WK: in Qatar gaat ‘je lichaam aan de kook’

WK Wielrennen

De extreme hitte in Qatar was medebepalend voor de uitslag van het WK tijdrijden voor vrouwen.

Foto Dion Kerckhoffs

Televisiecamera’s uit de grote Europese wielerlanden draaiden nog niet, toen dinsdagochtend in Qatar een Belgische junior na afloop van de WK tijdrijden werd afgevoerd in een ambulance. Dus zagen weinigen hoe slecht Jasper Philipsen er aan toe was, na 28,9 kilometer fietsen in temperaturen van tegen de veertig graden.

Bevangen door de hitte, onwel geworden en ijlend, zo beschreef zijn ploeggenoot Ruben Apers de toestand van Philipsen na afloop tegenover de Belgische media. De rest van de wereld zag slechts een 18de plaats in een veld van 83 deelnemers. En kreeg vanuit het Belgische kamp al snel de verzekering dat alles oké was met de ongelukkige junior, onderweg nog gevallen ook.

Wel in de spotlights stond een paar uur later Amber Neben, de nieuwe wereldkampioene tijdrijden bij de vrouwen. De 41-jarige Amerikaanse, die in 2008 ook al eens de wereldtitel won, bleef op het sfeerloze circuit in Doha na 28,9 kilometer de Nederlandse Ellen van Dijk zes tellen voor. Maar ook deze titelstrijd werd overschaduwd door discussies over de verzengende hitte.

Lees ook de column van Wilfried de Jong over wielrennen in Qatar: Fietsen in een sauna

Lichaam aan de kook

„Ik was niet hittebestendig genoeg”, sprak Annemiek van Vleuten bij de NOS, direct nadat ze als vijfde was geëindigd. „Het was superzwaar. Je lichaam gaat gewoon aan de kook.”

Van Dijk zwalkte op de brede asfaltweg vlak voor de eindstreep bijna tegen een dranghek, in een uiterste poging nog voor het goud te gaan. Aan de finish lag de Wit-Russische Amelia Amialiusik in foetushouding met kloppende slapen in de handen van een verzorgster, nadat ze met haar ploeg zilver had gewonnen. Schokkende beelden die deden denken aan de eerste olympische marathon voor vrouwen in 1984, toen de Zwitserse Gabriela Andersen-Schiess uitgedroogd en uitgeput door het Coloseum van Los Angeles zwalkte.

„Bijna onverantwoord”, reageerde Niki Terpstra maandag bij Ziggo Sport op de vraag wat hij ervan vond om bij de huidige temperaturen aanstaande zondag in de woestijn van Qatar het WK op de weg te rijden over 257 kilometer. „De lichaamstemperatuur is 37 graden. Als het buiten te heet is, kan het lichaam het na een tijdje gewoon niet meer aan.” Olympisch kampioene Anna van der Breggen, dertiende in de tijdrit op ruim twee minuten van Neben, was zondag na de ploegentijdrit al even duidelijk. „Wij zijn allemaal blij dat we levend aan de finish zijn gekomen. Je kunt je afvragen of dit verantwoord is.”

Anoushka Koster maakt een val bij de ploegentijdrit, afgelopen zondag. Tekst gaat verder na de tweet.

Niet onverantwoord

De internationale wielerunie UCI ontvangt ongeveer zestien miljoen euro van Qatar voor de toewijzing van de WK aan het oliestaatje. Volgens de atletencommissie van de UCI zijn de omstandigheden niet onverantwoord. „Specialisten hebben er goed naar gekeken”, stelde Bobbie Traksel, oud-renner en voorzitter van de atletencommissie bij de NOS. „Het was verantwoord om te koersen.”

Een gedegen voorbereiding is wel vereist. Karlijn Swinkels trainde in een speciale klimaatkamer en won maandag het WK tijdrijden bij de junioren. „Toen ik in Qatar arriveerde had ik weinig last van de hitte. Ook tijdens de wedstrijd heeft me dat niet belemmerd.” De Nederlandse selectie acclimatiseerde in de aanloop naar de WK in Oman.

Eddy Merckx vindt de discussie overdreven. Bij WK’s van 1972 (Venezuela) en 1974 (Canada) was het minstens zo heet, stelt de beste wielrenner aller tijden, al jaren ambassadeur van Qatar. Ook in de Vuelta tikt het kwik de veertig graden soms aan. De Duitse titelfavoriet Marcel Kittel pleit in de Belgische krant Het Nieuwsblad voor toepassing van het ‘Extreme Weather Protocol’, waarmee de UCI in de afgelopen Tour ook de beklimming van de Mont Ventoux wegens de harde wind inkortte. „Als het echt heet wordt en we moeten zondag de volledige finale rijden dan zullen er toch meer ambulances nodig zijn.”