016ECO_gasleiding

Het Russische Gazprom zal de aanleg door het zeegedeelte voor zijn rekening nemen, schrijft het Russische persbureau Interfaks. Voor het traject over land zal een Russisch-Turkse joint venture worden gevormd. Het gaat om twee pijpleidingen met een gezamenlijke capaciteit van 30 miljard kubieke meter.

Belangrijk onderdeel van de afspraak is de korting die de Turken bedongen hebben op het Russische gas. Hoe groot die korting wordt, is nog niet duidelijk. De Russische minister van Energie, Aleksandr Novak, zei maandag dat over de korting nog verder moet worden onderhandeld.

De ondertekening van het contract werd maandag met veel ceremonieel vertoon aangekondigd, maar een aantal belangrijke onderdelen moeten dus nog worden ingevuld.

Vooral de kwestie van de korting is in het verleden een belangrijk struikelblok geweest in de Turks-Russische betrekkingen. Maar kennelijk was het op dit moment belangrijker om de vriendschap te benadrukken tussen de twee landen, dan elkaar het mes op de keel te zetten over de prijs.

Presidenten Poetin en Erdogan hebben elkaar de afgelopen drie maanden drie keer ontmoet om hun verstandhouding te verbeteren. Die was ernstig beschadigd nadat het Turkse leger in november van het vorig jaar een Russisch gevechtsvlietuig had neergeschoten bij de Syrische grens. Begin deze zomer bood president Erdogan zijn excuses aan en dat maakte de weg vrij voor diplomatieke verzoening.

Geopolitieke speelbal

De gaspijpleiding door de Zwarte Zee is van meet af aan een geopolitieke speelbal geweest. Moskou wil de pijpleiding aanleggen om Oekraïne te kunnen omzeilen bij de leverantie aan Europa, dat ongeveer 40 procent van zijn gas uit Rusland betrekt.

Oorspronkelijk zou de leiding dwars door de Zwarte Zee naar Bulgarije gaan. De verbinding van 900 kilometer zou bestaan uit vier pijpen met een gezamenlijke capaciteit van 60 miljard kubieke meter.

Dat plan liep twee jaar geleden vast op Europese regelgeving. Die verplichte Gazprom om het traject over land aan Bulgaarse zijde en verder, open te stellen voor derde partijen. Hetgeen Gazprom weigerde.

Daarop toverde Moskou de Turkse variant uit de mouw. Dat plan liep toen al snel vast op de Turkse eis van een stevige korting op het Russische gas, waar Moskou aanvankelijk niks voor voelde. Maar in de geopolitiek van dit moment ligt dat kennelijk anders.

Of de pijpleiding president Poetin veel zal helpen bij zijn poging om Oekraïne in de toekomst te omzeilen, is de vraag. Van de oorspronkelijke capaciteit van 60 miljard kubieke meter die rechtstreeks naar de Europese markt zou komen, via Bulgarije, is in de jongste variant slechts een kwart over.

Daarom probeert Moskou op dit moment uit alle macht om de noordelijke verbinding, Nord Stream 2, rechtstreeks van Rusland naar Duitsland, door te zetten. Brussel heeft ernstige kritiek op deze pijpleiding, omdat die Europa te zeer afhankelijk zou maken van het Russische gas. Onlangs werd de Duitse oud-bondskanselier Gerhard Schröder door de Russen aangesteld om het project vlot te trekken.