Wie rijdt er nog een dieseltje?

Auto-industrie

Een dieseltje. Zuinig, sterk en goedkoop aan de pomp. Het was lang de keuze van de slimme kilometervreter. Maar hoe lang nog?

Bord aan de rand van Utrecht. De stad weert met de milieuzone oude dieselauto's (van voor 1 januari 2001) uit de binnenstad. Foto ANP / Remko de Waal

De Japanse autofabrikant Toyota zette onlangs een opvallende stap. Op de autoshow in Parijs kondigde Toyota aan dat de nieuwe ‘C-HR compact’, een flinke auto uit de C-klasse, voorlopig niet met een dieselmotor wordt uitgerust. De vraag naar dieselauto’s neemt scherp af, verklaarde Didier Leroy, de hoogste baas van Toyota Europa. Ook de Franse fabrikant Renault meent dat de dieselmotor op z’n retour is. De scherpe daling in de verkoop is al zichtbaar, zei bestuursvoorzitter Carlos Ghosn deze maand tegen zakenkrant Les Echos.

Is, een jaar na het uitbreken van het dieselschandaal bij Volkswagen, de Europese dominantie van de dieselauto eindelijk voorbij? Het zou een hoop problemen met luchtkwaliteit oplossen. Er zijn maar weinig dieselauto’s die in de praktijk voldoen aan de normen voor uitstoot van schadelijke stoffen zoals NOx, en veel gebieden in Europa kampen met te vieze lucht. Dieselauto’s zijn vooral op papier schoon, heeft de Volkswagenfraude onweerlegbaar aangetoond.

Piek in 2011

De dieselauto heeft z’n Europese populariteit te danken aan gesubsidieerde brandstof en ruimere milieunormen dan voor benzine. Maar het type aandrijving is op z’n retour. ACEA, de brancheorganisatie van autofabrikanten, stuurt een rapportje met de meest recente cijfers op. In vrijwel alle EU-landen nam in het eerste halfjaar van 2016 het percentage nieuw geregistreerde dieselauto’s af. Het sterkst in Griekenland, Spanje, Frankrijk en België.

Er zijn genoeg aanwijzingen dat die trend door zal zetten. Eén: diesel wordt duurder. Verschillende landen, als België en Ierland, willen het prijsverschil tussen benzine en diesel verkleinen. Het Britse energie-onderzoeksbureau Wood Mackenzie berekende dat als alle Europese landen alle belastingvoordelen voor diesel afbouwen, het aantal nieuw verkochte dieselauto’s in 2035 met 39 procent zal zijn gedaald.

Twee: steden zijn vieze lucht beu. Deze maand oordeelde de bestuursrechter in Düsseldorf bijvoorbeeld dat het stadsbestuur deze maand met een plan voor schonere lucht moet komen. De rechter wees nadrukkelijk op de mogelijkheid om alle dieselauto’s te verbieden. De uitspraak maakt de weg vrij voor allerlei lokale verboden op dieselauto’s in Duitsland. Ook Londen en Parijs willen zo’n verbod, tientallen steden hebben of overwegen een milieuzone voor oude diesels.

De verminderde vraag komt overigens niet alleen door het Volkswagenschandaal. De vraag neemt al jaren geleidelijk af. De piek in nieuw verkochte dieselauto’s lag in 2011, met een percentage van 55,7 procent van alle nieuwe registraties. Daarna neemt het af – dit jaar tot onder de 50 procent. Toyota rust al langer kleine auto’s als de Aygo of de iQ niet meer uit met een dieselmotor.

Maar verdwijnt de dieselaandrijving helemaal? Nee, zegt een woordvoerder van ACEA. Het officiële standpunt van de fabrikantenvereniging: met nieuwe investeringen zullen fabrikanten dieselauto’s kunnen blijven aanbieden die bijdragen aan lagere CO2-uitstoot, terwijl ze toch de normen voor NOx-uitstoot halen.

Nou ja, voor grotere auto’s dan, nuanceert een woordvoerder van Toyota. „Om dieselauto’s aan de nieuwe uitstootnormen te laten voldoen, moet je duurdere technieken inbouwen die het uitlaatgas schoonmaken. Dat maakt voor kleine auto’s relatief veel uit en de vraag is of die dan nog kunnen concurreren met andere motortypes. Die schoonmaaktechnieken nemen ook meer ruimte in de motor in.” De krachtige dieselmotor zal voorlopig nog wel een optie blijven voor SUV’s en bestelbusjes, denkt Toyota.

Voor Toyota, na Volkswagen de grootste autofabrikant ter wereld, is diesel niet zo’n belangrijke markt: Toyota zet in op hybrides, die rijden op benzine en elektriciteit. Maar ook een Europese fabrikant als Renault die veel verdient aan dieselmotoren, ziet dit type motor in de verdrukking komen door de extra kosten.

Waterstof

Alle fossiele brandstoffen zullen op den duur verdwijnen, zegt ingenieur Bart Biebuyck. Dus ook diesel. In het ene land sneller dan in het andere, afhankelijk van het belastingregime. Biebuyck is directeur van Fuel Cells and Hydrogen, de publiek-private samenwerking tussen de Europese Commissie en de industrie, die waterstof en brandstofcellen promoot.

Diesel is lang gepromoot als milieuvriendelijker alternatief voor benzine. Een auto kan immers meer kilometers op een liter diesel rijden dan op een liter benzine. Maar diesel vervuilt de lucht. Wat weegt zwaarder?

Dat is niet het punt, zegt Biebuyck. Diesel is toch niet zomaar af te schaffen. Raffinaderijen kunnen de productie niet zomaar stoppen: wie benzine maakt, maakt onvermijdelijk diesel. „Het grote plaatje is dat we transport volledig moeten decarboniseren.” Dus geen keuze tussen benzine of diesel, maar voor een alternatieve aandrijving.

Het is Biebuycks taak om waterstof - geproduceerd met duurzame energie – als brandstof van de toekomst te promoten. Nu de kosten hard omlaag gaan, wordt de waterstofaandrijving een serieus alternatief, zegt Biebuyck. Brandstofcellen zitten al in vorkheftrucks, bussen, boten, vliegtuigen, treinen. „Door het klimaatakkoord in Parijs moet het huidige energiesysteem volledig transformeren. Er is geen andere keuze.”